Üreme ile ilgili sınıflamalar bilgisi




Indir 337.74 Kb.
TitleÜreme ile ilgili sınıflamalar bilgisi
Page4/4
Date conversion28.02.2013
Size337.74 Kb.
TypeBelgeleme
Sourcehttp://halisahin.tripod.com/biyoloji3.doc
1   2   3   4
Kalıtımı kavrayabilme

DAVRANIŞLAR

1. MendelMn genetik ile ilgili yapmış olduğu çalışmaları açıklama.

2. Kalıtımın olasılık ilkelerini açıklama.

3. Gamet çeşitlenmesine örnek vererek açıklama.

4. İnsanda baskın ve çekinik özellikleri örnek vererek açıklama.

5. Ayrılmama olayı ile oluşan kromozom değişmelerini örnek vererek açık­lama.

6. Kromozom ve nokta mutasyonlarının, kalıtsal yapıyı nasıl etkilediğini açıklama.

7. Varyasyon ve modifikasyonun farklılıklarını söyleme / yazma.

HEDEF 3: Kalıtım ile ilgili problem çözebilme.

DAVRANIŞLAR

1. Çaprazlamalarda (monohibrit ve dihibrit) Mendel kurallarını uygulama.

2. Gamet çeşitlenmesini matematiksel olarak hesaplama.

3. Genetik problemlerin çözümünde Punnet Karesini de kullanma.

4. Eksik baskınlık, çok alellilik, geri çaprazlama, eşeye bağlı kalıtım ile ilgili çeşitli genetik problemler çözme.

5. Üç atalı soy ağacı modelini, monohibrit ve eşey kromozomları gibi çeşitli örnekler üzerinde kullanma.

HEDEF 4: Kalıtımın günlük hayattaki önemini kavrayabilme.

DAVRANIŞLAR

1. Aile bireyleri arasındaki fenotipik özellikleri karşılaştırarak söyleme / yaz­ma.

2. Tür ıslahında kromozom sayısındaki değişmelerin, günlük hayattaki öne­mini açıklama.

3. Geri çaprazlamanın, bitki ve hayvan ıslahındaki önemini açıklama.

4. İnsanlarda yaygın olarak görülen bazı kalıtsal nitelikli hastalıklara, örnek vererek açıklama.

5. İnsandaki kalıtsal hastalıkların yok edilmesinde kullanılan amnion sentezi, embriyo örtülerinden alınan örnek, görüntüleme yöntemi vb. teknikleri örnek vererek açıklama.

KONULAR KALITIM

I. Genetik Nedir?

II. Olasılık İlkeleri ve Uygulamaları

III. Mendel İlkeleri ve Uygulamaları

A. Monohibrit Çaprazlama

B. Dihibrit Çaprazlama

IV. Çok Alellilik

V. Eksik Baskınlık

VI. Genotiplerin Araştırılması (kontrol çaprazlaması)

VII. Kromozom Teorisi A. Genler ve Kromozomlar B. Eşeye Bağlı Kalıtım

C. Ayrılmama Olayı

VIII. Kalıtsal Materyalin Değişmesi

A. Kromozom Mutasyonları

B. Nokta Mutasyonları

I.. İnsanda Kalıtsal Hastalıklar

.. Varyasyon ve Modifikasyon

ÖĞRENME-ÖĞRETME ETKİNLİKLERİ / İŞLENİŞ

Kalıtım bölümü, genetik biliminin nasıl geliştiğini, kalıtsal bilginin bir dölden diğer döle geçiş kurallarını öğretir. Konu başlıkları ve ulaşılmak istenen hedefler konusunda öğrenciler bilgilendirilir (tahtaya yazılabilir, tepegözle gösterilebilir vb.)

Bu bölüme hazırlık olması amacıyla öğrencilerden, ailelerindeki kan grupları, dil yuvarlama, parmak kıvırma, kulak memesinin yapışık olması vb. özellikleri tespit etmeleri istenir.

Olasılık kuralları ile kalıtım ilkelerinin arasında bağlantının kurulabilmesi amacıyla öğrencilere madenî para ve zarla olasılık uygulamaları Uygulama 4 ile yaptırılır.

Genetikte kullanılan simge ve terimlerden gen, fenotip, genotip, Fj, ?2, Pj, ?2, alel, gamet, homozigot, heterozigot vb. düz anlatım yöntemi ile verilir.

İnsanda bulunan koyu renk saç ve dil yuvarlama gibi bazı baskın ve çekinik özelliklerin fenotipe yansıması, sınıf içinde Uygulama l ile yaptırılır.

Boyanmış kibrit çöpleri, renkli boncuklar kullanılarak, monohibrit ve dihibrit çaprazlamalarda Mendel'in ortaya koyduğu sonuçlara ulaşılması sağlanır. Uygulama 2 ve 3 yaptırılır.

Öğrenciler, gen kombinasyonları oluşturmada güçlük çekebilirler. Bu güçlüğü yenebilmek için aşağıdaki şema tahtaya çizilerek, gamet çeşitlenmesi açıklanır.

