ANTİMALARYAL İLAÇLAR




Indir 16.68 Kb.
TitleANTİMALARYAL İLAÇLAR
Date conversion02.07.2013
Size16.68 Kb.
TypeBelgeleme
Sourcehttp://web.inonu.edu.tr/~eolmez/antimalaryaller.doc
ANTİMALARYAL İLAÇLAR


Sıtma (malarya), Plasmodium türü protozoonlar tarafından meydana getirilen ve nöbet şeklinde rekurent ateş yükselmesi ile kendini gösteren bir infeksiyon hastalığıdır.

Malarya, re-infeksiyona karşı etkin bir koruyucu immünite sağlamaz. Bunda plasmodyumların antijenik polimorfizminin katkısı vardır. Ancak malaryalı bölgelerde uzun süre yaşayanlarda kısmi ve yetersiz bir immünite gelişebilir.

Hastalığın yayılmasında anofel türü sivrisinekler rol oynar; ayrıca kan transfüzyonu ve kirli şırıngalarla injeksiyon yapılmasıyla hastalığın aktarıldığı bilinmektedir.

Dünyada halen 200 milyon sıtmalı olduğu ve her yıl, çoğu 5 yaşından küçük çocuklar olmak üzere, yaklaşık 2 milyon kişinin sıtmadan öldüğü bildirilmiştir.

Türkiye’de sıtma hastalarının tedavisinde yetkili makam, Sağlık Bakanlığı Sıtma Savaş Daire Başkanlığı’dır. Bu hastalığın tedavisine özgü ilaçlar da buradan temin edilir.


Plasmodiumların Yaşam Siklusu





Anofel'in barsağında erkek ve dişi gametositler birleşirler, oluşan zigot barsak çeperindeki hücrelere girerek ovokist hali­ne dönüşür. Ovokist bölünerek sporozoit adı verilen infektif şekilleri oluşturur. Sporozoitler sivrisineğin tükrük bezlerine yerleşirler. Sivrisinek insanı soktuğu za­man, sporozoitler kapillerden dolaşan kan içine girme olanağını bulurlar.

İnsanda sporozoitler önce alyuvarlara değil, karaci­ğer parenkim hücreleri içine girerler ve orada gelişirler. Bu, plasmodium'un yaşam siklusunun pre-eritrositik doku dönemini teşkil eder. Bu döneme primer ekso-eritrositik dönem ya da primer (veya geçici) doku dönemi adı verilir.

Karaciğer hücreleri içinde sporozoitler aseksüel bölünme suretiyle çoğalırlar. Burada oluşan şekiller merozoit adını alır ve olgunlaşınca karaciğer hücrelerini parçalayarak kana dökülürler ve eritrositlere girerler. Primer doku döneminin anofel'in insanı sokuşundan itibaren devam süresi, Plasmodium türüne göre değişken­lik gösterir ve bir haftadan bir aya kadar değişebilir. P. falciparum hariç, diğer türlerin karaciğer hücrelerinden çı­kan merozoitleri infekte olmamış diğer karaciğer hücre­lerine de girerler.

Eritrositlere giren merozoitler, trofozoit denilen hücrelere dönüşürler; başlangıçta eritrosit içindeki tek trofozoit halka şeklinde görülür ve eritrosit içindeki bu ilk döneme halka dönemi adı verilebilir. Trofozoitler erit­rositler içinde aseksüel olarak çoğalırlar. Karaciğer hüc­relerinde de olduğu yukarda belirtilen bu şekildeki ço­ğalmaya şizogoni denilir. Şizogoni sonucu eritrositlerde oluşan parazite şizont adı verilir.

Şizontlar belirli bir sa­yıya kadar çoğalınca içinde bulundukları eritrositi parça­larlar, merozoit halinde kana dökülürler ve yeni eritro­sitleri infekte ederler. Eritrositler içindeki gelişme ve bu­nun sonucu kana dökülme belirli sûrede olur. Dökülme sırasında kana karışan hücre ürünleri ve yabancı prote­inler üşüme ve titreme ile başlayan ateş yükselmesine neden olurlar. Buna sıtma nöbeti denilir.

