FEN VE TEKNOLOJİ IŞIK VE SES




Indir 122.47 Kb.
TitleFEN VE TEKNOLOJİ IŞIK VE SES
Date conversion05.03.2013
Size122.47 Kb.
TypeBelgeleme
Sourcehttp://www.harundolma.com/web/images/gunlukodev/0DAZMI0FEN 5_sınıf_ses_konuanlatımı.doc


FEN VE TEKNOLOJİ - IŞIK VE SES

Öğrenci Çalışma Kağıdı
IŞIK ve SES

A.IŞIK

Güneş en büyük ısı ve ışık kaynağımızdır. Milyonlarca yıldır Dünyamızı aydınlatmakta .';

ısıtmaktadır. Günümüzde Güneş ışığı kadar aydınlatmasa da kullandığımız başka ışık kaynakları var olmuştur

Işık kaynaklarını doğal ve yapay ışık kaynakları olmak üzere iki grupta inceleriz.

doğal Işık kaynakları: Güneş, yıldızlar, şimşek ve ateş böceği kendileri ışık üreten doğal ışık

kaynaklarıdır.

Yapay Işık kaynakları: Kendiliğinden ışık üretmezler. insanlar tarafından belli koşullar

sağlandığında ışık yayan kaynaklardır. Örneğin; elektrik ampulü, mum, el feneri gibi.


1. IŞIK NASIL YAYILIR?

Işık kaynaklarından etrafa doğrular boyunca yayılan ve cisimleri görmemizi sağlayan enerjiye ışık denir.

ışığın tanımından da anlaşıldığı gibi ışık, doğrular boyunca yayılır, yani doğrusaldır.

Karton

ETKİNLİK:

ARAÇ VE GEREÇLER: Karton Bir mum, ayni büyüklükte delik açılmış 2 karton levha

YAPILIŞI:

. Şekildeki düzeneği hazırlayalım ve mumu yakalım,

. Kartonlardaki delik seviyesinden bakalım. Mum ışığını görebilir miyiz? Evet, görürüz.

. Kartonlardaki deliğin altından üstünden, yanından baktığımızda mum alevini görebilir misiniz?

Hayır, göremeyiz.

SONUÇ: Işık kaynağının ürettiği ışık doğrular boyunca yol alır ve yayılır.

1.1 ışığın Yolu

Bir ışık kaynağından çıkan çok küçük ışık demetine ışık isini denir. Işık ışınları doğrusal izleyerek her yöne yayılırlar. Örneğin; Karanlıkta giden bir arabanını farlarına baktığımızda ya da el fenerini yaktığımızda yayılan ışığın düz çizgilere benzediğini ve doğrusal yol izleyerek her yöne

yayıldığını görürüz.

2.IŞIK BİR ENGELLE KARŞILAŞIRSA NE OLUR?

Güneş çıkan ışınlar her tarafa yayılırlar. Bu ışınların bazıları da Dünya'ya ulaşır. Yani Güneş

boşluktan ve tüm saydam maddelerden geçe bilirler.

Işık ışınları her maddeden gedemez. Maddeler ışığı geçirme durumlarına göre üç gruba ayrılır.

. ışığı tam olarak geçirebilen maddelere saydam madde denir. Cam, su, naylon, hava saydam maddelere örnek olarak verilebilir. Saydam maddeler ışığı tam olarak geçirdiğinden pencerelerde,. pencerelerde, elektrik ampullerinde ve bir çok eşyalarda kullanılır.

. ışığı az geçiren maddelere yarı saydam madde denir. Buzlu cam, yağlı kağıt, defter kağıdı yarısaydam maddelere örnek verilebilir. Kaynakçı gözlüklerinde kullanılır.

Işığı hiç geçirmeyen maddelere saydam olmayan madde (=opak)denir. Tahta, demir, bakır,mermer, cıva, insan vücudu ışığı hiç geçirmezler. Fotoğraf filmlerinin banyo yapıldığı ortamlarda. Bazı ışık türleri gözle görülemez ve insan vücudu gibi saydam olmayan cisimlerden geçer.

Örneğin: röntgen ışınları gözle görülemez ve tip alanında kullanılır. Bu ışınlarla insanin iç yapısı

3. IŞIK OYUNLARI - GÖLGELER

Işık kaynağının önüne saydam olmayan cisim konulduğunda, ışık doğrusal yolla yayıldığından

cismin arka tarafına geçemez ve karanlık bölge oluşur. Bu karanlık bölgeye gölge denir.

TAM GÖLGE

. Hiç ışık almayan bölgeye tam gölge denir. Çok küçük (noktasal) ışık kaynağı ile oluşur.

Perde üzerinde oluşan tam gölge (karanlık bölge);

~ Kaynak ile engel arası uzaklık azaltılırsa büyür.

~ Engelin büyüklüğü attırılırsa büyür.

- Perde, engelden uzaklaştırılırsa büyür.

- Perde üzerinde oluşan gölge cismin şekline benzer.

