ASENKRON MOTORLARIN YAPISI




Indir 188.55 Kb.
TitleASENKRON MOTORLARIN YAPISI
Page5/5
Date conversion04.01.2013
Size188.55 Kb.
TypeBelgeleme
Sourcehttp://www.konelsis.com.tr/sablon/konelsis/pdf/ASENKRON_MOTORLAR.doc
1   2   3   4   5
B. Frekansla Devir Sayısının Değiştirilmesi :

Asenkron motorların (endüksiyon motorların) devir sayılan fre­kansla doğru orantılıdır. Bir asenkron motor üç fazlı bir alternatörle bes­lendiğinde, alternatörün devir sayışım ayarlıyaralo ürettiği alternatif akımın frekansı değiştirilmek suretiyle, asenkron motorun devri ayar­lanabilir.

Pervanesi elektrik motoru ile döndürülen bir gemide alternatörü döndüren dizel motorunun devir sayısı değiştirilmek suretiyle alternatö­rün frekansı ayarlanır, böylece pervaneyi döndüren motorun devri de­ğiştirilir.

özel makina ve cihazlarla şebeke frekansını değiştirmek suretiyle de asenkron motorların devirleri değiştirilir. Çok yüksek devir istenencn yerlerde 50 Hz. olan şebeke frekansı 100, 200 Hz. ve 300 Hz. gibi fre­kanslara çıkarmak suretiyle asenkron motorların dakikada 10000 ile 20000 devir yapması sağlanır.

Asenkron Frekans Değiştiriciler (Endüksiyon frekans değiştiriciler.)





Sekil 10.3 Frekans değiştirici

Kısa devreli asenkron bir motor ile bir bilezikli asenkron motor milleri akuble bağlandıktan sonra, şekil 10.3 de görüldüğü gibi, devre bağ­lantısı yapılırsa, endüksiyon frekans değiştirici elde edilmiş dur. Dev­redeki A şalterini Kapatınca, birinci motor (kısa devreli asenkron mo­tor) bilezikli asenkron motorun rotorunu (n) devri ile saat ibresi yö­nünde döndürür. B şalterini kapadığımızda, bilezikli asenkron motorun statoruna şebekenin RST fazları uygulanmış olur. Stator sargılarından geçen üç fazlı alternatif akımlar döner manyetik alan meydana getirir. B şalteri kapatıldığında döner manyetik alan saat ibresi yönünde ise, C şalteri kapatıldığında döner alan saat ibresine ters yönde döner.

145

B şalterine bastık, stator sargılan saat ibresi yönünde dönen man-j yetik alan meydana getirdi. Saat ibresi yönünde dönen rotor sargılan-I nın döner alanın manyetik aıkısı tarafından kesilmeleri bu iki devir ara-; sındaki fark kadardır. Rotor sargılarında endüklenen üç fazlı eniklerin ! frekansı, rotorun kutup sayısı biindiğine göre, hesaplanır.

Endüksiyon frekans değiştiricideki kısa devre rotorlu asenkron mo­torun 2 kutuplu, bilezikli asenkron motorun da 6 kutuplu olduğunu ka­bul edelim. Şebeke frekansı 50 Hz. olduğuna göre, A şalteri kapatıldı­ğında 2 kutuplu motor ikinci motorun rotonınu yaklaşık 3000 d/d ile döndürür. B şalterini kapatınca 6 kutuplu stator sargılarının meydana getirdiği döner alan 1000 d/d ile saat ibresi yönünde rotor ile aynı yön­de döndüğüne göre, rotor sargılarının döner alanı kesme devri.