Sıtma nöbeti, P. malariae ile olan infeksiyonlarda yaklaşık olarak 72 saatte bir, P. vivax, P. falciparum ve P. ovale ile olan in­feksiyonlarda 48 saatte bir tekrarlar. P. malariae'nin yap­tığı sıtmada nöbet üç gün ara ile 1. ve 4. günlerde oldu­ğundan buna kuvartana sıtması adı verilir. Parazitin di­ğer türlerinin yaptığı sıtmaya ise tersiyana sıtması adı ve­rilir.

En ciddi ve öldürücü sıtmayı P. falciparum yapar; bu nedenle onun yaptığı sıtmaya maliny tersiyana sıtma­ denir.

Sıtmanın klinik seyrini, Plasmodium'un türü ya­nında, kişinin sıtmaya karşı doğal immünitesinin derece­si önemli ölçüde etkiler. Ayrıca, eritrositlerde glukoz-6-fosfat dehidrojenaz (G6PD) eksikliği ve hemoglo­bin bozuklukları, kişide sıtmaya karşı tolerans sağlar.

Alyuvarlarda bu olaylar olurken parazitin karaciğer­deki doku dönemi, sekonder (devamlı) doku dönemi şek­linde devam eder. Buna sekonder ekso-eritrositik dö­nem adı da verilir. P. falciparum primer doku dönemin­den sonra karaciğerden ayrılır ve sadece kanda eritrositik dönem ile devam eder.

P. falciparum ile olan infeksiyonlarda diğer türler ile olan infeksiyonlardan farklı olarak: - İleri derecede parazitemi vardır ve beyin gibi önemli organlara yerleşme nedeniyle tehlikeli komplikasyonlar sık oluşur

- Pri­mer doku dönemi çok kısadır ve karaciğerde sekonder doku dönemi bulunmaz.

- Tedavide kullanılan çeşitli ilaçların çoğuna özellikle sentetik ilaçlara karşı çabuk rezistans gelişir.

Malarya (sıtma) tedavisinde kullanılan ilaçlar, hastalık etkeni olan Plasmodium’ların yaşam siklusunun belirli dönemlerindeki parazitler üzerinde, diğer dönemlerden daha fazla etkilidirler. Etkiledikleri dönemlere göre şu şekilde sınıflandırılırlar:

1. Primer doku şizontosidleri: Bunlar enfeksiyondan hemen sonra karaciğerde oluşan pre-eritrositik (primer) doku şizontlarını yok ederler (primakin gibi).

2. Kan şizontosidleri “kemosupresifler” veya “klinik bakımdan küratif gözüken ilaçlar”: Bunlar eritrositler içindeki şizontları ve merozoitleri öldürerek sıtmanın klinik semptomlarını süprese ederler (kinin, klorokin, meflokin, halofantrin, mepakrin, amodiakin ve pirimetamin gibi)

3. Sekonder doku şizontosidleri (Radikal küratif ilaçlar): Bunlar P. vivax ve P. ovale’nin karaciğerde gelişen sekonder (ekso-eritrositik) doku şizontlarını öldürerek vücutta eredikasyon sağlarlar (primakin gibi).

4. Gametosidler: bunlar kandaki erkek ve dişi gametosit hücreleri öldürerek sivrisineklerin enfekte olmasını ve dolayısıyla sıtmanın yayılmasını önlerler (primakin gibi).

5. Sporontosidler: Bunlar sıtmalı insanın kanını emen sivrisineklerde zigotun sporozoitlere dönüşmesini önleyerek sıtmanın yayılmasını engellerler (kloroquanid ve pirimetamin gibi).


