PAMUKLU MALZEMENİN BOYANMASI GİRİŞ




Indir 198.06 Kb.
TitlePAMUKLU MALZEMENİN BOYANMASI GİRİŞ
Page7/14
Date conversion19.02.2013
Size198.06 Kb.
TypeBelgeleme
Sourcehttp://www.vizirvizir.net/dersnotu/tekstil/tekstil_30.doc
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   ...   14

Küp Boyarmaddelerinin Deza­vantajları


  • Küp boyarmaddelerinin renkleri, reaktif ve direkt boyarmaddelere nazaran oldukça do­nuktur. Bu, özellikle merserize olmamış ma­mullerde daha belirginleşir.

  • Esas dezavantajları, çok adımlı proses ve çok sayıda kimyasal gerektirmeleridir. Boyarmadde önce sudkostik ve hidrosülfit ile suda çözülür hale indirgenir, sonra kumaş üzerine uygulan­dıktan sonra oksitlenir.

  • Kendi maliyetleri kadar, uygulama metodlarının da maliyet yüksekliği sebebiyle pahalıdırlar.

  • Küp boyarmaddelerinin bazıları, özellikle ışık etkisi altında kullanılan mamullerde oksidasyon katalizatörü etkisi göstererek liflerin zarar görmesine neden olur. Ancak, bazıları da ışığa karşı dayanıklılığı arttırırlar. Bir kısmı hiç etki­lenmez.

Küp Boyarmaddelerinin Sınıf­landırılması


Küp boyarmaddeleri kendi aralarında soğukta boyayanlar, normal sıcaklıkta boyayanlar ve yüksek sıcaklıkta boyayanlar olmak üzere üç gruba ayrılırlar. Her grubun boyama metodu da farklıdır.

IK; Soğukta boyayanlar (20-25°C'de)

IW; Ilıkta boyayanlar (45-50°C'de)

İN; Yüksek sıcaklıkta boyayanlar (55-60°C'de)

Temperatürleri ve metodları farklı olan bu grupların kimyasal madde ilaveleri de farklıdır.


KÜP BOYARMADDELERİYLE PAMUKLU BOYAMA


Küp boyarmaddeleri çözünmeyen pigmentler­dir. Ancak kuvvetli bir indirgen madde, örne­ğin; alkali (sodyumhidroksit gibi) içerisinde çö­zünmüş hidrosülfit kullanılarak suda çözünür hâle getirilirler. Kumaş bu çözeltiye daldırılır. Bunu izleyen adımda açık hava ile temas ya da bikromat gibi yükseltgeme banyoları içine dal­dırılarak boyarmadde tekrar çözünmez hale gelerek, lifin bir parçası gibi yapı kazanır.

Küp Boyarmaddelerle Boyama­da Önemli Faktörler


Küp boyarmaddeleri; toz, pasta ve dispersiyon halinde mevcuttur. Toz formunun kullanılma­dan önce pasta yapılması gerekir. Ancak, uzun

depolama ömrü gerektiğinde toz formunda stabilite avantajı ortaya çıkar. Pastalar % 10-30 saf küp boyarmadde içerirler. Buna ilaveten pH'ı 8-9,5'a ayarlamak için ilaveler ve dispersi­yon maddeleri içerirler.

Küp boyarmaddelerinde aranılan özellikler ve boyama işleminin etkililiğinde rol oynayan fak­törler şunlardır:

1- Redüksiyon kolaylığı,

2- Löyko (Leuko) küp formunun kolay çözün­mesi,

3- Selüloza doğal afinite,

4- Çektirme derecesi ve hızı,

5- Boyama temperatürü,

6- Boya banyosu alkaliliği,

7- Reoksidasyon (tekrar oksitlenme) kolaylığı,

8- Hidroliz, dehalojenizyon, aşırı redüksiyon ve aşın oksidasyona kimyasal

stabilite,

9- Geciktirme ve çektirme maddelerinin etkisi,

10- Ard muamelelerin etkinliği.

Küp Boyarmaddeleriyle Çektir­me Yöntemine Göre Boyama


Küp boyarmaddeleri ile çile veya bobin halin­deki pamuk iplikleri, dokuma ve örme kumaş­lar genel olarak çektirme metodu ile boyanır­lar. Küp boyarmaddelerinin çektirme metoduna göre aplikasyonu, genel olarak dört adımlı bir prosestir.


l- Küpleme: Küp boyarmaddesi kuvvetli alkali, indirgen madde içeren banyoda indirgenerek çözünebilen löyko (leuko) küp boyarmaddesi haline getirilir. Löyko bileşiği küp boyarmaddelerinin, oksijenin çekilmesi (azaltılması) ile aldıkları durumdur. Küp boyarmaddelerinin löyko halindeki renkleri, kumaş üzerinde oksidasyondan sonra oluşturulan renkten farklıdır, buna küpe rengi denir. Suda çözünür ve böyle­ce küp boyarmadde, substantif boyarmadde gi­bi life geçer. Havadaki oksijenin veya oksijen oluşturucu maddelerin (örneğin; hidrojenperoksit veya potasyumbikromat) etkisi ile suda çözünmezlik durumunu tekrar kazanır.

