Topikal Ajanlar ve Yara iyileşmesi




Indir 28.71 Kb.
TitleTopikal Ajanlar ve Yara iyileşmesi
Date conversion30.06.2013
Size28.71 Kb.
TypeBelgeleme
Sourcehttp://www.dermaneturk.com/yara_online/topikal_ajan.doc
Topikal Ajanlar ve Yara iyileşmesi

Doç. Dr. Alev EKEN

Ankara Sami Ulus Çocuk Hastanesi Dermatoloji Kliniği Şefi



Hücresel, fizyolojik ve biyokimyasal bir dizi olayın bütünleşmesi sonucu orta­ya çıkan yara iyileşmesi, özellikle sekonder iyileşen yaralar için, biz hekimlerin önemli bir sorunu olmuştur. Çeşitli fizik, şimik etkenlere bağlı deri yaralanmaları ve staz ülse­ri gibi uzun uzun süren doku kayıplarında epitalizasyonu etkileyen pek çok etken bulunmak­tadır. A ve C vitaminleri, bakır, çinko, iki değerli katyonlar, demir oksit eksiklikleri; düşük oksijen konsantrasyonu anemi, düşük ısı, yüksek dozda stereoidler, sitostatik madde­ler ve radyasyonunda yara iyileşmesini gecik­tirdiği bildirilmektedir. Buna karşın zaman zaman yara yüzeyine uygulanan external ajan­ların yara iyileşmesi evrelerini olumlu olarak etkiliyebileceği rapor edilmiştir. Bir çok klınisyen ise, yara iyileşmesinin esasını yaranın kendi biyolojik seyrinin oluşturduğunu, exter­nal yada topikal ajanların bu sürece ciddi bir katkıda bulunmayacağını kabul etmektedir-ler.Ancak iyileşme işlevi kendi doğal seyrine bırakıldığında iyileşme sürecinde uzama, isten­meyen kozmetik sonuçlar ve fonksiyon kaybı gelişebilir. İyi kanlanabilen bir yara, tedavi veya pansuman ile iyileşebilir. Bu en iyi yolun doğal yol olduğu anlamına gelmez. Eğer bir tedavi şekli bir yaranın iyileşmesini hızlandırıyor, ağrıyı azaltıyor, daha az komplikasyonlara neden oluyor ve daha iyi görünümlü skar oluşturuyorsa, hekimler bu tedavi­yi benimsemeli ve uygulamalıdırlar. Geçmiş­ten günümüze kadar sekonder iyileşmeye bırakılan yaralarda yara iyileşmesi ve epitelizasyonu hızlandırmak amacıyla çeşitli topikal ajanlar bu arada "bal" dahi kullanılmıştır. Deney hayvanlarında oluşturulan yaralarda topikal bal uygulamasının bu maddenin yük­sek karbonhidrat içeriği yanısıra yapısında çe­şitli enzimleri bulundurmasına dayandırıl­maktadır. Geçen yirmi yıldır hem yaranın klinik tedavisinde hemde yeni tedavi ürünleri­nin teknolojik gelişiminde hızlı ilerlemeler kaydedilmiştir. Günümüzde ve gelecekte topi­kal ajanlar iyileşme işlevinin lokal düzenlen­mesini sağlamakta ümit vericidir.

Antimikrobiyal Ajanlar ve Antibiyotikler

Yara iyileşmesinde antimikrobiyal ajanlar ve antibiyotikler dokunun enfeksiyon ve enfla-masyonuna bağlı biyolojik harabiyetini önler­ler. Ancak bu tür maddelerin antibakteriyel ve temizleyici etkilerinin aksine iyileşmeyi gecik­tirdikleri gözlenmiştir. Nitrofurazan ihtiva eden furasin, polietilen glikolun suda eriyebilen bir bazıdır. Yara iyileşmesini % 24 oranında inhibe ettiği bildirilmiştir. Polimiksin B Sülfat, neomisin sülfat ve çinko bazitrasin olmak üzere ya­pısında 3 antibakterial ajan ihtiva eden neosporin pomat reepitalizasyon hızını % 25 oranında arttırır. Ancak bu epitalizasyonu arttırıcı etkinin içe­riklerinden çinko bazitrasin'e ait olduğu bilin­mektedir. Antiseptikler ve temizleyiciler yara te­davisinde geniş olarak kullanılırlar. Enfekte yaralarda yara iyileşmesini inhibe ettikleri rapor edilmiştir. Sıklıkla kullanılan antiseptik­lerden % 10 Povidon-iodin solüsyonu ve % 70 Etanol iyileşmeyi etkilememektedir. %0.1 Rivanol solüsyonu ile topikal bakım yapılan ya­ralarda ise reepitalizasyon belirgin olarak art­mıştır.