Kloroquanid ve pirimetamin, dihidrofolat redüktaz enzimini inhibe ederek plasmodiumlarda PABA’dan tetrahidrofolat sentezini önleyerek etki gösterirler. Diğer ilaçlar plasmodium hücresi içinde selektif olarak birikip, DNA metabolizmasını bozarak etkilerini gösterirler.


Selim sıtmanın etkeni genellikle Plasmodium vivax, daha ender olarak ise P. ovale ve P. malariae’dir. Bunlarda ilk seçilecek ilaç klorokin’dir ve genellikle etkilidir. P. malariae enfeksiyonlarında klorokin tek başına yeterlidir.

P. vivax ve P. ovale etken olduğunda ise radikal bir tedavi (nüksleri önlemek için) gereklidir ve bunun için klorokinden sonra 14-21 gün süreyle primakin verilir. Primakin, G6FD eksikliği olan hastalarda hemolize neden olabilir.

Gebelerde tedavi klorokin ile devam etmeli; radikal tedavi gebelik sonrasına bırakılmalıdır.

Klorokin ve hidroksiklorokin aynı zamanda romatoid artrit hastalarının tedavisinde de kullanılır. Korneada opasite ve kalıcı retinopati yapabileceklerinden kronik kullanımda düzenli göz kontrolleri yapılmalıdır.


Habis sıtmanın etkeni P. falciparum’dur. Dünyanın pek çok bölgesinde direnç geliştiği için, klorokin Türkiye dışında tedavide kullanılmamalıdır. P. falciparum sıtmasında diğer ilaçlar ve bunların kombinasyonları kullanılır.

Kinin’in (Kınakına bitkisi alkoloidi) dekstro izomeri olan kinidin antiaritmik olarak kullanılır, kinin de bu tür etkinlik gösterir. Kinin bazı kimselerde idiosenkrazik işitme kaybı, kulak çınlaması, ateş gibi belirtilere neden olabilir; bu duruma çinkonizm denir.

Dünyanın değişik bölgelerine giderken gidilen yere ve kişinin durumuna göre proflaksi yapılabilir.

Sivrisineklerden korunmak ta önemlidir: En etkili engeli permetrin emdirilmiş sinek ağları oluşturur; losyon ya da sprey şeklinde dietiltoluamid (DEET) deriye uygulandığında birkaç saat süreyle koruyucu olur.




Add document to your blog or website

Similar:

ANTİMALARYAL İLAÇLAR iconNikotin ve gangliyonları stimüle eden diğer ilaçlar, gangliyon bloke edici ilaçlar

ANTİMALARYAL İLAÇLAR icon18 NOLU TEDAVİ YARDIMI TEBLİĞİ GEREĞİ “SADECE YATAN HASTALARDA KULLANIMI HALİNDE BEDELİ ÖDENECEK İLAÇLAR LİSTESİ”NE EKLENEN İLAÇLAR

ANTİMALARYAL İLAÇLAR iconBu etken maddeli ilaçlar, ilaç –endikasyon uyumu aranacak ilaçlar listesinde yer almaktadır. Ancak,1 er kutu yazıldığında endikasyon uyumu aranmaz

ANTİMALARYAL İLAÇLAR iconANTİPSİKOTİK İLAÇLAR

ANTİMALARYAL İLAÇLAR iconAntidiyareik İlaçlar

ANTİMALARYAL İLAÇLAR icon1- KULLANILAN İLAÇLAR

ANTİMALARYAL İLAÇLAR iconMOR REÇETEYE TABİ İLAÇLAR

ANTİMALARYAL İLAÇLAR iconANTİSTAFİLOKOKSİK VE ANTİANAEROBİK İLAÇLAR

ANTİMALARYAL İLAÇLAR iconANTİPSİKOTİK (NÖROLEPTİK) İLAÇLAR

ANTİMALARYAL İLAÇLAR iconMOR REÇETE KAPSAMINDAKİ İLAÇLAR

Sitenizde bu düğmeye yerleştirin:
Belgeleme


The database is protected by copyright ©okulsel.net 2012
mesaj göndermek
Belgeleme
Main page