XI. BÖLÜM REHBERLİK VE DANIŞMA TEKNİKLERİ




Indir 0.6 Mb.
TitleXI. BÖLÜM REHBERLİK VE DANIŞMA TEKNİKLERİ
Page15/33
Date conversion29.12.2012
Size0.6 Mb.
TypeBelgeleme
Sourcehttp://mimoza.marmara.edu.tr/~etemlevent/dersnotlari/Rehberlik-Ders-Notlari-Final.doc
1   ...   11   12   13   14   15   16   17   18   ...   33

Testler


Objektif bir ölçme ve değerlendirme aracı olarak testler, rehberlik ve danışmada çok kullanılan bir tekniktir. Testler, bireyin psikolojik boyutları hakkında objektif bilgi sağlamakta kullanılır. Bireyin zekâsı, özel yetenekleri, ilgileri, uyumu, kişilik nitelikleri ve benzeri psikolojik özellikleri hakkında bize objektif bilgiler sağlayan psikolojik ölçme araçlarıdır. Bu araçlarla sağlanan objektif bilgiler, bireyi motive edecek nitelikler de taşıyabilir. Testler, rehberlik ve danışmada önemli bir ölçme tekniği olduğu için, bundan sonraki bölümde daha ayrıntılı olarak incelenmektedir.

XII. BÖLÜM

REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMADA

TESTLER


Testler, birey hakkında danışma ve rehberliğin muhtaç olduğu objektif bilgileri toplamakta kullanılan en önemli psikolojik ölçme araçlarıdır. Testi tamamlamak istersek, diyebiliriz ki test, bir gruptaki bireyleri, bir öğrenme, kabiliyet, davranış veya nitelikte, bireyin o nitelik yönünden gruba göre hangi noktada bulunduğunu ve hangi yöne doğru gitmekte olduğunu saptamıya çalışan sayısal veya sayılara çevrilebilen objektif bir ölçme aracıdır. Bir test, kişinin ölçülmek istenen niteliğine ait davranışlarını örneklemliyen bir grup sorular, ibareler ya da yapılacak işlerden oluşur. Bunlar, kişinin ölçülmek istenen davranımını, yani ele alınan niteliğini, örneklemlemiş olacağı kabul edilen uyarıcılardır. Kişi, belli şartlar altında bu uyarıcılara yanıtımda bulunur. Testler, kişi hakkında bu bilgileri genellikle sayısal olarak ifade edecek şekilde tertiplenmişlerdir. Bu sayısal bilgilerin yorumlanması, yani anlamdırılması onu uygulayan ve kullanacak olan danışmana düşer. Onun için danışman'ın testler hakkında yeter bilgiye sahip olması gereklidir.

Testler, danışma ve rehberlikte önemli araçlar olmakla beraber, okulda rehberlik programını başlatmak için ilk şart değildir. Testler oldukça karmaşımlı (kompleks) araçlardır. Gerekli şekilde kullanılıp işe yarar sonuçlar çıkartılabilmesi için testleri kullanan kimselerin test alanında en azından temel bilgilere sahip olmaları lâzımdır. Hangi testin hangi faktörü hangi dereceye kadar ölçtüğünü bilmiyen, test puanlarını yorumlıyacak metot, teknik ve bilgiye sahip olmıyan bir kimsenin test uygulaması ve yorumlamıya kalkması faydalı değil, hatta tehlikeli olabilir.

Eğitsel, meslekî ve kişisel-psikolojik sorunlara ait rehberlik çalışmaları ile ilgili rehberlik programının örgütlenmesi ve yönlendirilmesinde testlerden geniş ölçüde yararlanılır. Testlerin rehberlik ve danışma alanlarında belli başlı kullanılış amaçlan şöyle belirtilebilir:

1) Kişinin genel ve özel kabiliyetlerim saptamak,

2) Kişinin zayıf ve kuvvetli yönlerini, gizli kalmış yeteneklerini ortaya çıkartmak,

3) Öğrencinin ilgi ve ihtiyaçlarını saptamak,

4) Kişinin öğrenme güçlüklerini ve bunların kaynaklarını saptamak,

5) Danışanın psikolojik problemini teşhis etmek,

6) Bireyin kişilik niteliklerini, uyum derecesini, duygusal ve sosyal gelişmesini saptamak,

7) Öğrencilerin çeşitli öğrenme alanlarındaki başarı seviyelerini saptamak,

8) Üstün ve geri zekâlıları, özel kabiliyetleri erken bulup çıkartmak,

9) Bir okula ya da öğrenim dalına veya işe öğrenci yahut personel seçmek ve yerleştirmek, ya da öğrencileri veya personeli çeşitli eğitim ve öğretim maksatları için gruplandırmak,