30CO —1000 = 2000 d/d dır. Üç fazlı 6 kutuplu rotor sargıları 6 ku­tuplu döner alan tarafından dakikada 2000 d/d lık bir hızla kesildiğine göre, rotor sargılarında endüklenen üç fazlı emk'lerin frekansı,

P n ^ 2000

f o = ~~r-- = —^— = 100 Hz. olur. B şalterini açıp C şalterini kapa-
ou 60

dışımızda 6 kutuplu stator döner alanı saat ibresinin ters yönünde 1000 d d ile döner. Rotor 3000 d/d ile saat ibresi yönünde, döner manyetik alanda 1000 d/d ile saat ibresinin ters yönünde döndüğüne göre, üç fazlı rotor sargıları, 6 kutuplu döner alanı 3000 + 1000) = 4C30 d/d lık bir

4000 X 3
liizla keser. Rotorda endüklenen emk'lerin frekansı, f2 = -—^ = 200

Hz. dir.

Su halde, 50 Hz. olan şebeke frekansı, 2 ve 6 kutuplu motorlardan meydana gelen endüksiyon frekans değiştirici ile 100 ve 200 Hz. ye çı­karılabiliyor. Bilezikli asenkron motordan elde edilen 200 Hz. frekanslı üe fazlı emk'leri 2 kutuplu bir asenkron motora uyguladığımızı kabul

fio x 900
edelim. Motorun senkron devir sayısı, ru = — = 12000 d/d olur.

C, B i! ezik K Asenkron Motorların Dirençle Devirlerinin Ayarlanması *.

Sargılı rotorlu asenkron motorun rotor sargılarına ilâve edilen di­rençler kaymayı artırır. Rotor sargılarına direnç ilâve ettikçe motorun devri düşer. Motorun şebekeden çektiği enerjinin bir kısmı demir ka­yıpları ve stator sargılan bakır kaybı olarak çıktıktan sonra geri kalan enerji rotora manyetik endüksiyon yolu ile aktarılır. Rotor sargılarına dıştan ilâve edilen reostanın dirençlerinde ısı şeklinde enerji kaybı olur.

Şu halde, rotora verilen enerjinin bir kısmı dışarıya alınarak reostanın dirençlerinde ısı şeklinde sarfedilmiş olur. Rotora verilen enerji dışa­rıya alındıkça rotorun devri düşer.

Yalnız, bilezikli asenkron motorlarda, üç fazlı reosta dirençleri ile yapılan devir sayısı ayan, motorun verimini düşürür.

D. Asenkron Motorları Kaskat Bağlayarak Devir Sayısı Ayarı :

Şekil 10.4 de görüldüğü gibi, bilezikli asenkron motor ile kısa dev­re rotorlu asenkron motorun milleri akuple edilmiş ve mil üzerindeki ortak yükü taşıyorlar. Bilezikli asenkron motorun stator sargılarına R S T fazları bağlıdır. Bilezikli asenkron motorun rotor sargılarından alınan üç uç kısa devreli asenkron motorun statoıuna uygulanmıştır. Bilezikli asenkron motorun stator ve rotor sargıları arasındaki dönüş­türme oranını bir kabul edelim.

I E. Schrage Motor (Fırçalan kaydmlan Endüksiyon Motoru) :

l General Elektrik tarafından yapılan devir sayısı ayarlanabilen özel itip endüksiyon motoruna "SCHRAGE MOTOR" veya "General Elekt-I rik B T A Motor" adı verilir. Şekil 10.6 da Schrage motorun şeması gö-I rülüyor.



Şekil 106 Schrage Motor (şırage motor) a) Schrage Motorun Yapısı :

Bu motorun rotor oluklarına üç fazlı sargılar yerleştirilmiştir. Bu sargılar normal asenkron motorların statorlarına yerleştirilen sargıla­rın aynısıdır. Rotora yerleştirilen 3 fazlı sargılar yıldız veya üçgen bağ­landıktan sonra üç ucu, rotor miline yerleştirilmiş olan üç bileziğe bağ­lanmıştır. Bu bileziklere sürtünen 3 fırça yardımı ile bu sargılara üç fazlı şebeke uygulanır. Bu sargılara primer sargı da denir. Rotor oluk-larmdaki üç fazlı sargıların üzerine, doğru akım endüvilerinde olduğu

gibi, endüvi sargılan (D. A. sargısı) yerleştirilir. Rotor milinin, bile­ziklerin bulunmadığı kısmına, dinamo endüvilerinde olduğu gibi kollek-tör yerleştirilmiştir, şekil 10.6 a ve b de görüldüğü gibi.