Antienflamatuvar Ajanlar


Topikal olarak uygulanan steroid ve nonsteroidal antienflamatuvar ajanların yara iyileş­mesi üzerine etkileri incelenmiştir. Nonsteroid antienflamatuvar ajanlardan indometazin, ibuprofen meklofenamat sodyum, epitalizasyo­nu ve dermal kollojenin biyosentetik kapasite­sini etkilemezler. Ancak bu ajanlar akut faz enflamatuvar onarımda karakteristik olarak görülen eritem, ateş ve ödemi azaltırlar. Etki mekanizmaları tam olarak bilinmemektedir. Ancak arakidonik asitin endoperoksidaza dö­nüşünü engelledikleri, böylece siklooksigenaz ve prostoglandin üretimim inhibe ettikleri düşü­nülmektedir. Lokal olarak uygulanan antienfla­matuvar kortikosteroidlerden triamsinolon asetonid'in epidermal iyileşmeyi %62 oranında geciktirdiği, ilave olarak iyileşen yaralarda der­mal kollajenin biyosentetik kapasitesini azalttığı; hidrokortizonun ise reepitelizasyonu etkileme­mekte, ancak onunda dermal kollajenin biyosen­tetik kapasitesini azalttığı bildirilmektedir. Zor epitelize olan kronik ülserler için lokal antienfla­matuvar aktivite gerektiğinde ilk seçenek hidrokortizon olmalıdır. Triamsinolon asetonid ve muhtemelen yüksek etkili florlu antienflamatu­var kortikosteroidler gibi diğer orta etkili kortikosteroidler reepitelizasyonu geciktirirler. Bu ne­denle akut ya da kronik yaralarda kullanılma­malıdır. Lokal triamsinolon asetonid dermal kollajen sentezini azalttığından ve intradermal enjekte edildiğinde keloidlerin tedavisinde etkili ol­ması nedeniyle yüksek risk durumlarında keloidleri önlemek için kullanılabilir.

Enzimatik Debridman

Kollajenaz (Santhyl, Novuxol) veya fibrinolizin ve dezoksiribonükleaz (Travase, Flint) yara yüzeyindeki nekrotik materyali temizle­yerek fagositozu arttırmak yolu ile yara iyileş­mesine bir tür enzimatik debridman aracılığı ile katkıda bulunurlar.

Kollajen Matriks

Kollajen matriks yara iyileşmesini arttırıcı etkileri nedeniyle kullanılan en beğenilen doğal maddeler arasındadır. Kollajen matriks enflamasyonu azaltır, reepitelizasyonu hızlandırır, yarada enfeksiyon riskini düşürür. Kollajen pet (Gelfix)uygulandığı yaralarda 5-11 gün arasında granülasyon doku kalınlığını belirgin bir şekil­de arttırır.

Büyüme Hormonu


Biosentetik insan büyüme hormonu, subkutanöz kullanıldığında hayvan modellerinde yara iyileşmesini uyarır. İnsanlarda büyüme hormonu, fibroblastların kollajen yapımını uyarır.