BbSs ---—--> BS, Bs, bS, bs

Eşit oranlarda dört değişik tipte gamet oluşmaktadır. Her gametin, her gen çiftine ait genlerden yalnız birini taşıdığına dikkat çekilir. Bu kural, şu şekilde formüle edilir: İDİS

Her çiftin İlk harfi: (BS) Dışa bakan harfler: (Bs) İçteki harfler: (bS) Her çiftin Son harfi: (bs)

Eksik baskınlık ile ilgili olarak Çuha çiçeği, Endülüs tavukları vb. çaprazlama örnekleri yaptırılır.

Çok alellilik ile ilgili olarak A-B-O kan grubu sisteminin örnekleri çaprazlama ile gösterilir. Eşeye bağlı kalıtsal hastalıklar ile ilgili olarak, renk körlüğü ve hemofili çaprazlama ile gösterilir. Soy ağacı ve hangi amaçla kullanıldığı açıklandıktan sonra örnek problemler çözülür.

Suttorfun Kromozom Teorisi kısaca açıklanır.

İnsanlarda görülen genetik rahatsızlıklar ile ilgili olarak kütüphaneden bilgi toplanması istenir. Hazırlanan raporlar sınıf içinde tartışılır.

Bu hastalıklardan Down. Turner, Klineferter vb.lerinin kromozomların ayrılmaması sonucu. Orak hücreli anemi, Fenilketonuri, Hemofili vb.lerinin ise, gen mutasyonları sonucu ortaya çıktığı belirtilerek tespit ve tedavi yöntemleri üzerinde durulur.

Kalıtsal materyalin değişmesine sebep olan etmenler tartışılır. Kromozom mutasyonları açıklandıktan sonra, nokta mutasyonlarının kavratılabilmesi için, üçlü baz dizileri, 3 harfli anlamlı kelimelerle özdeşleştirilir. Bu harflerden birinin

kayması, hücrede anlam bozukluğu yaratacağından; bütün cümlelerin anlamının değişeceği vurgulanarak, nokta mutasyonları ile bağlantı kurulur. Örneğin;

BİR


MOL


ADİ


ÜRE


YAP


VER


BİRM


OLA


DİÜ


REY


APV


ER


BİM


OLA


DİÜ


REY


APV


ER


THE


FAT


ÇAT


ATE


THE


RAT


THEF


ATC


ATA


TET


HER


AT


TEF


ATC


ATA


TET


HER


AT


Son yıllarda meydana gelen nükleer kazalar ve sonuçları, ozon tabakasının incelmesi sonucu ortaya çıkan deri hastalıkları, kanserleşme vb. örnekler üzerinde tartışılır.

Modifikasyon ve varyasyon tanımları anlatım yoluyla verilerek aralarındaki farkın öğrenciler tarafından ortaya çıkarılması sağlanır.

GEZİ, GÖZLEM ve UYGULAMALAR GÖZLEMLER :

1. Bir mısır koçanında, ayçiçeği bitkisinde ya da fasulyede tanelerin ölçümü.

2. Göz uzaklıklarının, parmak ve burun uzunluklarının ölçümü.

GEZİ:

Bulunulan yerde varsa, ıslah çalışmalarını gözlemek amacıyla Devlet Üretme Çiftliği vb. yerlere gezi düzenlenebilir.

UYGULAMALAR:

1. Baskın ve çekinik özelliklerin tespiti.

2. Kalıtsal özelliklerin gözlenmesi.

3. Çaprazlamanın uygulanması.

4. Olasılık kurallarının genetiğe uygulanması.

Not: Okul ve çevre şartlarına uygun olarak, başka gözlem ve deneyler de yaptırılabilir.

ÖĞRETİM YÖNTEMLERİ

Anlatım, soru-cevap, tartışma, gözlem, problem çözme, uygulama

ÖĞRETİM ARAÇ - GEREÇLERİ

Araç-gereç ve malzemeler:

Bir tür çiçeğin değişik tipleri Makas Zar
Madenî paralar Bant

Video-kaset:

l. Kromozomlar ve genler (Fen bilgisi programları No:35)

Örnek okuma parçalan:

1. Çevremizdeki mutajenler ve teratojenler (doğuştan gelen bozukluklara sebep olan etmenler) ile ilgili.

Biyolojik varlığımızı tehdit eden gelişmeler: Ozon deliği ve kimyasal silâhlar ile ilgili.

...vb.

ÖLÇME

Bu bölümde, hedeflere ulaşılma düzeyi, sınav ile ölçülür. Bazı hedeflerin ölçülmesi gözlem ya da deneylerle yapılabilir. Aşağıda, bilgi ve kavrama düzeyinde örnek sorular verilmiştir:

1. Solaron isminde hayalî bir gezegende yaşayan insanların cilt rengi, yeşil ve kırmızıdır. Yeşil renk, kırmızıya baskındır. Eğer, heterozigot yeşil derili erkekle, heterozigot yeşil derili dişi evlenirse, yeşil derili çocuk sahibi olma ihtimali nedir? Kırmızı derili çocuk sahibi olma ihtimali nedir? Punnet karesi çizerek çaprazlamayı gösteriniz.

Bir organizma, bütün hücrelerinde, kromozomlarından birine ait iki kopya taşıyorsa, bu durumu nasıl açıklarsınız?

Bir organizmanın sahip olduğu genlerin tamamına ...................... genlerin

fiziksel görünüme yansımasına .................. denir.