10) Rehberlik ve danışma araştırmaları için çeşitli bilgiler toplamak. Testler yolu ile sağlanan objektif bilgiler, kişinin kendini daha gerçekçi bir şekilde anlayıp kabul etmesine de önemli ölçüde yardımcı olabilir. Ayrıca, danışma görüşmelerinde de somut bir görüşme zemini sağlarçTestler, bir seferinde yalnız bir kişiye veya bir grup kimseye uygulanabilir. Eğer belli sürede yalnız bir kişiye uygulanabiliyorsa buna bireysel testler denir. Türkçeye çevrilmiş ve uyarlanmış olan Stanford -Binet Zekâ ölçeği ve Wechsler Yetişkinler Zekâ ölçeği, bireysel testlerdir. Bir seferde yalnız bir kişiye uygulanabilir. Eğer bir test aynı sürede birden fazla kimselerin oluşturduğu bir grupa uygulanabiliyorsa, buna da grup testi denir. Thurstone Temel Kabiliyet Testi, Akademik istidat Testi, Kuder Tercihler Listesi, Gazete Haberleri Testi, Gordon Şahsiyet Profili gibi testler de grup testleridir. Grup testleri bireysel olarak da kullanılabilirler. Ama bireysel testler bir gruba aynı anda uygulanamazlar. Bireysel testlerin uygulanması daha çok bilgi ve özen ister; yetişmiş bir test uygulayıcısına ihtiyaç gösterir.

A. Testlerin Tasnifi


Testler, uygulandıkları alanlara göre şu gruplara ayrılırlar :

1. Eğitsel Başarı Testleri :

a. Standart başarı testleri :

Bu testler belli bir öğrenme alanında, veya ders konusunda kazanılmış bilgileri ölçen testlerdir. Ele alınan bilgi alanında ve test tekniği konusunda uzman kimseler tarafından, test geliştirme tekniklerine uygun olarak hazırlanmış ve önceden belirlenmiş niteliklere sahip bir grup denek üzerinde denenerek standartlaştırılmış bilgi testleridir.

Bunlara standart başarı testleri denir.
b. Sınıf-içi başarı testleri :

Bunlar, bir dersi okutan öğretmen tarafından öğrencilerin sınıftaki başarılarını ölçmek için okutulan konulara ve dersin amaçlarına uygun olarak hazırlanmış, fakat test sorulan denenip tahlil edilmemiştir; standartlaştırılmamıştır.

2. Psikolojik Testler :

a. Yetenek testleri

a. Genel yetenek testleri (zekâ testleri) : kişinin zekâ seviyesini genel olarak ölçer. Meselâ Stanfor - Binet Zekâ Ölçeği, Genel Kabiliyet Testi gibi.

b. Özel yetenek testleri : Bireyin müzik, sanat, yabancı dil, sözel anlayış ve ifade, sayısal kavramlar, mekanik kabiliyet, tasarım yeteneği gibi olanlarda ne kadar özel potansiyele sahip olduğunu ölçmeye yarayan özel testlerdir. Bunlar da zekânın bir yönü olmakla beraber, her zeki kişide aynı derecede bulunmaz. Kişinin bu ve benzeri alanlardaki özel yeteneklerini ortaya çıkartır. Türkçeye aktarılmış olan DAT (Farklı Kabiliyetler Testleri) bu gruptan testlerdir.
b. Kişilik Testleri

Bireyin kişilik yapısı, kişilik nitelikleri, ilgileri, uyum derecesi, heyecansal yapısı gibi alanlardaki şahsiyet özelliklerini ölçen testlerdir. Birkaç kategoride incelenebilir.

a) Envanter tipi testler : Çeşitli kişilik özelliklerini yansıtan ibare veya sorulardan oluşur.

b) Değerlendirme cetvelleri : Kişilik boyutlarına ait bir grup değerlendirme cetvellerini içerir. Bu ölçekler, cetvel şeklindedir. Bireyin ele alınan kişilik niteliğindeki derece yeri bu cetveller üzerinde işaretlenir.

c) Durum testleri: Bireye standartlaştırılmış kritik durumlar verilir. Bu durumlar içinde kişinin davranışları, tavırları, ve duruma yaklaşım tarzları ölçülür.

d) Yansıtma (projektif) testleri : Belgisiz resimler, şekiller, ifadeler ve yarım cümlelerden oluşan kişilik testleridir. Bireyin, bu belgisiz şekilleri, resimleri veya ifadeleri anlamlandırması, yarım cümleleri kendi içinden geldiği gibi tamamlaması istenir. Türkiye'de yaygın olarak Mürekkep Lekesi Testi olarak bilinen Rorschach, ve TAT bu tür testlerdir.

e) Q-testi: Bireyin 'ben kavramını' ölçmek için kullanılan bir testtir. Kişi, üzerinde 'benlikle' ilgili ibareler bulunan bir deste kartı, en olumludan en olumsuza uzanan 11 kategorili bir değerlendirme cetveli üzerinde bu ibarelerin kişinin kendi niteliklerine uyuş derecesine göre kategorilere dağıtır. Böylece 11 kategorilik cetvel üzerinde bir dağılım eğrisi elde edilir. Cetvelin sol ucu, kişinin kendine hiç uymıyan veya en az uyan, sağ ucu da en çok uyan ibarelerden oluşur, ibare kartlarının uyma veya uymama derecelerine göre ortalara doğru çoğalan (yığılan) normal bir dağılım göstermesi beklenir, ibarelerin dağılımda aldıkları yerlere göre bireyin kişilik nitelikleri belirlenir.

