Mendel Kanunları ve Çaprazlamalar




Indir 19.82 Kb.
TitleMendel Kanunları ve Çaprazlamalar
Date conversion02.03.2013
Size19.82 Kb.
TypeBelgeleme
Sourcehttp://www.hasdalilkogretim.k12.tr/FileUpload/op157797/File/mendel_kanunlari_ve_caprazlamalar.do

Mendel Kanunları ve Çaprazlamalar


Kalıtım konusu ile ilgili ilk önemli çalışmaları Gregor Mendel (1822–1884) yapmıştır.

Bezelyeler üzerinde yaptığı araştırmalar ile bugünkü kalıtım ilkelerini bulmuştur. Çalışmalarında elde ettiği sonuçları Bitki Melezleri ile çaprazlamalar adı altında yayınladı. Ancak o tarihlerde buluşları ilgi uyandırmadı.

Daha sonra başka bilim adamları Mendel’in çalışmalarına benzer çalışmalar yaparak aynı sonuçları elde ettiler.Bu sonuçları “Mendel Kanunları” adı altında topladılar.

Mendel’in çalışmalarında bezelyeleri seçmiş olması, ona avantaj sağlamıştır.

Çünkü;

  • Çeşitleri çoktur.

  • Kısa zamanda döl verirler.

  • Genleri bağımsızdır, yani her bir karakteri, farklı koromozomlarda bulunan bir gen çifti kontrol eder.

  • Çiçeğin taç yaprakları, dişi ve erkek organları tamamen sardığından yumurta hücresi başka bir bezelye bitkisinin polenleriyle tozlaşma yapamaz.

Kalıtımla İlgili Kavramlar
GEN:Karakterlerin oluşumunu sağlayan DNA parçacıklarıdır.

BASKIN (dominant) GEN: Her durumda kendini gösterip ilk kuşakta kendi özelliklerini ortaya çıkaran gendir. Büyük harfle sembolize edilir.

ÇEKİNİK (resesif) GEN: Bulunduğu canlıda ancak dominant gen olmadığı zamanlarda kendini gösterebilen gendir.Küçük harfle sembolize edilir.


GENOTİP: Kalıtsal karakterleri taşıyan genlerin tümüdür.Karakterlerin baskın veya çekinik olmasıhomozigot veya heterozigot olması genotip bilgisidir.

FENOTİP: Üreme olayı ile bireylerde oluşan karakterlerin dış görünüşüne fenotip denir.Canlı fenotiplerinin oluşmasında gen ve çevrenin etkileşimi vardır.

HOMOZİGOT(Arı Döl): Karakteri oluşturan iki genin de aynı yapıda aynı özellikte ve aynı şekilde olmasıdır.(Karakter genleri aa BB bb gibi)

HETEROZİGOT(Melez Döl): Karakter oluşturan iki genin de farklı özellik ve farklı şekilde olmasıdır.(Karakter genleri Aa Bb gibi)

AA -----> Homozigot -----> Baskın karakter
Aa -----> Heterozigot ----> Baskın karakter
aa -----> Homozigot -----> Çekinik karakter

Mendel Kanunları


1. İzotipi ve Benzerlik Kanunu (Mendel’in I. Kanunu)

Farklı karakterlere sahip iki homozigot genotipli bireylerin çaprazlanması ile oluşan bireyler birbirinin aynıdır.



2. Ayrılma Kanunu (Mendel’in II. Kanunu)

Melez bireyler kendi aralarında veya benzerleri ile çaprazlandığında elde edilen F1 dölünde ana-babadan almış oldukları özellik belli oranlarda ortaya çıkar.



3. Bağımsızlık Kanunu

İki veya daha fazla karaktere sahip farklı melezlerin çaprazlanmasıyla ana baba karakterleri yavrulara tesadüfe bağlı geçerler.

Mendel’in çaprazlamalarının sonuçları

  • Karakterlerin nesillere geçmesini sağlayan belirli faktörler (genler) vardır.

  • Her ergin bireyin hücrelerinde bir karaktere ait iki belirleyici vardır (2 allel gen). Bunlar bir karakter için birbirine benzeyen (AA, aa) veya birbirinden farklı (Aa) allel genlerdir.

  • Bir alleldeki faktörler değişmeden eşit ihtimalle gametlere dağılır.

  • Döllenmede gametler rastgele birleşir. Melezlerin kendi aralarında çaprazlanmasıyla görülen karakterler önceden tahmin edilebilir oranlarda ortaya çıkar.

Çaprazlama elemanları


Parental (P) : Çaprazlanacak anne ve babanın genotipini ifade eder.
Gamet (G) : Anne ve babadan meydana gelebilecek gamet çeşidini ifade eder.
F1 dölü : Dişi ve erkek gamet çeşitlerinin birleşmesiyle meydana gelen ilk dölün genotip ve fenotip çeşitlerini ifade eder.
F2 dölü : F1 dölünden elde edilen dişi ve erkek bireylerin çaprazlanmasıyla oluşacak ikinci dölü ifade eder.
Kendileşme : Belirli bir genotipe sahip dişinin aynı genotipteki erkekle çaprazlanmasıdır.

Kan Gruplarının Anne-Babadan Çocuklarına Aktarımı Nasıl Oluyor?


Kan grupları anne ve babadan çocuklarına Mendel kanunlarına göre genetik olarak aktarılır. Buna göre anneden 1 ve babadan 1 gen çocuğa aktarılır. Bu Mendel çaprazlaması ile açıklanabilir: Aşağıdaki tabloda A pozitif bir anne ile B pozitif bir babanın çocuklarında görülebilecek kan grupları verilmiştir. AB, A, B ve O kan grubundan çocuklar dünyaya gelebilir.