4. Renk körü bir kadın ile normal görüşlü bir erkeğin, kız ve erkek çocuklarının renk körü olma ihtimali nedir?

Kız Erkek

a) %50 %50

b) %50 O

c) %50 %100

d) O %100

e) O %50

5. Aşağıdaki soy ağacında, bir ailenin kan grubu fenotipi verilmiştir. 1,2,3,4,5 numaralı bireylerin genotipleri nasıl olmalıdır?








I

II

III

IV

V

a)

AARr

BORr

ABRR

BORR

AOrr

b)

AORr

BÖRr

ABRr

BORr

AOrr

c)

AORr

BBRr

ABRr

BORr

AOrr

d)

AORr

BORı

ABRr

BORr

Aarr

e)

AARr

BBRr

ABRr

BORr

AOrr


6. Aşağıdakilerden hangisi ya da hangileri, geri çaprazlama yönteminin kullanıldığı ıslah çalışmalarına örnek olarak verilmiştir?

I. İri taneli mısır bitkisinin elde edilmesi.

II. Tavuklarda yumurta veriminin artırılması.

III. ineklerde süt veriminin artırılması.

a) Yalnız I b) Yalnız II c) Yalnız III d) II ve III e) l II ve III

DEĞERLENDİRME

Öğretmen, ölçme sonuçlarına göre öğrencinin başarısı hakkında değerlendirme yapar.

KAVRAM, TERİM ve SEMBOLLER

Alel

Genotip

Melez

An döl

Baskın (başat, dominant)

Çekinik (resesif)

Homozigot

Heterozigot

Kromozom değişmesi

Orak hücreli anemi

Gen kombinasyonu

Monohibrit

Dihibrit .

Bağımsız dağılım kuralı

Tam baskınlık

Klinifelter sendromu

Turner sendromu

Down sendromu (Mongolizm)

Fenilketonuri

Hemofili




Kan grubu için:

Fenotip

A kan grubu:

B kan grubu:

AB kan grubu:

O kan grubu:

Rh (+)

Rh (-)

Genotip

AA, AO

BB, BO

AB

00

RR, Rr

rr

F1

F2

F1

F2


Birinci döl

İkinci döl

Birinci ata

İkinci ata

BÖLÜM VI: POPULASYON GENETİĞİ

SÜRE: 10 saat

ÖNEMİ ve DİĞER BÖLÜMLERLE İLİŞKİSİ:

Populasyon Genetiği bölümü, populasyonun kendi içindeki kalıtımının ve komşu populasyonlarla olan gen alış verişlerinin ilkelerini inceler. Bu bölüm, bir gen topluluğu içerisindeki özelliklerin bireylerde ortaya çıkma ihtimalini öğrettiği için önemlidir.

İnsan soyu için zararlı genlerin sıklığı (frekansı) ve ortaya çıkma şansları ile döller boyu ayıklanması hakkında belirli ilkeleri verir. Bu sebeple toplumsal sorunların çözümüne öneriler getirmesi açısından önemlidir.

Bilgi Taşıyan Moleküller ve Kalıtım bölümünün iyi kavranması, Populasyon (Genetiği holümün kolay anlaşılmasını saklayacaktır.

Bu bolüm, insanda akraba evliliklerinin olumsuzluklarının, kültür bitki ve hayvan ıslahındaki yararların anlaşılmasına ve çözümlenmesine yönelik bilgiler verir.

HEDEF CE DAVRANIŞLAR

HEDEF l: Populasyon genetiği bilgisi.

DAVRANIŞLAR

1. Bir populasyonun dengesini bozan etmenlerin göç, mutasyon, doğal seçilim, izolasyon, eş seçimi, mutasyon, genetik sürüklenme olduğunu söyleme / yazma.

2. Karam/ popülasyonun özelliklerini söyleme / yazma.

3. Kararlı popülasyonun özelliklerini söyleme / yazma.

4. Bir populasyonda, belirgin genlerin frekansının bulunmasının, Hardy - Weinberg prensibi olduğunu söyleme/ya/ma.

5. den havuzunun, bir genin çeşitli alellerine sahip olduğunu söyleme / ya/ma.

6. Bir gen hav u/undaki baskın ve çekinik gen frekanslarının toplamının (p + q = l) bire eşit olduğunu söyleme / yazma.

7. Bir gen havuzundaki baskın ve çekinik genlerin oluşturacağı bir sonraki bireylerin frekansının toplamının (p2 + 2 p t| + q: = 1), bire eşit olduğunu söyleme / ya/ma.

8. Bitkiler ve hayvanlar ü/erinde yapılan ıslah çalışmalarıyla ekonomik değeri olan yeni ırkların ortaya çıkarıldığını söyleme /ya/ma.

HLDLF 2: Populasyon genetiğini kavrayabilme.