2- Alkali ortamda suda çözünen boyarmadde ile boyama yapılır. Çektirme oranı, boyarmad-denin belirli lif afinitesine bağlı olarak, çektir­me maddeleri ve geciktirici maddeler ile kon­trol edilir.

3- Sodyumkromat (Na2Cr2O7), potasyumiyodat (KIO3) veya hidrojenperoksit (H2O2) ile oksidasyon veya özel bir bölmede hava akımı ile oksidasyon sonucu, boyarmadde tekrar baş­langıçtaki suda çözünmez şekle dönüştürülür.

4- Son olarak ard işlemler yapılır.

Bu adımlarda işlemin yapılışı ile ilgili bilgiler aşağıdadır.

Boyarmaddenin küplenmesi:

Küpleme, sudkostik ve hidrosülfit ile yapılır. Boyarmadde markasına göre; küpleme süresi ve dayanıklılığı, indirgen madde ve baz konsan­trasyonu, küpleme temperatürü farklılık göste­rir.

İndirgen madde (hidrosülfit) miktarı:


Küpleme sırasında boyarmadde aşırı indirgendiğinde bozulmaya uğrar. Yetersiz indirgeme de boyama verimi düşer ve life fiziksel bağlanan boyarmaddeler haslıklara olumsuz etki eder, düzgünsüz boyamalar elde edilir. Flottede yeterli hidrosülfit bulunup bulunmadığı, küp sarısı veya indanthren şansı denilen indikatör (hidrosülfit kağıdı) ile belirlenir, Bu kağıt, flotte içine daldırıldığında 3-5 saniyede mavi oluyorsa, yeteri kadar hidrosülfit var demektir. Fazla hidrosülfit miktarı için ise, redoks potansiyeli ölçülür.

Hidrosülfit kağıdının hazırlanışı: 1,5-2 gr/lt nişasta 200-300 mi. suda çözünür. 70°C'de 30 gr/lt İndanthren Gelb G ilave edilir. Kurutma kağıdı bu çözeltiye daldırılarak etüvde kurutulur.

Baz miktarı

Baz miktarının da boyarmadde cinsine göre ye­terli ayarlamasının yapılması gerekir. Fazla baz istenmeyen sabunlaşmalara ve bozuk boyamalara, yetersiz baz boyarmaddenin keto şekline dönmesine neden olur ki, keto şeklinin tekrar oksitlenmesi zordur.

Küpleme işleminin yapılışı

Küpleme, boyama banyosunda ya da başka bir kapta daha küçük bir hacimde yapılabilir. Birinci durumda; boyarmadde dispersryonu süzülerek 25-60°C'ye kadar ısıtılmış banyoya konur. Gerekli sudkostik ve indirgen madde ilave edilir, 5-20 dakika karıştırılarak küpleme yapılır.

İkinci durumda, yani, ana küpte küplemede; küpleme derişik şekilde yapılır. Derişik sudkostik ve indirgen madde (hidrosülfit) içeren flotteye, derişik boyarmadde çözeltisi süzülerek katılır, seyreltilir. Birçok durumda bu metod kullanılır. Ana küplerin dayanıklılığını arttır­mak için, bir miktar koruyucu kolloid ilave edi­lir. Ana küpte küplenen boyarmadde, daha sonra ilave sudkostik ve sodyumhidrosülfit içe­ren flotteye katılarak boyama yapılır. Bir kg boyarmadde için; kullanılan sudkostik (38°Be) 1,5-6 litre, hidrosülfit (konz) 0,5-1,5 kg'dır. Ana küpte küpleme, 50-60°C'de 10-15 dakika süre ile yapılır.

Küplenmiş bovarmadde ile boyama:

Küp boyarmaddeleri ile boyamada, boyarmaddenin boyama özelliklerine göre, temperatür değişir.

Küp boyarmaddelerinin molekül yapıları ve boyama şartları (temperatür, hidrosülfit, sudkostik, tuz konsantrasyonları) arasında yakın bir bağıntı vardır. Buna göre boyarmaddeler;

- Soğukta boyayan (IK),

- Ilıkta boyayan (IW),

  • Sıcakta boyayan (İN) olarak gruplandırılırlar.