Testler yoluyla elde edilen bilgilere, kesin bilgiler gözüyle bakıl-mamalı; başka yollardan da sağlanmış bilgilerle birlikte dikkate alınmalıdır. Kişi, aldığı testlerin sonuçlarını öğrenmek istiyecektir. Gerçekten, kişinin kendini daha iyi anlıyabilmesi için buna zaten ihtiyaç vardır. Test sonuçlan, kişiye, onun anlıyabileceği seviyede anlamlandırılarak verilmelidir, öğrenciye, veliye ve hatta öğretmenlere, çocuğun bir testte almış olduğu puanı söylemenin bir anlamı yoktur. Sadece test puanını söylemenin birçok sakıncaları vardır.

Testler konusunda yeter bilgisi olmıyan bir kimse, o puanın kapsam ve anlamını bilemez. Böyle bir kimsenin puana yanlış anlam vermesi, yanlış yorumlaması ihtimali yüksektir. O halde, test puanını söylemek yerine, o puanın alt orta veya üst grup gibi hangi grupta bulunduğu ve kişinin yapmayı düşündüğü eğitim veya meslek planlamaları yönünden taşıdığı anlam ve katkısının ne olabileceği kişiye iletilmiye çalışılmalıdır. Şimdi, rehberlik ve danışma çalışmalarında kullanılan testleri gözden geçirelim.


B. Rehberlik ve Danışma Çalışmalarında Kullanılan Testler (1)

1. Genel Yetenek Testleri

Bireyin öğrenimde ve iş alanında başarı derecesi, geniş ölçüde, sahip olduğu zekâ durumu ile ilgilidir. Ohalde kişinin zihin yeteneklerine ait elde edilmiş sağlam bilgi, bütün rehberlik ve danışma faaliyetleri için gereklidir, öğretmenler, her yıl sınıflarında, iyi niyetle gayret edip pek çok çalıştığı halde ancak vasatın altında başarı sağlayabilen birçok öğrencilerle karşılaşırlar. Bunun aksi de olabilir. Zekâ gücünü fazla kullanmadan basan sağlıyan çocuklar da vardır. Zekâ durumu elverişli olmıyan bir çocuğu matematikte, fizikte, Türkçede ya da başka bir derste daha fazla basan sağlamıya zorlamak beyhudedir. Böyle bir öğrenci yüksek öğrenim yapmak için plânlar kurmakta olabilir. Çocukları kendi realiteleri ile karşılaştırmak, rehberlik programının görevidir. Rehberlik programının bu hassas görevi yapabilmesi için çocuğun zekâ durumuna ait objektif bilgilere ve verilere ihtiyacı vardır. Zekâ testleri, özellikle eğitsel ve meslek rehberliği alanlarında çok yararlanılan testlerdir. Bu testlerin kullanılmasında şu noktalar gözden kaçırılmamalıdır.

1) Zekâ testleri, okulda sadece birkaç kişiye değil, bütün öğrencilere uygulanmalıdır. Çünkü öğrencilerin genel yeteneklerini bilmek, bütün rehberlik ve danışma faaliyetleri için gereklidir.

2) İkisi ilkokulda, biri ortaokulda ve biri de lisede olmak üzere çocuğa, 11 yıllık öğrenim hayatı içinde hiç değilse dört defa genel yetenek testi uygulanmış olmalıdır. Bu uygulamalardan ilkinin, çocuk birinci sınıfta iken, ikincisinin 4. sınıf başında, üçüncüsünün ortaokul yedinci veya sekizinci ve dördüncüsünün de 10. sınıf başında yapılması, Türk okulları için uygun olur. Çocuğun çeşitli yaşlarda kaydettiği zihin gelişmesi, bu dört uygulama ile daha iyi görülebileceği gibi, çeşitli sebeplerle testlerden doğan ölçme hatalarının etkileri de azaltılmış olur.

3) Zekâ testi puanlan, çocuk hakkında diğer kaynaklardan toplanmış bilgilerle birlikte gözden geçirilerek kıymetlendirilmelidir.

4) Eğer bir öğrencinin zekâ testi puanı ile çocuk hakkındaki diğer bilgiler arasında uyuşmazlık bulunursa çocuğa ikinci bir test uygulanarak zekâ durumu kontrol edilmelidir.