Okluziv Sargılar


Bül tavanı intakt bırakıldığında epitelyal rejenerasyonun daha hızlı olduğunun gözlen­mesini takiben yara yatağını nemli tutan, kurut oluşumunu engelleyen kapalı sargılar kullanılmaya başlanmıştır.Yüzeyel yaralarda ağrı ve enflamasyonu azaltır, kozmetik olarak daha iyi sonuçlar verir. Bu tür sargıların epitelizasyonu hızlandırıcı etki mekanizmaları tam olarak bilinmemekle birlikte bazı teoriler üze­rinde durulmaktadır. Nemli ve kurutsuz bir ortamda epidermal hücre göçü kolaylaşır, kol­lajen biyosentezi artar.Yara sıvısı kuru gaza geçemeyip yara ile temas halinde kalır. Yara sıvısının epidermal migrasyonu ve konnektif doku oluşumunu uyaracak çeşitli faktörler ih­tiva ettiği sanılmaktadır. Interleukin, Epider­mal growth faktör, trombosit kaynaklı büyü­me faktör, transforme edici growth faktör beta gibi peptitlerin yara bölgesinde bulunması muhtemeldir. Kapalı yaraların hava ile temas­ta olanlara oranla daha fazla mikroorganizma biriktirdikleri şüphesizdir. Ancak kapalı sargı­lı yaralarda yapılan çalışmalarda enfeksion oranında artma bildirilmemiştir. Hatta Op-site gibi bir polietilen zarın bakteriyel patojenleri öldüren ve komplemanı aktive edilen etkisi rapor edilmiştir. Oklüziv sargıların epitelizasyonu hızlandırıcı etkisini açıklayan diğer bir teori de; yara kenarlarında oklüzyonun normal bir voltaj gradienti sağlamasıdır. Bu voltaj gradientinin devamı epidermal hücre göçünde önemli bir rol oynar. Yara iyileşmesinde oklüziv sargıların uygulama zamanı önemlidir. En etkin sürenin yara oluşumundan iki saat için­de sargı uygulaması ve 24 saat kapalı kalması gerektiği gösterilmiştir. Yara oluşumundan altı saat sonraya kadar oklüzyonun epitelizasyon hızını artıracağı bir "zaman penceresi" nin olduğu ve hatta ilk 24 saatten sonra oklüzyo­nun yara üzerinde tutulmasının epitelizasyon açısından gerekli olmadığı bildirilmektedir.

Oklüsiv sargı tipleri

Film membranlar; Şeffaf, yapışkan, gaz geçirgen poliüretan sargılardır. Doğal yara eksudasını muhafaza ederek nemli bir yara iyi­leşmesi ortamı sağlar. Buhar ve gaz geçirgen­dir; buna karşın bakteri ve suyu geçirmez. Bu özellik nedeni ile hastanın banyo ve duş yap­masına olanak sağlar. Transparan olmasından dolayı sargı değişimine gerek kalmadan yara iyileşmesi ve enfeksiyon belirtilerinin izlene­bilmesini sağlar. Daha çok, eksudalı yüzeyel yaralarda tercih edilir.

Hidrofilik poliüretan sargılar: Yüksek ab­sorb anlı sargılardır. 3 katlı yapısını; yapışma­yan özellikteki poliüretan gaz geçirgen yara temas tabakası, yumuşak yüksek derecede emici orta tabaka, sıvı ve bakteriyel geçişi önleyen po­liüretan dış tabaka oluşturmaktadır. Venöz bacak ülserleri gibi aşırı sızıntılı, eksudalı yara­larda kullanımları uygundur.

Kaviteli yara sargıları: Kaviteli yaraların te­davisi ve bakımında kullanımı uygundur. Sargı yaraya yapışmayan delikli bir film taba­kasının sardığı, yüksek emici güce sahip küçük köpük taneciklerinden oluşmuştur. Yara kavitesini doldurarak kullanılır.


Kaynaklar

1. Alvarez OM, Goslen JB, Eaglstein WH, et al; Wound healing. In Fitzpatrick TB, Eisen AS, Wolffk (eds): Der­matology in General Medicine. Mc Graw-Hill CO, New York 1987, pp 321-326.

2. Alvarez OM, Levendorf KD, Smerbeck RV, et al. Ef­fect of topically applied steroidal and non steroidal anti-inflammatory agents on skin repair and regenera­tion. Federation Proc 1993; 2, 43.

3. Armstrong RB, Nichols J, Pachance J: Punch biopsy wounds treated with Monsel's solution or a collagen matrix.Arch Dermatol 1986; 122: 546-549.

4. Bolton L :Topical Agents and Wound Healing. Clinics in Dermatology 1994; 12:95-120.

5. Burton SL: Wound Healing .In Rook A ,Wilkinson OS , Ebling FJG (eds) : Textbook of Dermatology. Blackwell Scientific Publications , Oxford London Edinburg 1986, pp 591-598.