DAVRANIŞLAR

1. Bir populasyonun dengesini bozan etmenlerin etkisini açıklama.

2. Karam/ ve kararlı populasyonun farklılıklarını söyleme / yazma.

3. Hardy - Weinberg prensibini açıklama.

  1. Islahın, hayvancılık ve tarımdaki ekonomik önemini açıklama.

  2. HEDEF 3: Populasyon genetiğinin günlük hayatla bağlamışını kurabilme.

  3. DAVRANIŞLAR

1. Akraba evliliklerinin yol açabileceği olumsuzlukları açıklama.

2. Akraba ev (iliklerinin, neden olumsuz sonuçlara yol açabileceğini açık­lama.

HEDEF 4: Populasvon genetiği ile ilgili problem çözebilme

DAVRANIŞLAR

1. Bir populasyondaki gen frekanslarını hesaplama.

2. Bir populasyondaki kalıtsal ö/elliklere göre birey frekanslarını hesap­lama.

3. Bir populasyondaki birey sayılarını hesaplama.

KONULAR

POPULASYON GENETİĞİ

I. Populasyon. Gen Havuzu ve Gen Frekansı

A. Kararlı ve Kararsız Populasyonlar

II. Hardy - AVeinberg Kuralı

A. Bir Çift Gene Dayalı Kalıtım Modeli

B. Akraba Evlilikleri

C. Islah

III. Bir Populasyonıın Dengesini Bozan Etmenler

A. Göç

B. İzolasyon

C. Mutasyon

D. Doğal Seçilim

Genetik Sürüklenme

Eş Seçimi

ÖĞRENME - ÖĞRETME ETKİNLİKLERİ / İŞLENİŞ

Populasyon genetiğinin bilinmesi, canlı hayatını etkileyen bazı kalıtsal sorunları çözmemize yardım eder. Bir populasyonda şeker hastalığı, hemofili vb. bazı kalıtsal hastalıklara ne kadar sık rastlandığını bilmek önemlidir.

Bu bölümün konu başlıkları ve ulaşılmak istenen hedefler konusunda, öğrenciler bilgilendirilir (tahtaya yazılabilir, saydamla gösterilebilir, yazılıp çoğaltılarak öğrenciye dağıtılabilir ya da okutulabilir).

Populasyon terimini kavratmak amacıyla, sınıftaki öğrencilerin göz renkleri tahtaya yazılır. Her bireyin yalnız bir göz rengi taşıdığı: fakat sınıf içinde farklı göz rengine sahip öğrencilerin bulunduğu vurgulanır. Sınıf, bir populasyon olarak düşünülüp populasyonun tanımı verilir.

Gen havuzunu kavratmak için, sınıftaki öğrencilerin kan grupları sorulur ve tahtaya yazılır. Kan gruplarını denetleyen ikiden fazla gen olmasına karşın, bir bireyin ancak bunlardan ikisini taşıdığı vurgulanarak gen havuzu tanımlanır. Sınıftaki öğrencilerin belirgin kalıtsal özellikleri tahtaya yazılır ve bireyin bu gen havuzunun belli bir kısmını temsil edecek şekilde özellik aldığı vurgulanır.

Hardy - Weinberg kuralı açıklanırken, bir populasyonu ve gen havuzunu oluşturan genlerin l'e yani %100'e denk olduğu vurgulanmalıdır. Bu kuralın, sınıftaki göz rengi gibi bazı özellikler kullanılarak uygulaması yaptırılır.

Yakın akrabalar arasındaki evlenmelerde, homozigotluk ihtimalinin artması sebebiyle albinoluk vb. hastalıkların ortaya çıkma sıklığının yükseldiği tartışılır.

Bitkiler ve hayvanlar üzerinde yapılan ıslah çalışmalarının, ekonomik değeri olan yeni ırkların ortaya çıkarılmasını sağladığı belirtilir.

Göç. izolasyon, eş seçme ve genetik sürüklenmenin populasyonun gen frekansını nasıl değiştirdiği açıklanır.

GÖZLEM ve UYGULAMA GÖZLEM:

1. Çevredeki yakın akraba evlilikleri sonucu ortaya çıkan olumsuz gelişme­lerin araştırılması.

UYGULAMA:

l. Hardy - Weinberg kuralının bir populasyonda uygulanması.

NOT: Okul ve çevre şartlarına uygun olarak, başka gözlem ve deneyler de yaptırılabilir.

ÖĞRETİM YÖNTEMLERİ

Anlatım, tartışma, soru - cevap, problem çözme, gözlem, uygulama

ÖLÇME

Bu bölümde, hedeflere ulaşılma düzeyi, sınav ile ölçülür. Aşağıda bilgi, kavrama ve uygulama düzeyinde örnek sorular verilmiştir:

1. Küçük bir populasyonun gen havuzunda şansa bağlı oluşan değişmeye, ........................................ denir.

2. Genetik sürüklenme, büyük populasyonları niçin daha az etkiler?

3. Bir toplumda mavi gözlülerin (aa) oranı %36 ise,

a) A ve a geninin frekansı nedir?

b) Heterozigotların oranı nedir?

4. 10.000 bireyden oluşan bir populasyonda 1600 kişinin albino olduğu gözle­niyorsa albino genini heterozigot durumda taşıyan bireylerin sayısı nedir?

a)1600 b)2400 c)3600 d)4800 e)6000

5. Bir toplumda, kadınların %25"i renk körü ise. erkeklerin renk körü olma ihtimali nedir? (renk körlüğü çekinik bir genle x kromozomu üzerinde taşınır).

a)25/100 b ) 30/100 c ) 50/100 d ) 75/100 e) 100/100

DEĞERLENDİRME

Öğretmen, ölçme sonuçlarına göre öğrencinin başarısı hakkında değerlendirme yapar.