-------------------------

1 Bu bölümde bahsedilen test çeşitlerinden Türkçede olanlar ve bunlara ait geniş bilgi, üniversitelerin psikoloji, eğitim ve sosyal bilimiler gibi birimlerindeki ilgililerden ve bazı illerdeki Rehberlik ve Araştırma Merkezleri ile Millî Eğitim Bakanlığı PAK dairesinden sağlanabilir.
2. Özel Yetenek Testleri

Aynı genel zekâ derecesinde olan birçok kimseler birbirlerinden farklı alanlarda zekâ üstünlüklerine sahiptirler. Meselâ biri sayısal problemlerle uğraşırken biraz daha yavaştır da bir sosyal problemin ayrıntılarını daha çabuk görüp ortaya çıkartabilir. Biri makinelarla uğraşmakta çok mahir olur da diğeri basit bir zil tamirine bile akıl erdiremeyebilir . Bugün en çok tanınmış olan özel yetenek testleri, DAT (Farklı Yetenekler Testi)nin Dilsel muhakeme, Teorik muhakeme, Mekân kavrama, Makina, Büro işlerinde hız ve doğruluk, Dili kullanma gibi iç-testleri vardır. Ayrıca Sanat, Müzik, yabancı dil kabiliyeti gibi özel yetenek testleri de vardır. DAT'nin bazı alt testleri, mühendislik, dişçilik, büro işleri gibi alanlar için öğrenci seçiminde başarıyla kullanılabilmektedir. Esasen DAT, lise öğrencilerine verilecek rehberlik ve danışma hizmetlerinde kullanılmak üzere hazırlanmıştır.

Bir öğrencinin meslek ve öğrenim sorunları ile uğraşırken, onun ne çeşit alanlarda daha çok yetenekli olduğunu bilmiye ihtiyaç vardır. Bu hususta objektif bilgiler gereklidir. Bu bilgiler için özel yetenek testlerine başvurulur.

Özel yetenek testleri, özellikle orta öğrenim yıllarında kullanılacak testlerdir. Çünkü bu yıllarda öğrenciler kendilerine bir öğrenim plânı çizmek ve bir meslek seçmek sorunu ile bilinçli olarak ilgilenmiye başlarlar. Bununla beraber, özel yetenek testleri gruplar halinde bütün öğrencilere birden verilecek testler değildir. Bu testler, belli bir yetenek alanında, sivrilmesi ihtimali kuvvetli olduğu umulan seçilmiş öğrencilere bireysel olarak ya da küçük gruplar halinde uygulanır. Bir okuldaki bütün öğrencilerin hepsine birden, meselâ müzikal yetenek testi ya da mekanik yetenek testi gibi özel yetenek testleri uygulamak, emek ve para israfı demektir.

Gerçekte pür anlamıyla özel yetenek testi diye bir test yoktur. Çünkü bir alandaki özel yetenek dediğimiz şey, o alanda başarı sağlanmasını gerekli kılan birçok bilgi, ustalık ve yeteneklerin özel bir birleşimidir. Bir kimsenin özel bir tecrübe ve bilgi birikimi olmadan bir alana gösterdiği yatkınlık, özel yetenek olarak düşünülebilir ama o alanda bilgi ve tecrübe kazanmış normal bir kimse için o test, özel yetenek testi değil, bir bilgi (başarı) testidir. Bu sebeplerle, özel yetenek testlerini uygulıyacak kimsenin, mevcut yetenek testleri tiplerini, kullanılış tarzlarını, yetersiz ya da kısıtlı oldukları noktaları iyice bilmesi gereklidir. Özel yetenek testlerinden alınan sonuçlar, kişi hakkında diğer kaynaklardan sağlanan bilgilerle birleştirilerek yorumlanmalıdır.
3. Başarı Testleri

Başarı testleri, özellikle eğitsel rehberlik çalışmalarında kullanılmakla beraber, öğrencinin meslek planlamasında, ve araştırmacıların girişecekleri eğitim araştırmalarında da başvurulan testlerdendir. Öğrencinin öğrenim programının düzenlenmesi, okullarda sınıfların başarı durumlarının karşılaştırılmaları, öğrencilerin çeşitli başarı derecesi gruplarına göre kümelendirilmeleri ve hatta bazan öğretmenlerin ve okulların karşılaştırılarak değerlendirilmeleri gibi değişik amaçlarla kullanılabilir.