6. Cheng YC ,Martin DE , Legget CG , et al:Fibronektin enhances healing of excised wounds in rats. Arch Der­matol 1988; 124:221-2258.

7. avid AL , Patricia HB : Effects of a Hydrocellula Polyurethane Dressing on Chronic Venous Ulcer Healing . Wounds 1991; 3 (5): 178-181.

8. Eaglstein WH , Davis SC , Mehle AL , et al : Optimal use of an occlusive dressing to enhance healing . Arch Dermatol 1988; 124 : (3).

9. Eaglasatin WH , Mertz PM , Oscar MA , et al : Effect of topically applied agents on healing wounds . Clin Dermatol 1984; 2: 112-115.

10. Eaglastein WH , Mertz PM : Vehicles do affect wound healing. J Invest Dermatol 1984; 74 : 90-91.

11. Eaglstein WH , Mertz PM :New method for assessing epidermal wound healing : The effect of triamcinolone acetonide and polyethelene film occlusion. J Invest Dermatol 1978; 71 : 382 - 384.

12. Falanya V : Occlusive wound dressings. Arch Derma­tol 1988; 124 : 872-877.

13. Falanya V, Eaglstein WH , Bucalo B , et al. Topical of human recombinant epidermal growth factor (h-EGF) invenous ulcers . J Dermatol Surg Oncol 1992; 18 : 664-606.

14. Geronemus RG , Mertz PM , Eaglstein WH : Wound healing . The effect of topical antimicrobial agents . Arch Dermatol 1979; 115 :1311 -1314.

15. Mertz PM , Aluarez OM , Smerbeck RV , et al : A new invivo model for the evaluation of topical antiseptics on superficial wounds. Arch Dermatol. 1984; 120:58-62.

16. Mertz PM, Eaglstein WH: Effect of a semiocclusive dressing on the microbiologic population in superfi­cial wounds. Arch Surgy 1984; 119: 287- 289.

17. Niedner R, Schopf E: Inhibition of wound healing by antiseptics. Brit J Dermatol 1986; 115:41-44.

18. Koone MD, Burton CS: Conservative management of a long standing venous statis ulcer. Wounds 1989; 1: 90-94.

19. Raswussen LH, Karlsmark T, Aunstorp C, Peters K et al. Topical human growth hormone treatment of chronic leg ulcers.Ed.DJ.Leaper. International Sympo­sium on Wound Management. Helsingor,

27-28 May,1991.

Add document to your blog or website

Similar:

Topikal Ajanlar ve Yara iyileşmesi iconYara İyileşmesi ve Beslenme

Topikal Ajanlar ve Yara iyileşmesi iconYara iyileşmesi ve Kollajen

Topikal Ajanlar ve Yara iyileşmesi iconUzayda Yara İyileşmesi

Topikal Ajanlar ve Yara iyileşmesi iconİyonize Radyasyonun Deri ve Yara İyileşmesi

Topikal Ajanlar ve Yara iyileşmesi iconYara İyileşmesi ve Hiperbarik Oksijen Tedavisi

Topikal Ajanlar ve Yara iyileşmesi iconYara iyileşmesinin takibi için kullanılabilecek deneysel modellerin gözden geçirilmesi, Yara iyileşmesinin fazları, Yara iyileşmesinde etkili faktörler

Topikal Ajanlar ve Yara iyileşmesi iconİNOTROPLAR VE VAZOAKTİF AJANLAR

Topikal Ajanlar ve Yara iyileşmesi icon3- Altın Preparatları, Biyolojik Ajanlar, Leflunomid Kullanım İlkeleri: a

Topikal Ajanlar ve Yara iyileşmesi iconDeri saç ve tırnaklar, görünümümüzün bir parçası olduğundan bunlarla ilgili değişikliler ve problemler sıkıntı yaratırlar. Dış zarar verici ajanlar

Topikal Ajanlar ve Yara iyileşmesi icon12 Altın preparatları, biyolojik ajanlar, leflunomid ve subkutan/ intramuskular metotreksat, Efalizumab, (RAPTİVA enj) Romatoid artritte rituksimab kullanım ilkeleri

Sitenizde bu düğmeye yerleştirin:
Belgeleme


The database is protected by copyright ©okulsel.net 2012
mesaj göndermek
Belgeleme
Main page