Rotor oluklarına yerleştirilen endüvi sargılarının (doğru akım sargıla­rının) uçları kollektör dilimlerine bağlanmıştır. Kısa'ca özetlersek, ro­tor oluklarına üç fazlı alternatif akım sargıları ve D.A endüvi sargıları yerleştirilmiştir. Rotor milinin bir tarafındaki 3 bileziğe 3 fazlı sargı uçları, diğer taraftaki kollektöre de endüvi sargılarının uçları bağlan­mıştır.

Rotordaki 3 fazlı sargıya primer sargı, endüvi sargısına da ayar sargısı denir. Statora üç fazlı sargı yerleştirilmiştir. Her faz sargısının uçları kollektör üzerindeki bir çift fırçaya bağlanmıştır. Kollektör üze­rinde her faz için bir çift olmak üzere 3 çift fırça (6 fırça) vardır. Fır­çalar üçer üçer iki metal halkaya yalıtılarak tutturulmuştur. Mekanik bir düzenle, bu fırça gurupları birbirine zıt olarak kollektör dilimi üze­rinde kaydırılabilir. Statora yerleştirilen 3 fazlı sargı, 3 fazlı rotor sar­gıları gibidir. Stator sargılarına sekonder sargılarda denir.

b) Çalışması :

Üç fazlı alternatif akım, rotordaki 3 fazlı primer sargıya bileziklere sürtünen fırçalarla uygulanır. 3 fazlı rotor sargılarından geçen üç fazlı alternatif akımlar döner manyetik alan meydana getirirler, Rotordaki endüvi sargısında şebeke frekansında (50 Hz) emk'ler döner manye­tik alan tarafından endüklenir.

Statordaki 3 faz sargısının bağlı olduğu fırçaların her çifti kollek­tör üzerinde aynı dilime temas ederlerse, şekil 10.6 d de görüdüğü gibi, faz sargılan kısa devre edilmiş olurlar. Rotorun meydana getirdiği döner alan stator faz sargılarını (sekonder sargıyı) kestiği için, bu sargılarda emk'ler endükler. Faz bobinleri fırçaların temas ettiği kollektör dilimleri tarafından kısa devre edildiklerinden bu sargılardan akımlar geçer. Nor­mal asenkron motorda rotorda olan kısa devre edilecek sargılar Şırage (Schrage) motorda statorda, asenkron motordaki stator sargıları da, sclırage motorda rotora yerleştirilmiştir.

Statordaki kısa devre edilmiş olan sargılardan geçen akımların mey­dana getireceği kutuplar, rotorun döner alan kutuplarını etkileyerek, ro­torun döner alanın ters yönünde dönmesine sebep olur. Senkron hıza yakın bir hızla dönen rotordaki döner alanın kutupları rotor üzerinde

duruyormuş gibi görülürler. Döner alanın kntaparının sabit olan sta­tor sargılarını kesmesi, döner alanın devri ile rotorun devir sayısı ara­sındaki fark (»kayma) kadardır. Dolayısıyle, stator sargılarında endük-lenen emk'ler ve frekansları kaymaya bağlıdır. fg = S . fr.

Statorun her faz sargısının bağlı olduğu iki fırça birbirine zıt ola­rak kollektör dilimi üzerinde kaydırıldıklarında (Şekil 10.6 c deki gibi), bu iki fırça arasındaki dilimlere bağlı olan endüvi sargılarında cndükle-nen emk'ler statorun faz sargılarına uygulanmış olur. Statorun faz sar­gılarına bağlı olan her çift fırça kollektör üzerinde sabit olarak durur­lar, dönmezler. Rotor devir yönüne ters yönde senkron devirle dönen ro­tor döner alanı, kollektördeki her çift fırça tarafından kayma devri ile dönüyormuş gibi görülür. Dolayısıyle, bir çift fırçadan alınan emk fır­çalar arasındaki kollektör dilim sayısına bağlıdır. Bu fırça emk'inin fre­kansı da kaymaya bağlıdır.