Rehberlikte özellikle öğrencilerin derslerdeki başarısızlıkları ve başarısızlık noktalarının teşhisi ile uğraşırken başarı testlerinden yararlanmak mümkündür. Öğrencilerin seçmeli derslerden birini seçerken, okuldaki dallardan birini seçmelerine yardım ederken, öğrenim ve meslek seçmeyi planlarken başarı test sonuçlarına ihtiyaç duyulur. Çünkü bir öğrencinin geçmişteki başarı alanı ve derecesi, onun gelecekteki başarı ihtimalleri hakkında bazı ipuçları

İlkokulda başarı testleri, meselâ fen, sosyal bilgiler gibi bilgi alanlarındaki başarıyı ölçmek amacıyla kullanılır. Orta öğrenim okullarında ise, daha dar ve belli alanlarda kullanılır. Meselâ aritmetik, cebir, geometri, biyoloji, yabancı dil, Türk edebiyatı gibi.

Özellikle okuma, yazma, aritmetik, anadili gibi alanlardaki temel bilgi ve ustalıklar, bütün okul çalışmalarının temel dayanaklarıdır. Çünkü bu alanlar, öğrencinin diğer ders alanlarındaki okul başarısının dayanağı olan temel vasıta alanlardır. Yukarıda sayılan bu alanlara, orta öğrenim yılları için bir de fen alanını ekliyebiliriz. Bu sebepledir ki başarı testleri, özellikle bu temel başarı alanları ile ilgili başarı testleri, mümkünse her yıl bütün öğrencilere uygulanmalıdır. Her yıl mümkün olmazsa yıl aşırı uygulanmalıdır. Danışma etkileşiminde başarı testi, danışanın, yeteneklerine uygun başarı gösterip göstermediğini anlamak için de uygulanabilir.

Sınıflardaki öğrencilerin başarıları birbirlerinden farklıdır. Kişinin bilgi başarısı, onun genel yeteneği ile yakından ilgilidir. Ohalde başarı; testlerinden alınan sonuçlar, genel yetenek testleri sonuçları ışığında değerlendirilmelidir. Temel sorumuz şu olmalıdır: Bu öğrencinin eldeki başarısı, onun genel yeteneği ile doğru orantılı mıdır? Başarı ile zihin yeteneği arasındaki bu ilişkiyi somut olarak belirlemek için çeşitli metotlar geliştirilmiştir. Bunlar; Başarı Bölümü metodu, Eğitim ve Zekâ indeksleri metodu, ve Başarı/Kabiliyet karşılaştırma Tablosudur.

Başarı Bölümü (BaB) metodunda, bir başarı testi yolu ile çocuğun ay olarak Eğitim Yaşını (EY) buluruz. Yani bu çocuğun şimdiki eğitim yaşı, kaç yaşındaki çocukların eğitim yaşına eşittir? Çocuğun: saptanan Eğitim Yaşı (EY), tıpkı Zekâ Bölümü (ZB) hesaplanırken yapıldığı gibi, Takvim Yaşına (TY) bölünerek Eğitim Bölümü (EB) elde edilir. Eğitim Bölümü (EB) de Zekâ Bölümüne (ZB) bölünerek Başarı Bölümü (BaB) elde edilmiş olur. Sonucu ondalıklardan kurtarmak için 100 ile çarparız. Bu açıklamamız formülleştirilirse bu formüle göre çıkan sonuç 100'ün üzerinde olursa öğrenci, zekâ: oranından daha üstün bir başarı gösteriyor demektir. 100'ün altında olursa, zekâ kapasitesinin altında çalışıyor demektir. Başarı derecesinin zekâ derecesine eşit olması halinde 100 ve yakın civarında BaB bulunmuş olur. Farzedelim ki sınıfımızdaki çocukların, zekâ derecelerine uygun çalışıp çalışmadıklarını anlamak ve gerekenlere yardımı etmek istiyoruz. Bu öğrencilere bir standart başarı testi bir de zekâ testi uyguluyoruz. Diyelim ki öğrenci A'nın başarı testindeki puanı 10 yaş 2 aylık başarıyı (BY) gösteriyor. Çoğu basan testlerinin norm cetvellerinde başarı puanlarının yaş karşılıkları gösterilir). Çocuğun takvim yaşı da (TY) 9 yıl 8 ay olsun. Zekâ testinden aldığı puan da 10 yaş 6 aylık (ZY) olduğunu göstermiş olsun. Buna göre,

Bu başarı bölümünü değerlendirelim : Takvim yaşı (TY) 116 olan bu öğrencinin Eğitim Yaşı (EY) 122 aydır. Yani takvim yaşından daha yukardadır. Kendi yaşındaki çocuklardan daha üstün başarılıdır. Zekâ yaşı da (ZY) 126 aydır, ve kendi yaşındakilerden daha zekidir. Ama Başarı Bölümü (BaB) 98'dir; 100'ün biraz altındadır. Bu demektir ki çocuk zekâ derecesinin biraz daha altında çalışmaktadır. Daha fazla "başarı göstermesi için imkân var demektir. Sınıf ortalamalarını aynı formülde kullanmak suretiyle sınıfların genel durumunu da değerlendirmemiz mümkündür. Tabii bu değerlendirme, öğretmene ve okula bir şey öğretecekse yapılabilir.

