YÖNETİM MUHASEBESİ – FİNANSAL MUHASEBE




Indir 1.32 Mb.
TitleYÖNETİM MUHASEBESİ – FİNANSAL MUHASEBE
Page17/27
Date conversion27.12.2012
Size1.32 Mb.
TypeBelgeleme
Sourcehttp://www.ymmogut.com/dosyalar/DERS-SLAYT/YÖNETİM MUHASEBESI DERS NOTU.doc
1   ...   13   14   15   16   17   18   19   20   ...   27

KAPASİTE VE KAPASİTE TÜRLERİ


Kapasite Tanımı ve Ölçüsü

Dar anlamda kapasite, faaliyet hacminin ulaşabileceği en üst sınırı gösterir. Geniş anlamda kapasite ise, öngörülmüş faaliyet düzeyidir.


Üretimde kapasite ölçüsü, üretim hacmini belirtmek için kullanılan iş ölçüsü ile aynıdır. Tek tür mamul üreten işletmelerde, kapasite ölçüsü olarak doğrudan üretim miktarı alınır. Birden fazla türde mamul üreten işletmelerde, her bir mamulün ağırlık katsayalıranı belirleyerek bunları tek mamul türüne dönüştürmek ve evre maliyeti yöntemini bu şekilde uygulamak mümkün oluyorsa da, kapasite ve fiili üretimler “ağırlıklandırılmış toplam üretim miktarı” ile ifade edilir. Birbiriyle ilgisiz çeşitli mamuller üretildiğinden “sipariş maliyeti” yöntemini uygulayan işletmelerde ise, “GÜG Yüklem Oranı”nın hesaplanmasında kullanılabilen “fiziksel” ölçülerden en uygun düşeni alınır. “işlenebilen hammadde miktarı”, “çalışma saati sayısı” vb. gibi. Fiyat hareketlerinden etkilenen parasal ölçüler (D.İ.M.M.Gideri, D.İşçilik Gideri gibi) kapasiteyi belirlemek için uygun değildir.


Ölçüsü ne olursa olsun kapasite genellikle “yıllık” olarak ifade edilir. Aylık maliyet hesabında ortalama aylık değeri esas alınır.


Kapasite Türleri

Normal maliyet yönteminde söz konusu olabilecek başlıca kapasite türleri dört başlık altında toplanabilir:

1.Teorik (Kuramsal) Kapasite: Günde 24 saat, yılda 365 gün hiç durmadan tam verimle çalışılması durumunda ulaşılabilecek maksimum faaliyet düzeyidir.Gerçek yaşamda hiçbir zaman ulaşılamayacağından, kuramsal kapasite maliyet hesabında kullanılabilir iyi bir ölçü niteliğini taşımaz.

2.Pratik Kapasite: Çalışılan vardiya sayısına göre hesaplanan yıllık mesai süresinden hafta sonu ve diğer tatiller, yıllık izinler, gün içindeki yemek ve dinlenme molaları, olağan bakım, ayar ve bekleme süreleri ve diğer normal kesintiler düşüldükten sonra kalan sürede tam verimle çalışılması halinde ulaşılabilecek maksimum faaliyet düzeyidir.

Pratik kapasite, gerçekçi koşullarda ulaşılabilecek en yüksek üretim hacmini temsil ettiğinden, bu kapasiteye göre hesaplanan birim maliyetler en düşük düzeydedir. Kapasite sapması ise ya yoktur (tam kapasite ile çalışılan ender durumlarda) ya da “olumsuz” dur (boş kapasitede bulunan çoğunluk durumlarda). Pratik kapasiteye göre hesaplanmış birim maliyetler üzerinden fiyatlandırma yapılması, rekabetçi ortamlarda çalışan firmalara rakiplerinden daha düşük fiyat koyma üstünlüğünü sağlar. Bu sayede sürümün artması, boş kapasitenin minimum düzeyde tutulmasına yardımcı olur.

3.Normal Kapasite: Konjonktürel dalgalanmalar ve satış trendleri dikkate alınarak, uzun dönem için belirlenmiş yıllık ortalama faaliyet düzeyidir. Bu kapasite, en az beş yıllık bir dönem dikkate alınarak saptanır. Maliyet hesaplamalarında normal kapasitenin esas alınmasındaki temel amaç, birim maliyetlerini yıllık üretim dalgalanmalarının etkisinden arındırarak, bu maliyetlere birkaç yıllık bir konjonktür dönemi boyunca yıllık ortalama üretim düzeyinde istikrar kazandırmaktır.Normal kapasite maksimum üretimi değil, yıllık ortalama üretimi temsil ettiğinden, düşük konjonktür yıllarında olumsuz, yüksek konjonktür yıllarında olumlu kapasite sapmasıyla karşılaşılır.