Boyarmadde moleküllerinin büyüklüğü IK, IW, İN yönünde artmaktadır. Boyarmadde alımının arttırılması için, agregasyon derecesi düşük olan boyarmaddelerde flotteye tuz ilave edilir.

Tuz ilavesi; agregasyon derecesini, dolayısıyla adsorbsiyon hızını arttırır. Agregasyon derecesi büyük olan boyarmaddelerde tuz ilavesine ge­rek yoktur. Agregasyon derecesinin artması boyarmaddedeki negatif yükün azalması, dolayı­sıyla - yüklü selüloz lifi tarafından alınmasının artması anlamına gelir. Agregasyon derecesinin çok büyük olması, boyarmaddenin life difüzyonunu güçleştirmekte­dir. Bu durumda parçalanma gerekir. Bu da, temperatürün yükseltilmesiyle sağlanabilir. Agregasyon derecesi küçük olanlarda ısıtmaya gerek yoktur. Agregat büyüklüğü, boyarmaddenin molekül büyüklüğü ile de yakından ilgilidir.

Lifteki boşluklara nüfuz edebilecek agregatlar için en uygun büyüklük;

Soğukta boyayan IK boyarmaddelerinde 4-5 molekül,

Ilıkta boyayan IW boyarmaddelerinde 2-4 mo­lekül,

Sıcakta boyayan İN boyarmaddelerinde 1-2 molekülün birleşmesiyle oluşur. Sonuç olarak;

IK boyarmaddelerinde;

- Düşük temperatür (20-25"C),

- Düşük sudkostik konsantrasyonu (4-20 ml/lt),

  • Çok tuz (10-35 gr/lt).

IW boyarmaddelerinde;

- Orta temperatür (45-50°C),

- Orta sudkostik konsantrasyonu (5-30 ml/1),

  • Az tuz (5-25 gr/lt).

İN boyarmaddelerinde;

- Yüksek temperatür (60°C üzeri),

- Yüksek sudkostik konsantrasyonu (20-25 ml/lt),

- Tuz kullanılmaz.

(Tuz miktarı kalsine sodyumsülfat veya sodyumklorür içindir, sudkostik 38°Be'dir). Kullanılan hidrosülfit konsantrasyonu, İN bo­yarmaddelerinde en fazladır. Çünkü, hidrosül­fit artan sıcaklık ile parçalanır.

Küp boyarmaddeleriyle boyamada kristal sod­yumsülfat kullanılması halinde, kataloglarda belirtilenin iki katı tuz kullanılır.


1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   ...   14

Similar:

PAMUKLU MALZEMENİN BOYANMASI GİRİŞ iconPamuklu Mamülleri Boyayan Boyarmaddeler ve Pamuklu Mamüllerin Bu Boyalarla Boyanması

PAMUKLU MALZEMENİN BOYANMASI GİRİŞ iconSTANDART PAMUKLU KUMAŞLAR

PAMUKLU MALZEMENİN BOYANMASI GİRİŞ iconA. 1) Kısa ştapel iplik teknolojisi (pamuklu), A. 2)

PAMUKLU MALZEMENİN BOYANMASI GİRİŞ icon%70 ALKOL VE %2 KLORHEKSİDİN SWABSTİCK (PAMUKLU ÇUBUK) ŞARTNAMESİ

PAMUKLU MALZEMENİN BOYANMASI GİRİŞ iconUŞAK PAMUKLU DOKUMACILAR ESNAF ODASI “İPLİK MALATÇI VE SATICILARI” ÜYELERİ

PAMUKLU MALZEMENİN BOYANMASI GİRİŞ iconUŞAK PAMUKLU DOKUMACILAR ESNAF ODASI “P DOKUMA MAM SATICI” ÜYELERİ

PAMUKLU MALZEMENİN BOYANMASI GİRİŞ iconUŞAK PAMUKLU DOKUMACILAR ESNAF ODASI “Halı-Kilim-Battaniye” ÜYELERİ

PAMUKLU MALZEMENİN BOYANMASI GİRİŞ iconDERSİN (KATALOG) İÇERİĞİ: Senteteik liflerin boyama mekanizmalarının ve boyanma özelliklerini etkileyen parametrelerin incelenmesi. Poliamid, poliester ve poliakrilnitril liflerinin boyanması

PAMUKLU MALZEMENİN BOYANMASI GİRİŞ iconS. NO MALZEMENİN ADI

PAMUKLU MALZEMENİN BOYANMASI GİRİŞ iconALINACAK MALZEMENİN CİNSİ

Sitenizde bu düğmeye yerleştirin:
Belgeleme


The database is protected by copyright ©okulsel.net 2012
mesaj göndermek
Belgeleme
Main page