Eğitim ve Zekâ indeksleri metodunda, bir öğrencinin başarı puanı ve zekâ puanı, ortalaması 50 olan 100 parçaya ayrılmış bir cetvel üzerinde belirlenir. Eğitim indeksi (Eİ) ile Zekâ indeksi (Zİ) arasındaki fark hesaplanır. El, Eğitim Yaşının Takvim Yaşına bölünmesinden, ve Zİ de Zekâ Yaşının Takvim Yaşına bölünmesinden elde edilir. Böylece, Eİ . Zİ = F (Fark) bulunur.

Çıkan fark (F) artı ise çocuk, okul çalışmalarında zekâsını yeterince kullanıyor demektir. Değilse, çocuğun ya çalışmaları eksiktir ya da kusurludur. Düzeltilmesine çalışılır. Bir çocuğun yetenekleri üstünde veya altında çalışmasının sebepleri bulunmıya ve gerekli danışma yardımları yapılmaya çalışılır.

Zekâ seviyesi ile başarı seviyesi arasındaki karşılaştırmanın yapıla bileceği diğer bir metod da Basan/Kabiliyet Karşılaştırma Tablosudur. Bu metot bundan önceki bölümde açıklanmıştır.

Öğrencinin zekâ seviyesine uygun başarı gösterip göstermediğini hesaplamada kullanılacak başarı testlerinin yaşlara ve sınıf seviyelerine göre normlarının olması gereklidir. Aksi halde bir öğrencinin yıldan yıla olan başarı derecesinin karşılaştırılabilme imkânı kaybolur. Eğer standart başarı testleri kullanılıyorsa, her birinin hangi çeşit, gruplar üzerinde standartlaştırılmış olduğunu da bilmek gereklidir.
Kişilik Testleri

Bireyin kişilik (şahsiyet) nitelikleri hakkında objektif bilgi edinmek, psikolojik danışmada, ve eğitsel ve meslek rehberliğinde çok gereklidir. Kişilik testleri bu amaçla kullanılır. Ama kişilik testleri sonuçları büyük bir dikkat ve etraflı bir değerlendirme ile kullanılmalıdır. Çünkü kişilik testleri, hâlâ gelişme aşamasındadır; çok güvenilir ve kesin sonuçlar verememektedir. Bir kere, şahsiyet (kişilik) denen psikolojik niteliğin kesin boyutları ile tanımı henüz sağlanmış-değildir. Kişilik kavramının tanımı ve sınırları, kişilik testini hazırlayanın kendi anlayış ve yorumuna göre değişebilmektedir. Testin uygulanması, alınan yanıtımların değerlendirilmesi, puanların yorumlanması, bu konuda yetişmiş bir uzman gerektirir. Bu işler, diğer testlerin gerektirdiğinden daha çok uzmanlık ister. Sonra, kişilik testlerinin yanıtımlarında test alanın samimi ve açık davranması gereklidir. Yoksa test sonucunu saptırtabilir.

Kişilik testleri, normal denen grubun, hudutları dışında kalanları normalden ayırt etmekte daha etkilidir. Ama normal hudut içinde kalan bireylerin kişilik niteliklerini ayırt etmekte pek kesin olamamaktadırlar. Türkçede Gordon Kişilik Profili ve Minnesota Çok Yüzeyli Kişilik Envanteri (MMPI) adlı testleri vardır. Rorschach Testi (mürekkep lekesi testi de denmektedir), klinik bir kişilik testidir. Daha çok bazı psikiyatri kliniklerinde kullanılmaktadır. Uzman bir uygulayıcıya ihtiyaç gösterir.

Kişilik testleri, psikolojik danışmada gerek duyulan hallerde uygulanacak testlerdir. Bütün öğrencilere birden uygulanmaz. Çoğunlukla kişisel olarak uygulanır. Aynı durumda olan birkaç öğrenci daha olursa, bazı kişilik testleri küçük gruplara da uygulanabilir. Kişilik testlerini, ilk okuldan ziyade orta öğrenim yıllarında uygulamaya ihtiyaç olabilir.
4. İlgi Testleri

Rehberlik programı, öğrencilerin sosyal, kişisel, öğrenim ve meslek ilgilerini bilmekle çok yakından ilgilenir. Çünkü girişilecek birçok eğitsel , meslekî ve kişisel sorunlarla ilgili danışma faaliyetleri çocukların ilgi türlerine göre şekil kazanır. Bu bakımdan, her okul seviyesinde çocukların ilgi alanlarını ve yönelmelerini bilmek, rehberlik ve danışma açısından zorunludur. Bu bilgiler yalnız öğrenciler için değil, iş ariyan ya da bir yüksek öğrenime girmek istiyen gençler için de gereklidir. Bununla beraber ilgi testleri, her yıl bütün öğrencilere toptan uygulanacak testler değildir. Bu testler, genellikle eğitsel ve meslekî danışma çalışmalarında duyulan ihtiyaca göre öğrencilere bireysel ya da küçük gruplar halinde uygulanır.