KAVRAM ve SEMBOLLER

Islah

İki gene dayalı kalıtım modelinde p ve q sembolleri kullanılacaktır.

p= Baskın alel'in frekansı

q= Çekinik alePin frekansı

p2= Homozigot baskın genotipli bireylerin yüzdesi

2pq= Heterozigot genotipli bireylerin yüzdesi

q2= Çekinik genotipli bireylerin yüzdesi

BÖLÜM VII: BİYOTEKNOLOJİ ve GENETİK MÜHENDİSLİĞİ

SÜRE: 9 saat

ÖNEMİ ve DİĞER BÖLÜMLERLE İLİŞKİSİ

Dünyadaki nüfus artışına ve çevre kirlenmesine bağlı olarak, yaşanılan ortamlarda önemli tahribatlar ortaya çıkmaya başlamıştır. Hem üretimi artırmak.

hem canlılar alemindeki kalıtsal bozuklukları ortadan kaldırmak için moleküler düzeyde kalıtsal yapının değiştirilmesi uygulamaya girmiştir.

Bu holümde, bivolojik hir inleyiş, model olarak alınarak, teknolojik üretimde nasıl kullanılacağı (biyotknoloji) öğretilecektir. A\ rica. kalıtsal yapı ü/erinde yapılan ve yapılacak işlemlerin, değişikliklerin önemi \e yöntemleri açıklanacaktır. Son olarak, gelecekte dünyanın yapısını değiştireceği \arsa\ilan biyolojik gelişmelerden toplumun haberdar edilmesi ve hunim için ön hilgiler verilmesi amaçlanmıştır.

HEDEF DAVRANIŞLAR HEDEF1: Biyoteknoloji bilgisi.

DAVRANIŞLAR

l .Biyoteknolojinin teknolojiye uygulanmasının biyoteknoloji olduğunu söyleme / yazma.

2. Biyoteknolojik yöntemlerin genellikle gıda sana\i ve sağlık hizmetlerinde kullanıldığım söyleme \ azma.

HEDEF 2: Bivoteknolojiyi kavrayabilme.

DAVRANIŞLAR

1. Klâsik biyolojik yöntemleri örnek vererek açıklama.

2. Bivoteknolojinin günümüzdeki önemini açıklama.

3. Sağlık hizmetlerinde kullanılan biyoteknolojik yöntemleri örnek vererek a-çıklama.

4Gıda sanayiinde kullanılan biyoteknolojik yöntemleri örnek vererek açık-

.5. Biyoteknolojik yöntemlerle üretilebilecek ürünlere örnek vererek açıklama.

HEDEF 3: Genetik mühendisliği bilgisi.

DAVRANIŞLAR

1. Genlerin plâzmid ya da vektörler aracılığı ile bir canlıya aktarılarak, o canlıda faaliyete geçirilmesine gen klonlaması denildiğini söyleme / yazma.

2. Gen klonlama araçlarının, plazmid ve bakteriyofaj olduğunu söyleme / yazma.

3. Canlı hücrelerde, deterjan ve enzimler ile hücre /arı ve duvarının yıkılıp DN.-Ynın ortaya çıkarılmasının DNA izolasyonu olduğunu söyleme / yazma.

DNA izolasyonunda kullanılan DNA enzimlerinin polimeraz. restriksiyon endoniikieaz ve fosfatazlar olduğunu söyleme / yazma.

Hücre zarının sıcaklık şoku ve bir tuz ile işleme sokulması ile DNA’nın başka bir hücreye aktarılmasına transformasyon denildiğini söyleme yazma.

DNA parmak izinin, suçlu tayini, ana - baba testi, bazı hastalıkların teşhisinde kullanıldığını söyleme yazma.

HEDEF 4: Genetik mühendisliğinin «unluk hayatla bağlantısını kurabil­me.

DAVRANIŞLAR

1. İnsanlığa yararlı özelliklerin bir araya toplanmasının önemini açıklama,

2. İnsanlığa yararlı özelliklerin genomdan temizlenmesinin önemini açıklama.

3. Zekâya temci oluşturan genler üzerindeki uyanlamaların, insan soyunun geleceğini nasıl etkileyeceğini açıklama.

Biyolojik ömrü uzatma konusunda yapılan çalışmaların önemini açıklama.

Genetik mühendisliği ile ilgili üretilebilecek bitki ve hayvan ırklarının günlük hayattaki önemini açıklama.

KONULAR

BİYOTEKNOLOJİ ve (GENETİK MÜHENDİSLİĞİ

I. Biyoteknolojinin Tanımı ve günümüzdeki Önemi

A. Klâsik Biyolojik Yöntemler

B. Biyoteknolojik Yöntemler

II. Genetik Mühendisliği

Gen Klonlamaları ve Klonlama Araçları

Canlı Hücrelerden DNA İzolasyonu ve DNA Enzimleri

DNA'nın Hücreye Aktarımı

DNA Parmak İzi

ÖĞRENME-ÖĞRETME ETKİNLİKLERİ -İŞLENİŞ

İnsanlar, bitkilerin ve hayvanların genetik bilgilerini taşıyan moleküllerini etkileyerek ekonomik ve verimli ırklar üretme çabasındadır. Bu amaçla oldukça etkili bir dizi teknik geliştirilmiştir. Bu tekniklere bıvoteknoloji. teknikler uygulanarak yapılan çalışmalara da genetik mühendisliği adı verilmektedir.