4.Beklenen Kapasite:Cari yıl için planlanmış faaliyet düzeyidir. İşletme bütçesinde öngörülmüş faaliyet hacmidir. Beklenen kapasite her yıl yeniden belirleneceğinden, bu kapasiteye göre hesaplanan birim maliyetler planlanan üretime bağlı olarak yıldan yıla değişir.

MALİYETLERİN YÖNETİM KARARLARI AÇISINDAN SINIFLANDIRILMASI


Belirli sayıda seçenek arasından birisinin seçilmesini kapsayan yönetim kararları bakımından maliyetler iki ana grupta toplanabilir:


1)Geçerli Maliyetler

2)Batmış Maliyetler


1.Geçerli Maliyetler:Bu maliyetler alınacak kararlardan etkilenen ve bu nedenle karar alma sırasında mutlaka dikkate alınması gereken maliyetlerdir. Bir maliyetin geçerli maliyet olabilmesi için, iki özelliğe birden sahip bulunması gerekir:

a)Gelecekle ilgili olma; karar alma geleceğe yönelik bir işlemdir. Bu nedenle alınacak kararlarda göz önünde tutulması gereken maliyetler de gelecekte, alınan kararın etkili olacağı dönemde, ortaya çıkması beklenen maliyetler olmalıdır. Geçmişteki fiili maliyetler, daha önce alınmış kararlar sonucu ortaya çıkmışlardır. Şimdi veya gelecekte alınacak kararlarla geçmişe gidip, bu maliyetleri değiştirmek olanaksızdır. Bu nedenle geçmişteki maliyetler karar almada geçerlilik taşımaz. Bunlar karar almaya sadece karar gereğine işaret edebildikleri ve geleceğe dönük maliyet tahminlerine ışık tutabildikleri ölçüde yararlı olurlar.

b)Karar seçenekleri arasında fark gösterme: Bir maliyetin sadece gelecekle ilgili olması geçerli maliyet için yeterli değildir, geçerli maliyetin aynı zamanda üzerinde düşünülen karar seçenekleri arasında fark göstermesidir. Sonuçta kabul edilen seçenek hangisi olursa olsun, tutarı değişmeyen maliyetler gelecekle ilgili olsalar bile geçerli maliyet sayılmazlar.

Sonuç olarak geçerli maliyet; gelecekte ortaya çıkması beklenen ve karar seçenekleri arasında farklılık gösteren maliyettir.


Örnek: Oturduğunuz eve biri (Market A) 100 m, diğeri (Market B) 300 m olan iki market var. Sabah kahvaltısı için peynir alacaksınız, bu nedenle markete gitmeniz gerekiyor. Daha önce B’dan 280 TL’ye, A’den 300 TL’e peynir aldığımızı düşünelim. Bu iki market arasında seçim yaparken, fiyatların değişmediğini varsayacaksınız. Buna göre beklenen peynir maliyetleri iki market (karar seçenekleri) arasında farklılık göstermekte olduğundan kararınızı etkileyecek ve uzaktaki marketi tercih edeceksiniz.İki market arasında fiyatlar farklı olduğundan , peynir maliyeti geçerli maliyettir. Ancak, sigara alacaksanız fiyatlar marketlerin hepsinde aynı olduğundan, kararınızı etkilemez, yani geçerli maliyetin ikinci özelliğini taşımaz.


Geçerli maliyetlerin karar almadaki uygulanış biçimi, “ek maliyetler” ve “fırsat maliyetleri” şeklinde karşımıza çıkar.


1.Ek Maliyet:Karar alınırken, varolan seçeneklerin maliyetlerinin (ve varsa gelirlerinin) birbiriyle karşılaştırılarak değerlendirilmesi gerekir.Bu karşılaştırmalar, ek maliyetlerin (ve varsa ek gelirlerin ve sonuçta ek karların) hesaplanmasını sağlar. Ek Maliyet, bir seçeneğin diğer bir seçeneğe yeğlenmesi nedeniyle toplam maliyette ortaya çıkan farktır. Burada kastedilen, maliyet muhasebe maliyetidir. Yukarıdaki örnekte alınması düşünülen peynirin yarım kilo olduğunu kabul edelim. Bunun tahmini maliyeti B markette 280 / 2 = 140 YTL, A Markette 300 / 2= 150 YTL. A market tercih edilirse 150 – 140= 10 YTL ek maliyet vardır. Uzaktaki marketin yani B’nin tercih edilmesi halinde ise ek maliyet -10 YTL’dir, yani 10 YTL maliyet tasarrufu sağlanmaktadır. Sigarada ise fiyat değişmediğinden ek maliyet sıfırdır ve bu nedenle market seçimi kararında önem taşımamaktadır. Sonuç olarak karar 10 YTL maliyet tasarrufu sağlamak için 200 m gidiş, 200 m geliş toplam 300 m fazla yürümeye değip değmeyeceği noktasında toplanmaktadır.