Şu halde, stator sargılarında endüklenen emk'lerin frekansı, kol­lektördeki her çift fırçanın arasındaki emk'in frekansına eşittir. Fır­çalar vasıtası üe stator faz bobinlerine uygulanan emk'ler, bu faz bo­binlerinde endüklenen emk'lerine eklenecek veya çıkarılacak yönde ola­bilirler. Bu iki emk aynı fazdadır. Fırça emk'i stator faz bobininin emk'ine ekleniyorsa, stator sargılarından geçen akımlar artar. Dolayı­sıyle motoruh devri yükselir.

Her çift fırçadan stator faz sargılarına uygulanan emk'ler, stator sargılarmdaki emk'leri zayıflatacak yönde ise, stator sargılarından ge­çen akımlar azalır. Bu durumu, bilezikli asenkron motor çalışırken ro­tor sargılarına reostanın dirençlerini sokuşumuza benzetebiliriz. Schra-ge motorun devir sayısı azalır.

Şu halde, schrage motor çalışırken fırçalan ileri ve geri yönde kay­dırdığımızda, stator faz sargılarına uygulanan emk'leri azaltıp çoğalt­tığımız gibi, fırça emk'ini stator faz emk'ine eklemiş veya çıkarmış olu­yoruz. Buna göre motorun devir sayısı azalır veya yükselir. Devir sa­yısı senkron devir sayısının üstüne de çıkabilir. Genellikle Schrage mo­torlarda devir sayısı rp % 35 değiştirilebilir. Statordaki birin'ci faz sargı­sında endüklenen emk üe birinci faz fırçalan vasıtası ile kollektör di­limlerinden alınan emk aynı fazda veya 180° faz farklıdır. Bu iki emk'in de frekansları aynıdır (kaymaya bağlıdır).

Schrage motoru çahşünrken, fırçalar en düşük devir durumuna ge­tirilir ve üç fazlı şebeke emk'i rotor bileziklerine uygulanır. Schrage

motorlar genellikle 3 Hp ile 50 Hp gücünde yapılırlar. 150 Hp gütünde schrage motorlar da yapılmıştır. 150 Hp den büyük güçler için diğer de­vir ayar metotları kullanılır.
1   2   3   4   5

Similar:

ASENKRON MOTORLARIN YAPISI iconÜç Fazlı Asenkron Motorların Yapısı

ASENKRON MOTORLARIN YAPISI iconASENKRON MOTORLARIN YAPISI VE ÖZELLİKLERİ

ASENKRON MOTORLARIN YAPISI iconA Yardımcı sargılı bir fazlı asenkron motorların yapısı ve çalınma prensibi

ASENKRON MOTORLARIN YAPISI iconKS ASENKRON MOTORLARIN PLC’LERLE KONTROLÜ

ASENKRON MOTORLARIN YAPISI icon1 ASENKRON MOTORLARIN TEMEL ÖZELLİKLERİ

ASENKRON MOTORLARIN YAPISI iconBİLEZİKLİ ASENKRON MOTORLARIN BAKIMI(VİNÇ MOTORLARI)

ASENKRON MOTORLARIN YAPISI iconKS. 5 Asenkron Motorların PLC’lerle Kontrolü Deneyi Hazırlık Soruları Cevapları

ASENKRON MOTORLARIN YAPISI icon% 3 Asenkron Motorların klemens kutusundaki uçları λ / Δ ‘ne bağlayınız Aşağıda verilen elektriksel büyüklüklerin birimlerini yazınız

ASENKRON MOTORLARIN YAPISI icon1. Üniversal motorların, step motorların ve servo motorların yapısını tanıyabilme

ASENKRON MOTORLARIN YAPISI iconKısa devre rotorlu asenkron motorların ilk kalkınmada çekecekleri aşırı akından önlemek için motorlar düşük gerilimle çalıştırılırlar

Sitenizde bu düğmeye yerleştirin:
Belgeleme


The database is protected by copyright ©okulsel.net 2012
mesaj göndermek
Belgeleme
Main page