Özellikle 1980li yıllardan sonra yaygınlaşan ve ilaç sanayii, tıp. ziraat. gıda vb. pek çok sektöre hizmet eden bıyoteknolojik ürünlere: vitaminler, hormonlar, alkoller, gıda katkı maddeleri, süt ürünleri, enzimler, böcek ilâçları vb. örnekler verilir. Bu ürünlerin biyoteknolojik gelişmeden önce. çok uzun sürelerde, kısıtlı miktarlarda, yüksek mali elle üretilebildiği. oysa günümüzde bivoteknoloji sayesinde bu güçlüklerin yenildiği vurgulanır..

Biyoteknolojik yontemler ve nasıl uygulandıkları, örnekler üzerinde açıklanır.

DNA parmak izi yöntemleri hakkında bilgiler verilerek, bu yöntemlerin hangi amaçlarla kullanılabileceği üzerinde tartışılır. Örneğin. DNA parmak izi yöntemiyle adlî olu\ kırın kesin çözümlere ulaştırıldığı vurgulanır.

Biyoteknolojik yöntemlerle yapılan çalışmalarla:

Yararlı özelliklerin bir araya toplanmasıyla istenilen bulun özelliklere sahip. v erimli ırkların üretilmesi.

Aksaklıklara sebep olan özel tiklerin genomdan temizlenerek kalıtsal hastalıklardan arındırılması.

İnsan zekasını geliştirmede ve biyolojik ömrü u/atmada nasıl kullanılabileceği \c bu konular üzerinde yapılmakta olan çalışmalardan bahsedilerek Biyoteknolojinin önemi vurgulanır.

ÖĞRETİM YÖNTEMLERİ

.Anlatım, soru-cevap- tartışma

ÖĞRETİM ARAÇ GEREÇLERİ:

Saydam:

l, Klonlama

Örnek okuma parçaları:

Bakteri klonlaması ve yeni biyolojik silâhlar ile ilgili

Biyomekanik ile ilgili

... vh.

Kaynak:

l. Bilimsel eserler, bilimsel dergiler (Bilim ve teknik dergileri vb.).

ÖLÇME

Bu bölümde, hedeflere ulaşılma düzeyi, sınav ile ölçülür. Aşağıda, bilgi ve kavrama düzeyinde örnek sorular verilmiştir:

1. Transgenik bitki nedir?

2. Biyoteknolojik yöntemlerle üretilen ürünlere örnekler veriniz.

3. DNA parmak izi yönteminin, hangi alanlarda kullanıldığını açıklayınız.

DEĞERLENDİRME

Öğretmen, ölçme sonuçlarına göre öğrencinin başarısı hakkında değerlendirme yapar.

KAVRAM ve TERİMLER
Restriksiyon enzimleri Klon
Transgenik hayvan Transgenik bitki
Polimeraz Fosfataz
Restriksiyon endonükleaz Transformasyon

BÖLÜM VIII: CANLILARDA DAVRANIŞ

SÜRE: 3 Saat

ÖNEMİ ve DiĞER BÖLÜMLERLE İLiŞKiSi

Canlıların tümü, fiziksel ve kimyasal çevre şartlarına karşı kendilerini en uygun şekilde koruyabilmek, zamanında en etkili cevabı verebilmek için, hormon ve sinir sistemiyle denetlenen bir dizi tepki zinciri oluşturmuşlardır. Bu bölümün öğrenilmesi, canlıların hangi etki karşısında, ne şekilde bir tepki göstereceğinin öğrenilmesi bakımından önemlidir. Kalıtım, Denetleyici ve Düzenleyici Sistemler bölümleri bu bölüm için temel oluşturmaktadır.

HEDEF ve DAVRANIŞLAR

HEDEF 1. Canlılarda davranış bilgisi.

DAVRANIŞLAR

1. Canlıların fiziksel ve kimyasal çevre şartlarına karşı verdikleri tepkiye, davranış denildiğini söyleme / yazma.

2. Canlılarda, doğal ve kazanılmış davranışların olduğunu söyleme / yazma.

3. Bir hücrelilerde ve bitkilerde davranışların, doğal davranışlar olduğunu söyleme / yazma.

4. Canlılarda refleks ve içgüdüsel davranışların, doğal davranışlar olduğunu söyleme / yazma.

5. Gelişmiş canlılarda davranışların, öğrenme ile şekillenen sonradan kazanılmış davranışlar olduğunu söyleme / yazma.

HEDEF 2. Canlılarda davranışı kavrayabilirle.

DAVRANIŞLAR

1. Davranış mekanizmasını açıklama.

2. Davranışın uyarı ile ilişkisini açıklama.

3. Biyolojik saatin davranışın belirli dönemlerindeki etkisini açıklama.

KONULAR:

CANLILARDA DAVRANIŞ

I. Davranışın Tanımı ve Mekanizması

II. Hayvanlarda Doğal Davranışlar

A. Bir Hücrelilerde ve Bitkilerde Doğal Davranışlar

B. Refleksler ve İçgüdüsel Davranışlar

III. Kazanılmış Davranışlar

IV. Biyolojik Saat

V. Sosyal Davranışlar

ÖĞRENME - ÖĞRETME ETKiNLiKLERi / İŞLENİŞ

Hayvan ve insan davranışlarının bilimi olan davranış bilimi (etoloji). Psikoloji ile Biyolojinin kesişme noktasıdır. Davranışların mekanizmasını ve gelişmesini inceler.