2.Fırsat Maliyeti: Bir karar seçeneğinin reddedilmesi nedeniyle kaçırılan net kazanç tutarı olarak tanımlanabilir.


MUHASEBE MALİYETİ, FIRSAT MALİYETİ, NET EKONOMİK KAZANÇ VE KAYIP (12 Mayıs 2003)


S.2)Bay A’nın 10 milyar TL’si bulunmaktadır. Bay A, 01.01.2003 tarihinde 1 $=1,25 milyon TL kuru üzerinden dolar satın almıştır. Bay A dolarları, 01.01.2004 tarihinde 1 $=1,8 milyon TL kuru üzerinden satmıştır. Aynı dönemde, Bay A’nın söz konusu parayı, bankaya altışar aylık periyotlar halinde, % 50 faizle yatırma olasılığı bulunmaktadır. (Faiz geliri üzerinden % 15 GV ve % 10 fon payı kesilmektedir).


İstenilen:

Bay A’nın dolar alıp satmasının muhasebe maliyeti, fırsat maliyeti ve net ekonomik kazanç veya kaybı ne kadardır?


ÇÖZÜM:




$ Yatırım

Banka Faizi

Beklenen Gelir

(10.000.000.000 / 1,25)=

8.000.000.000 $ alabilir.

Gelir=8.000.000.000 x1,8 =

=14.400.000.000 TL.


Faiz=10.000.000 x (1,50)½= ???

4.610.765.620 (net faiz)

Beklenen Gider

10.000.000.000 ($ alış bedeli-Muhasebe Maliyeti)

------------

Beklenen Net Gelir

4.400.000.000

4.610.765.620

Fırsat Maliyeti

(4.610.765.620)

(4.400.000.000)

Net Ekonomik Kazanç veya Kayıp


(210.765.620)


210.765.260


MUHASEBE MALİYETİ, FIRSAT MALİYETİ VE NET EKONOMİK KAZANÇ VE KAYIP (23 Eylül 2003)

S.1)Bay A’nın, bankada aylık faize yatırmış olduğu 5 milyar TL’si bulunmaktadır. Yıllık faiz oranı % 60’dır. SMMM ruhsatı olan, Bay A bir mali müşavirlik firması kurmaya karar vermiştir. Bunun için yatırım fonunun bir kısmını bozdurarak; 2 milyar TL bedelle bir bilgisayar (faydalı ömrü 5 yıl), ve 0,4 milyar TL bedelle bir muhasebe paket programı (faydalı ömrü 5 yıl) almış ve aylık 250 milyon TL bedelle bir büro kiralayarak işe başlamıştır. Bay A, yukarıdaki giderler hariç büronun aylık giderinin 100 milyon TL olacağını tahmin etmektedir. Bay A, mükelleflerinden, aylık 1 milyar TL gelir beklemektedir.


İstenilenler:

Bay A’nın muhasebe bürosu açmasının aylık bazda, muhasebe maliyeti, fırsat maliyeti ve net ekonomik kazanç veya kaybı ne kadardır?


ÇÖZÜM:


Aylık Faiz: 5.000.000.000 x 0,60= 3.000.000.000 / 12= 250.000.000 TL.

Aylık Faiz: 2.600.000.000 x 0,60= 1.560.000.000 / 12= 130.000.000 TL.





FAİZ

MALİ MÜŞAVİRLİK

BEKLENEN GELİRLER

-Faiz Geliri

-Hizmet Geliri

250.000.000

250.000.000

----------------

1.130.000.000

130.000.000

1.000.000.000

BEKLENEN GİDERLER

-(Muhasebe Maliyeti)

-Kira Giderleri

-Aylık Büro Giderleri

-Amortisman Giderleri



0

390.000.000

------

250.000.000

100.000.000

40.000.000

BEKLENEN MUHASEBE KARI

250.000.000

740.000.000

KAÇIRILAN KAR

-740.000.000

-250.000.000

NET EKONOMİK KAZANÇ (KAYIP)


-490.000.000


490.000.000



2.Batmış Maliyetler:Batmış maliyet, alınacak karardan etkilenmeyen, bu nedenle karar alma sırasında göz önünde bulundurulması gerekmeyen maliyettir. Geçerli maliyet niteliğini taşımayan tüm maliyetler batmış maliyet kapsamına girer. Yani, eğer bir maliyet (veya maliyet unsuru gider) geçmişe aitse ve/veya üzerinde düşünülen karar seçeneklerinden hepsinde tutarı aynı ise, o maliyet batmış maliyettir. Örneğin, yukarıdaki sigara örneğinde sigaranın maliyeti, alınacak karardan etkilenmeyeceği için batmış maliyettir. Diğer bir deyişle, her bir seçenek için tutarı aynı olduğundan analiz tablolarının “fark” sütununa yansımayan maliyetler, batmış maliyet kapsamına girmektedir.