Eğer anne veya baba AA ise buna homozigot (anneden ve babadan gelen genlerin aynı karakterde olması) denir. AO gibi bir gen dağılıma ise heterozigot (anneden ve babadan gelen genlerin farklı karakterde olması) denir. Homozigot anne ve homozigot bir babanın çocukları aynı kan grubundan olacaktır. Yan yana gelen iki gen için baskınlık (dominantlık) veya çekiniklik (resesiflik) söz konusudur. Baskın gen çekinik genin özelliklerini baskılar ve onun özelliklerini örter. A B O sisteminde A ve B baskın O ise çekiniktir. Dolayısıyla kişi AO ise O çekinik kalır ve kişi A grubu olarak belirlenir. O grubunun özellikleri ancak OO durumunda ortaya çıkar.
Genotip: Kişinin taşıdığı gen yapısını ifade eder. A grubu bir insanın genotipi AA veya AO dır.
Fenotip: Kişinin baskın genler dolayısı ile ortaya çıkan görünümü ifade eder. Genotipi AO olan bir bireyin fenotipi A' dır. Bir kişinin kan grubundan bahsederken onun fenotipinden bahsediliyor demektir.
Rh sisteminde de Mendel genetiği kuralları geçerlidir. Dolayısıyla Anne ve baba Rh pozitif olsalar bile çocukları Rh negatif olabilir.



GENETİK HASTALIKLAR
Kromozom ve genlerin yapı ya da işleyişinde birtakım bozukluklar olabilir.İşte bu gibi durumlarda bazı genetik hastalıklar ortaya çıkar.Bu hastalıklar üreme yolu ile nesilden nesile aktarılır.Renk körlüğü hemofili albinoluk(renksiz deri) altı parmaklık down sendromu orak hücreli anemi bu hastalıklardan bazılarıdır.

Renk Körlüğü:
Kırmızı renk ile yeşil rengin ayırt edilememesi şeklinde görülen kalıtsal bir hastalıktır.Diğer adı daltonizmdir.Cisimlerdeki kırmızı ve yeşil renkler gri tonları olarak algılanır.
Bu hastalık eşey kromozomları ile çekinik olarak nesilden nesile taşınır.Renk körlüğü geninin kalıtsal geçişimi X kromozomu sağlar.Renk körlüğü çekinik genle belirlendiği için erkeklerde bir X kromozomunda kadınlarda iki X kromomozomunda bulunmasıyla gerçekleşir.Hastalık erkeklerde kadınlara nazaran daha fazla görülmektedir.

Renk körü olan kişiler yukarıdaki dairelerin içindeki 74 ve 8 rakamlarını göremez.

Renk Körlüğünün Kalıtım Özellikleri:
r : Hastalıklı gen (çekinik) R : Normal gen (baskın)

Erkeklerde bir dişilerde iki tane X kromozomu vardır.Erkeklerin hasta olmasında sadece anne kızların hasta olmasında hem anne hem baba rol oynar.Dişi bireylerde her iki X kromozomunda renk körlüğü geni bulunursa birey renk körü olur.

Hemofili:
Yaralanma durumlarında damarın dışına çıkan kanın pıhtılaşmaması hastalığına hemofili denir.Kanda pıhtılaşma faktörleri olarak görev yapan proteinin eksikliği veya yokluğu sebebiyle ortaya çıkar.Kalıtsal bir hastalıktır.
Hemofili hastalarında yaralanmalarda kan gerektiği şekilde pıhtılaşmaz. Kişi fazla kan kaybeder.Bu durum tıbbi müdahale gerektirir.Hemofili hastalığı olan kişiler yaralanma durumlarından kaçınmalıdır.
Hastalık dişiler tarafından taşınır ve sadece erkek çocuklarda görülür.

Kanda kan pucukları vardır.Yaralanmalarda kandaki protein ile kan pulcukları birleşerek pıhtıyı oluşturur.

Hemofilini Kalıtım Özellikleri:
h : Hastalıklı gen (çekinik) H : Normal gen (baskın)

Add document to your blog or website

Similar:

Mendel Kanunları ve Çaprazlamalar iconGregor Johann Mendel

Mendel Kanunları ve Çaprazlamalar iconMENDEL, Gregor Johann (1822-1884)

Mendel Kanunları ve Çaprazlamalar iconGenetiğin Tarihçesi, Mendel Genetiği, Kalıtımın Kromozomal Temeli

Mendel Kanunları ve Çaprazlamalar iconThe Genius of Genetics, a celebration of Gregor Mendel through science and art’ Press Kit

Mendel Kanunları ve Çaprazlamalar iconAvusturyalı botanikçi ve papaz Gregor MENDEL, günümüzün popüler bilimi olan genetik biliminin, babası olarak kabul edilir. 1856 yılından itibaren çeşitli

Mendel Kanunları ve Çaprazlamalar iconHareket kanunları

Mendel Kanunları ve Çaprazlamalar iconHammurabi Kanunları

Mendel Kanunları ve Çaprazlamalar iconKEPLER KANUNLARI

Mendel Kanunları ve Çaprazlamalar iconHareket kanunları

Mendel Kanunları ve Çaprazlamalar iconHareket kanunları

Sitenizde bu düğmeye yerleştirin:
Belgeleme


The database is protected by copyright ©okulsel.net 2012
mesaj göndermek
Belgeleme
Main page