Bu bölümün, konu başlıkları ve ulaşılmak istenen hedefler konusunda, öğrenciler bilgilendirilir (tahtaya yazılabilir, saydamla gösterilebilir, yazılıp çoğaltılarak öğrenciye dağıtılabilir ya da okutulabilir).

Davranışın, canlılığın yaşadığı çevreden yal Kılamadığı vurgulanarak davranışın mekanizması açıklanır. Uyarıyı algılamadaki farklılıklara, değişik canlı gruplarından örnekler verilir.

Örneğin: arılar U.V.ışınlarını algılayabildikleri için renkleri, bizim algıladığımızdan farklı bir biçimde algılarlar.

Bir hücreli ve az, gelişmiş çok hücrelilerde davranışların, hemen hemen tamamının doğuştan olduğu ve bu davranışlarla ilgili bilginin, bireylerin DNA'ları ile taşındığı, türün bütün bireylerinde aynı olduğu açıklanır.

Canlıların gelişmişlik düzeyi ilerledikçe, gösterdikleri davranışların büyük bölümünün öğrenme ile şekillendiği ve yeni durumlara daha kolay uyarlanabildiği açıklanır.

Toplu Yaşayışın is birliği, yarışma, üstünlük kurma ve yaşama alanını savunma gibi dayandığı temeller değişik canlı gruplarından örnekler verilerek açıklanır.

Canlıların metabolik olaylarını ve davranışlarını, dış çevredeki döngüsel değişikliklere göre ayarladıkları, bu döngüsel değişikliklerin bazı sinyallerle canlıların davranışlarını kurduğu \a da harekete geçirdiği belirtilerek Biyolojik saat kav ramı açıklanır.

Davranışların koordinasvonunun üç temelinin kalıtsal, sinirsel ve hormona! olduğu anlatılır.

Öğrencilerin çevrelerinde gördükleri bazı hayvanların davranışlarını yorumlamaları istenir.

ÖĞRETİM YÖNTEMLERİ

Anlatım, tartışma, gözlem- soru - cevap

ÖĞRETİM ARAÇ GEREÇLERİ

Kaynak:

1. Bilimsel eserler, bilimsel dergiler (Bilim ve teknik dergileri vb.).

Örnek okuma parçalan:

Hayvanlarda toplu yaşayış ile ilgili

Biyolojik saat ile ilgili

... vb.

Bu bölümde bedellere ulaşılma düzeyi. sınav ile ölçülür. Aşağıda, bilgi \e kav rama düzeyinde örnek soru[ar verilmiştir:

1. Kalıtımın, davranışın ortaya çıkışındaki önemi nedir'?

2. Davranışın mekanizmasını nasıl açıklarsınız?

3. Sos\al davranışın üstünlükleri nelerdir'/

dkgkrlkndirmı:

Öğretmen. ölçme sonuçlarına göre öğrencinin başarısı hakkında değerlendirme yapar.

KAVRAM veTERİMLER

Davranış bilimi (etoloji) Döngü Yarışma
İs birliği Ritm Üstünlük kurma
Yıllık döngü Günlük döngü Yaşama alanı
Aylık Döngü İletişim

BÖLÜM IX: HAYATIN BAŞLANGICI İLE- İLGİLİ GÖRÜSLLR

S O RE: 2 Saat

ÖNLMİ ve DİĞLR BÖLTMLLRLL İLİŞKİSİ

Bu bölümde, hayatın başlangıcı ve canlıların evrimiyle ilgili çeşitli görüşlere yer verilmiştir.

Bu bölüm biyolojinin bütün bilgi birikimi esas alınarak ortaya atılan yorumlara dayanmakla beraber diğer bölümlere temel teşkil etmez. Çünkü diğer bölümlerde biyolojinin kesin bilgilerine, bu bölümde ise bilgilerin yorumlarına yer verilmektedir.

HEDEF ve DAVRANIŞLAR

HEDEF 1. Hayatın başlangıcı ile ilgili görüşler bilgisi. .

DAVRANIŞLAR

1. Aristo’nun kendiliğinden oluş (Abiyogenez. ) görüşünün ne olduğunu söy­leme / yazma.

2. Panspermia görüsünün ne olduğunu söyleme yazma.

3. Ütotrof görüşünün ne olduğunu söyleme yazma..

4. Heterotrof görüşünün ne olduğunu söyleme yazma.

5. Yaratılış görüşünün ne olduğunu söyleme yazma.

HEDEF 2. Evrim ile ilgili görüşler bilgisi.

DAVRANIŞLAR

1. Tamarck'ın evrim ile ilgili görüşlerinin ne olduğunu söyleme yazma.

2. Darwin"in evrim ile ilgili görüşlerinin ne olduğunu söyleme yazma.

KONULAR:

HAYATIN BAŞLANGICI İLE- İLGİLİ GÖRÜŞLER

I. Hayalın Başlangıcı ile ilgili Görüşler

A. Kendiliğinden Oluş (Abiyogenez) Görüşü

Panspermia Görüşü

Ototrof görüşü

Heterotrof Görüşü

Yaratılış Görüsü

II. Canlıların Evrimi ile İlgili Görüşler

Lamarck'ın Evrim ile İlgili Görüşleri

Darwin'in Evrim ile İlgili Görüşleri

ÖĞRENME - ÖĞRETME ETKİNLİKLERİ / İŞLENİŞ

Bu bölümde hayatın başlangıcı ve evrim ile ilgili görüşler bilgi düzeyinde verilir.Konu başlıkları ve ulaşılmak istenen hedefler konusunda, öğrenciler bilgilendirilir (tahtaya yazılabilir ya da saydamla gösterilebilir).