GEÇERLİ MALİYET ANALİZLERİNİN YÖNETİM KARARLARINDA UYGULANMASI


1.İndirimli Fiyat Öneren Bir Siparişin Kabulü ve Reddi

İşletme yöneticileri bazen ürettikleri mamulleri normal fiyatın altında bir fiyatla belirli bir miktarda talep eden siparişlerle karşılaşırlar. İşletmede boş kapasite bulunması halinde, bu tür siparişlerin kabulü, başlangıçta fark edilmeyen yararlar sağlar.

Örnek:Tek çeşitte mamul üretimi yapan, aylık üretim kapasitesi 140.000 adet mamul olan ve ürettiği mamulü satış tutarı üzerinden ödenen % 5 komisyon karşılığı bir dağıtıcı firma aracılığıyla pazarlayan bir fabrikada, gelecek ay için 80.000 adet mamul üretim ve satışı planlanmaktadır. Bu üretim veya satış hacmi esas alınarak, gelecek ay için tahmin edilen gelir, gider ve karlar şöyledir:






Mamul Başına Tutar

Toplam Tutar

SATIŞ GELİRLERİ

1.000 TL

80.000.000 TL

GİDERLER

Değişken Üretim Giderleri

Sabit Üretim Giderleri

Değişken Satış Gid. (Satış Komisyonu)

Sabit Satış ve Genel Yön.Gid.

GİDERLER TOPLAMI


500

300

50

100

950


40.000.000

24.000.000

4.000.000

8.000.000

76.000.000

KAR

50

4.000.000
1   ...   13   14   15   16   17   18   19   20   ...   27

Similar:

YÖNETİM MUHASEBESİ – FİNANSAL MUHASEBE iconFinansal Yönetim Dersinin amacı, öğrencilerin muhasebe-finans ilişkisini kavrayarak temel finansal tabloları düzenlemelerini, analiz etmelerini ve yorumlamalarını sağlamak, böylelikle işletme yönetiminde temel finansal yöntem ve teknikleri kullanma ve uygulama becerilerini geliştirmektir

YÖNETİM MUHASEBESİ – FİNANSAL MUHASEBE iconFinansal Yönetim Dersinin amacı, öğrencilerin muhasebe-finans ilişkisini kavrayarak temel finansal tabloları düzenlemelerini, analiz etmelerini ve yorumlamalarını sağlamak, böylelikle işletme yönetiminde temel finansal yöntem ve teknikleri kullanma ve uygulama becerilerini geliştirmektir

YÖNETİM MUHASEBESİ – FİNANSAL MUHASEBE iconYönetim muhasebesi ve diğer muhasebe dalları ile ilişkisi

YÖNETİM MUHASEBESİ – FİNANSAL MUHASEBE iconYönetim muhasebesi ve diğer muhasebe dalları ile ilişkisi

YÖNETİM MUHASEBESİ – FİNANSAL MUHASEBE iconFİNANSAL YÖNETİM ve MUHASEBE

YÖNETİM MUHASEBESİ – FİNANSAL MUHASEBE iconFİNANSAL YÖNETİM ve MUHASEBE DERSİ ÖRNEK OLAY

YÖNETİM MUHASEBESİ – FİNANSAL MUHASEBE iconMuhasebenin önemi, muhasebenin tarihçesi; zirai işletme muhasebesinin faydaları, tarım muhasebesi ve genel muhasebe farklılıkları; muhasebe kavramları

YÖNETİM MUHASEBESİ – FİNANSAL MUHASEBE iconFİNANSAL MUHASEBE SORULARI 06 TEMMUZ 2003

YÖNETİM MUHASEBESİ – FİNANSAL MUHASEBE iconFİNANSAL YÖNETİM

YÖNETİM MUHASEBESİ – FİNANSAL MUHASEBE iconFinansal Yönetim

Sitenizde bu düğmeye yerleştirin:
Belgeleme


The database is protected by copyright ©okulsel.net 2012
mesaj göndermek
Belgeleme
Main page