YARI GÖLGE

iki ışık kaynağı veya noktasal olmayan daha büyük ışık kaynağı ile hem tam gölge hem de yarı gölge elde edilebilir. Işık kaynaklarının birinden ışık alıp diğerinden ışık alamayan bölgeye yarı gölge denir. Yarı gölge, tam gölgenin çevresinde ve ondan daha açıktır.

4. GÜNEŞ VE GÖLGE

Bulutsuz, güneşli havada yere sabitlenen bir çubuğun gölgesinin boyunu günün değişik zamanlarında gözleyelim ve ölçelim.

Çubuğun gölgesi sürekli hareket eder ve gölge boyu değişir. Bu bize Dünya’nın değişmez bir hızla ,

kendi çevresinde döndüğünü gösterir. Bu nedenle Güneş’i gökyüzünde sabah, öğle ve akşam saatlerinde farklı yerlerde görürüz. Güneş, sabah ve akşam yer yüzeyine daha yakın, öğlen ;ise daha yüksek konumdadır. Bu nedenle Güneş ışınlarının Dünya'ya gelişi farklı olur ve cisimlerin gölgeleri sürekli değişir.

* Sabah ve akşam saatlerinde gölge boyları uzun olur ve yönleri farklıdır.

Güneş ışığı öğle saatinde dike yakın geldiğinden gölge boyu en kısadır. *

4.1. Güneş Saati

Bugünkü kullandığımız saat bulunmadan önce eski çağlarda insanlar,gölge uzunluklarına bakarak '

zamanı ayarlarlardı.Biz buna güneş saati diyoruz.

Havanın bulutlu olduğu günlerde Güneş saatini kullanamayız.Ayrıca Güneş her gün farklı zamanlarda doğduğu ve battığı için,Güneş saatinin zamanı doğru ölçmesi de mümkün değildir.


5. GÜNEŞ VE AY TUTULMASI

Güneş ve Ay tutulmaları ışıkla ilgili bir olaydır. ışığın doğrusal yolla yayılmasının bir sonucudur.

Güneş Tutulması

Yılın belli zamanlarında Ay, Güneş ile Dünya arasına girer. Ay’ın gölgesi Dünya üzerine düşer.

Gölgede kalanlar Güneşi göremezler. Bu olaya Güneş tutulması denir.



Ay tutulması

Yılın belli zamanlarında Dünya,Güneş ile Ay arasına girer.Dünyanın gölgesi Ay’ın üzerine düşer.Ay Dünyanın gölgesi içinde kalır.Bu olaya AY TUTULMASI denir.


ışık Hızı:

ışığın hızı bulunduğu ortama göre değişir. Işık;

havada ve boşlukta bir saniyede 300 000 km yol alır.

Işık suda bir saniyede 225 000 km,

Cam gibi bir ortam içinde bir saniyede 200 000 km yol alır.

Işığın sesten daha hızlı olduğunu gök gürültüsünü, şimşekten daha sonra duymamızdan

anlayabiliriz.


B.SES

1. SESİN OLUŞMASI VE YAYILMASI

Ses üreten canlı ya da cansız her varlık birer ses kaynağıdır.

İnsanlar, kuşlar, kurbağalar, koyunlar gibi canlılar doğal ses kaynaklarıdır. Gırtlağımızda SES

telleri bulunur. Biz konuşurken akciğerlerimizden gelen hava ile bu teller titreşir ve ses oluşur. Sesin

oluşumuna dil, ağız ve dişler de yardım eder. Böylece konuşma olayımız gerçekleşir

Radyo, gitar, keman, flüt, davul gibi müzik aletleri de yapay ses kaynaklarıdır.

Aşağıdaki resimleri inceleyin. Sizde çevrenizdeki ses kaynaklarına örnekler verin.




Ses kaynaklarından ses nasıl oluşur?


-ETKİNLİK -1:

ARAÇ VE GEREÇLER: Paket lastiği

YAPILIŞI

. Paket lastiğini baş ve işaret parmaklarımıza

geçirelim ve parmaklarımızı gerelim.

Lastiği diğer elimizle çekip bırakalım ve bunu

birkaç kez yapalım


. Lastiğin ileri geri hareket ederek ses çıkardığını gözlemleyelim.

SONUÇ

Herhangi bir etkiyle titresen cisimler ses çıkartır.

Konuşurken iki elimizle boğazımızı tutalım. Boğazımızda titreşme olduğunu hissettik mi?

Aynı yöntemle gitar, keman, mandolin gibi müzik aletlerinin bir telini çekip bıraktığımızda da ses oluşur.

Ses ile ilgili çalışmalarda diyapazon adı verilen araç kullanılır.


Diyapozon boş bir kutu üzerine oturtulan,

iki kollu çelikten yapılan bircisimdir. Diyapozunun kollarından birine herhangi bir çubukla hafifçe

vurduğumuzda her iki kolda titreşir ve ses çıkartır.

Titreşen cisimlerin ürettiği ses, çevreye nasıl yayılır?

SES NASIL YAYILIR?

ARAÇ VE GEREÇLER:

Plastik küvet, çakıl taşı

YAPILIŞI :

. Küvete su dolduralım ve çakıl taşını suyun yüzeyine

hafifçe bırakalım.Çakıl taşının su yüzeyinde oluşturduğu dalgalarıgözlemleyelim.