Türkçede Kuder Tercihler Listesi (Tan, 1964) ve Gazete Haberler Testi (Tan, 1972) adlı iki ilgi testi vardır, ilgilerin psikolojik yapısı, gelişmeleri ve ilgi testlerine ait daha geniş bilgi, Gazete Haberleri Testi (Tan, 1972) kitabından alınabilir. Gazete Haberleri Testi, öğrenim ve meslek rehberliği amacıyla lise ve üniversite gençliği için hazırlanmış Türkçe bir testtir. 12 ilgi alanını kapsamaktadır. Test; Fen, Teknik, Sanat, Dil ve Edebiyat, Tıb, Eğitim - Öğretim, İş ve Ticaret, idarecilik, Hukuk ve Politika, Tarım, Eğlence ve Açık Hava ilgileri olmak üzere 12 ölçeği içermektedir. Geniş bilgi el kitabındadır; TUBİTAK'tan sağlanabilir.

İlgi testlerinin kullanılması ve yorumlanmasında dikkat edilmesi gereken bazı önemli noktalar vardır:

1) İlgiler, yaşla durulma ve devamlılık kazanmakla beraber, akışkandır, değişebilir.

2) Bir kimsenin ilgi belirttiği alan, mutlaka başarılı olacağı alan demek değildir. Başarıda ilgi önemli olmakla beraber tek faktör değildir. Birçok etkenlerin karmaşımlı etkisindendir. Bir kimsenin belirttiği ilgi alanı ile o zaman için gerekli yetenekler arasında tutarsızlıklar ya da boşluklar olabilir.

3) Halen mevcut ilgi testleri, belli sayıda ilgi alanlarını kapsamaktadır. Testi alan birey, bu ilgi alanları ile sınırlandırılmış olmaktadır. O halde bir öğrenciye, mümkünse birden fazla ilgi testi uygulanmalıdır.

4) İlgi testleri sonuçlan değerlendirilip yorumlanırken, öğrencinin her yıl uygulanan öğrenciyi tanıma anketlerinde ifade ettiği hobiler, toplu dosyasında yıl yıl kayıtlı ilgi alanları, öğrencinin bazı derslere karşı gösterdiği özel ilgi ve çocuk üzerinde bazı gözlemler de dikkate alınmalıdır.

5) Çoğu ilgi testleri, yetişkinler meslek alanlarına göre hazırlanmışlardır. Öğrenci, ilgi testini cevaplandırırken kendini ileri yıllardaki kalıba sokma durumuna girmektedir. Bu hususun da dikkat altında bulundurulması gerekir.

C. Rehberlik ve Danışmada Test Programı İçin Bazı Tavsiyeler


Okulda, uygulanacak testleri için rehberlik ve danışma faaliyetleri: arasında bir de iyi bir test programı olması gerekir. Okulda etkili ve yararlı bir test programı, mevcut ihtiyaç ve şartlara göre hazırlanmış, bir program içinde uygulanmak zorundadır. Aksi halde, aklına gelen aklına geldiği zamanda test uygulamaya kalkarsa, okul programında karışıklıklar, disiplinsizlikler olacağı gibi, bazı öğrencilerin bazı test puanlan varken en gerekli bazılarının da bu değerlendirmelerden mahrum kalması durumu doğabilir. Aynı zamanda, sistemsiz uygulanan testler, lüzumsuz emek ve masraftan ileri gidemez. Bir test programında dikkat edilmesi gereken en önemli noktalan belirtelim:

1) Okul test programı, okul öğretim üyeleri ile işbirliği yapılarak planlanmalıdır. Her öğretmen, programa alınan testlerin niçin ve nasıl kullanılacağını bilirse, bu test programını daha çok destekler ve test sonuçlarından daha çok yararlanır.

2) Test programı, uzun süreli bir programa bağlanmak ister. Öğrencinin gelişimi birçok yıllar süren ve çok yönlü bir oluşumdur. Bu gelişmeyi izlemek, süreklilik ve sistemlilik ister. Uygulanan bir test,. belli amaçlar içindir. Her testten sağlanan bilgiler, birbirlerinin tamamlayıcılarıdırlar. Bu sebeple, hangi testlerin hangi sınıflarda ve ders yılının hangi zamanında uygulanacağı okul yılları boyuna uzanarak önceden planlanmış olmalıdır.

3) Planlanan test programı işe yönelik (fonksiyonel) olmalıdır. Gayesizce test uygulamaktan kaçınmak gerekir. Uygulanacak bir testin sonucu eğer kullanılmayacaksa, böyle bir testi programa almaktan ve uygulamaktan vazgeçmek gerekir.