Hayatın başlangıcı ile ilgili görüşler kısmında, Aristo'nun "kendiliğinden oluş görüşü" açıklandıktan sonra, Redi ve Pastörün deneyleri sonucunda bu görüşün çürütüldüğü belirtilir. Heterotrof görüşü anlatılırken. Miller'in yaptığı deney ve sonuçları açıklanır.

Canlıların evrimi konusunda, Lamarck'ın evrim ile ilgili görüşleri anlatılırken, Weisman%ın yaptığı deney ve sonuçları açıklanır. Evrimin geniş bir tartışma konusu olduğu vurgulanarak, bunu bilimsel olarak tartışabilmek için Moleküler Biyoloji, Biyokimya, Genetik, Embriyoloji, Paleontoloji, Sistematik, Biyocoğrafya ve İmmunobiyoloji gibi bilim dallarıyla ilgili bilgi birikiminin gerekliliği açıklanır. Buradaki tartışmaların çok özet bir bilgiye dayandığı belirtilir.

GEZİ

Varsa, millî park. Tabiat Tarihi Müzesi ve fosil buluntularının gözlenebileceği müzelere gezi düzenlenir.

ÖĞRETİM YÖNTEMLERİ

Anlatım, soru - cevap, gezi

ÖĞRETİM ARAÇ - GEREÇLERİ


Video -kaset:

Fosiller (Fen Bilgisi programları No : 31)

Kaynak:

l. Bilimsel eserler, bilimsel dergiler (Bilim ve teknik dergileri vb.).

Örnek okuma parçaları:

Canlı ve cansız çevreye uyumlar ile ilgili

... vb.

ÖLÇME

Bu bölümde hedeflere ulaşılma düzeyi, sınav ile ölçülür. Aşağıda, bilgi düzeyinde örnek sorular verilmiştir:

l. Hayatın başlangıcı ile ilgili görüşler nelerdir?

Canlıların başka gezegenlerden geldiğini ileri süren görüşe...................denir.

Lamarck'in evrim ile ilgili görüşlerini açıklayınız.

DEĞERLENDİRME

Öğretmen, ölçme sonuçlarına göre öğrencinin başarısı hakkında değerlendirme yapar.

KAVRAM ve TERİMLER

Paleontoloji İmmunobiyoloji Embriyoloji
Adaptasyon Doğal seleksiyon Biyokimya


Ana Sayfaya Dön & Müfredat Proğramlarına Dön
1   2   3   4

Similar:

Üreme ile ilgili sınıflamalar bilgisi iconDokularla ilgili başlıca sınıflamalar bilgisi

Üreme ile ilgili sınıflamalar bilgisi iconBütün bakteri türlerinde esas üreme şekli bölünmedir. Üreme eşeysiz üreme şeklidir. Su, besin maddesi ve sıcaklığın uygun olduğu ortamlarda çok hızlı

Üreme ile ilgili sınıflamalar bilgisi iconBu ders ilgili konuları dil bilgisi, kelime bilgisi ve temel dil becerilerine (okuma, yazma, dinleme ve konuşma) ağırlık vererek, öğrencileri başlangıç

Üreme ile ilgili sınıflamalar bilgisi icon5- Çiçekli bir bitkide üreme ile ilgili olarak öğrenciler

Üreme ile ilgili sınıflamalar bilgisi iconBitkiler eşeyli üremenin yanında bir eşeysiz üreme çeşidi olan vejetatif üreme ile de çoğalır

Üreme ile ilgili sınıflamalar bilgisi icon1. Canlılarda meydana gelen üreme olayı ile ilgili olarak aşağıda verilenlerden hangisi yanlıştır?

Üreme ile ilgili sınıflamalar bilgisi iconOda Bilgileri İlgili odanın bilgilerini görüntülersiniz. Şerit menü yardımıyla odanın işlemlerini ilgili butonlarla yapabilirsiniz. ​ İletişim Bilgisi Güncelle

Üreme ile ilgili sınıflamalar bilgisi icon1 sınıf TEST NO: 2 İNSANLARDA ÜREME,BÜYÜME VE GELİŞME 1 DOĞRU:… YANLIŞ: Boş: Döllenme dişi üreme organının hangi bölümünde gerçekleşir?

Üreme ile ilgili sınıflamalar bilgisi iconCanlıların, soylarını devam ettirmek amacıyla kendilerine benzer yeni bireyler meydana getirmesine üreme denir. Üreme işlevi canlının gelişmişliğine bağlı

Üreme ile ilgili sınıflamalar bilgisi iconBu bölümde temel antrenman bilgisi ile ilgili sık kullanılan kavramları ve bazı temel bilgileri bulacaksınız. Konu ile ilgili daha detaylı bilgileri

Sitenizde bu düğmeye yerleştirin:
Belgeleme


The database is protected by copyright ©okulsel.net 2012
mesaj göndermek
Belgeleme
Main page