4) Programa seçilen testler, planlanan amaçlara en uygun testler olmalıdır. Bu sebeple, programa test seçerken şu özelliklere dikkat etmek lâzımdır:

a) Testin geçerliği, -yani testin neyi ölçtüğü ve bu ölçülen şeyin amaçlarımıza uygunluğu,- dikkate alınmalıdır. Testin geçerlik katsayısı çoğu hallerde 0,60'tan aşağı olmamalıdır.

b) Testin güvenirliği -ölçtüğü şeyi hep aynı şekilde ölçme derecesi yani tutarlılığı- dikkate alınmalıdır. Güvenirlik katsayısı, çoğu hallerde 0.85'ten aşağı olmamalıdır.

c) Testin normları, -özellikle başarı testlerinde hangi puan dilimlerinin hangi basan yaşlarını, sınıflarım veya derecelerini gösterdiğini bildiren cetveller olmalıdır, öğrenci seviyelerini birbirleriyle karşılaştırabilmemiz için kullanılacak testlerin normlarına ihtiyaç vardır. Yapılacak karşılaştırmaların daha somut ve anlamlı olması için mahalli normların geliştirilmesi bile önerilir. Danışman, bulunduğu şehir ya da bölge çapında bu normları istatistiksel yollarla geliştirebilir. Normlar zamanla değişebileceğinden, normların zaman içinde yoklanması ve tazelenmesi gerekir.

d) Test pratik imkânlara sahip olmalıdır. Testin uygulanmasının, puanlanmasının ve yorumlanmasının kolay olması, birden fazla eş - formlarının bulunması, para, emek ve zaman bakımından ekonomik olması gereklidir.

5) Test programı için konuyu bilen bir lidere ihtiyaç vardır. Bu lider test sonuçlarını yorumlar. Bu sebeple, istatistik metotlarını, ölçme tekniklerini, test özelliklerini bilmeli, ve psikoloji ve eğitim formasyonuna sahip olmalıdır.

6) Okul test programı, genel basan, genel ve özel yetenek, ilgi ve diğer kişilik testlerine dengeli bir şekilde yer vermelidir.
1   ...   11   12   13   14   15   16   17   18   ...   33

Similar:

XI. BÖLÜM REHBERLİK VE DANIŞMA TEKNİKLERİ iconEğitim Bakanlığı Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetleri Yönetmeliği, Madde Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetlerinin Amacı

XI. BÖLÜM REHBERLİK VE DANIŞMA TEKNİKLERİ iconRehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri bölümü, bölüm başkanının sorumluluğunda merkezin çalışma alanının kapsamına göre yeterli sayıda psikolojik danışman

XI. BÖLÜM REHBERLİK VE DANIŞMA TEKNİKLERİ iconDİNİ DANIŞMA VE REHBERLİK ALANI OLARAK AİLE İRŞAT VE REHBERLİK BÜROLARI

XI. BÖLÜM REHBERLİK VE DANIŞMA TEKNİKLERİ iconOKUL REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMA HİZMETLERİ 3 SINIF REHBERLİK PLANI

XI. BÖLÜM REHBERLİK VE DANIŞMA TEKNİKLERİ iconOKUL REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMA HİZMETLERİ 6 SINIF REHBERLİK PLANI

XI. BÖLÜM REHBERLİK VE DANIŞMA TEKNİKLERİ icon1- Gelişimsel Rehberlik nedir, rehberlik ve psikolojik danışma hizmetlerinin hedeflerine nasıl ulaşıyoruz, hangi ilkeler doğrultusunda çalışıyoruz

XI. BÖLÜM REHBERLİK VE DANIŞMA TEKNİKLERİ iconRehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetleri Yürütme Komisyonu oluşturulması, toplanması, yıllık çalışma programlarının hazırlanması ve bir örneğinin rehberlik

XI. BÖLÜM REHBERLİK VE DANIŞMA TEKNİKLERİ iconREHBERLİK VE ARAŞTIRMA MERKEZİ MÜDÜRLÜĞÜ 2012–2013 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI REHBER ÖĞRETMENİ OLMAYAN ORTAÖĞRETİM KURUMLARI REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMA HİZMETLERİ YILLIK ÇERÇEVE PROGRAMI

XI. BÖLÜM REHBERLİK VE DANIŞMA TEKNİKLERİ iconOKUL REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMA HİZMETLERİ 12. SINIF SINIF REHBERLİK PLANI

XI. BÖLÜM REHBERLİK VE DANIŞMA TEKNİKLERİ iconOKUL REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMA HİZMETLERİ 10. SINIF SINIF REHBERLİK PLANI

Sitenizde bu düğmeye yerleştirin:
Belgeleme


The database is protected by copyright ©okulsel.net 2012
mesaj göndermek
Belgeleme
Main page