SONUÇ:

Sudaki dalgaların nedeni suyun titreşmesidir. Sesi oluşturan titreşimlerde sudaki dalgalar gibi her

Yöne yayılır.

Maddeler atom ya da molekül adı verilen taneciklerden oluşur.

Moleküllerden birinin titreşmesi diğer moleküllerin titreşmesine neden olur. Titreşen taneciklerin

Enerjisi artar.Bu enerji tanecikten taneciğe aktarılır.

Ses kaynağının titreşmesi, ortamın moleküllerini titreştirir. Bu titreşim molekülden, moleküle

İletilerek sudaki gibi dalgalar oluşturur ve ses dalgalar halinde yayılır. Çevreye yayılan bu ses

Dalgaları kulağımıza ulaşır ve sesi duyarız.

Ses, titreşim sonucu ortaya çıkan ve dalgalar halinde yayılan bir enerji türüdür.

Maddeler doğada katı, sıvı ve gaz olmak üzere üç halde bulunur. Bir enerji türü olan ses bu ortamlarda nasıl yayılır?

1. Ses Havada, Sıvıda ve Katıda yayılır

ETKİNLİK -3:

ARAÇ VE GEREÇLER: 2 adet taş parçası, su dolu küvet

YAPILIŞI: . Önce sesin havada yayılıp yayılmadığını inceleyelim ve iki taşı havada birbirine vuralım.

. Sonra sesin suda yayılıp yayılmadığını gözleyelim.

. Su dolu küvetin içinde, iki taşı birbirine vuralım.

. Simdi de kati maddelerin içinde sesin yayılmasını kontrol edelim.

. Tahta sıranın ucuna kulağımızı dayayalım. Diğer kulağımızı elimizle kapatalım.

. Bir arkadaşımızda taşla sıranın diğer ucuna çok hafif vursun.

SONUÇ:

iki taştan çıkan ses havada ve suda yayılarak, duyuldu.

Katı maddeler de sesi iletilerek duyulmasını sağladı.

Ses katı, sıvı ve gaz ortamlarda yayılır. Örneğin; denizlerde yaşayan balina ve yunuslar ses çıkartarak iletişim kurarlar. Görmediğimiz trenin

varlığını kulağımızı demir raylara dayayarak anlayabiliriz.

Niçin köpekler kulaklarını yere koyarak uyurlar?


Katı maddelerin molekülleri birbirine çok yakındır. Bu nedenle ses kaynağının titreşimi katılarda molekülden moleküle daha çabuk iletilir.

Gaz maddelerin moleküleri ise birbirine oldukça uzaktır.

Ses kaynağının titreşmesi çevresindeki hava moleküllerini etkiler ve havayı sıkıştırarak ses

dalgalarını oluşturur. Oluşan ses dalgaları her yöne yayılır.

Ses dalgaları en hızlı katılarda, sonra sıvılarda, en yavaş gazlarda yayılır.

Sesin Hızı'

Ses dalgaları maddeler içinde ilerlerken, taneciklerin birbirine titreşimleri aktarma süresine, o sesin maddedeki hızı denir.

Sesin hızı; havada saniyede 340m ~ 340 m/s

suda saniyede 1500m ~ 1500 m/s

tahtada saniyede 4800m ~ 4800m/s

demirde saniyede 5000m ~ 5000 m/s dir.

Ses, katı, sıvı, gaz gibi hiçbir maddesel ortamın bulunmadığı boşlukta da yayılır mı?

,1.2. Ses Boşlukta yayılır mı?

ETKİNLİK - 4 :

~ ARAÇ ve GEREÇLER:

Cam fanus, hava boşaltmatulumbası

YAPILISI

Çalar saati kuralım ve fanusu üzerine kapatalım. Saatin tik

taklarını duyduğumuzu gözlemleyelim.

. Tulumba ile cam fanus içindeki havayı boşaltalım.

Saatin tik taklarını ve çalma sesini duyabiliyor musunuz? .

SONUÇ

. Ses, havasız ortamlarda yayılamaz.

. Ses kaynağının titreşimlerini iletecek bir ortam ya da madde molekülleri olmadığında ses dalgaları oluşamaz ve ses yayılamaz. Bu nedenle ses boşlukta yayılamaz. Sesin yayılabilmesi için su, demir, tahta gibi maddesel bir ortamın olması gerekir.

~ SES, FARKLI MADDE VEYA ORTAMLARDA FARKLI YAYILIR

. Elimize bir kalem alalım. Kalem ile sınıfımızda bulunan tahta sıraya, pencere camına veradyatöre hafifçe ve ayni şiddetle vuralım. çıkan seslere dikkat edelim. Sesler farklı oluşur.

YAPILIŞI:

Şimdi elimize tahta kalem, plastik kalem ve metal saplı kalem alalım. Yine hafifçe ve ayni şiddetle tahta sıramızın bir ucuna bu kalemlerle vuralım. Sıranın diğer ucuna da kulağımızı koyarak dinleyelim. çıkan seslerin farklı olduğunu duyarız.

Bu etkinlik bize her cismin veya maddenin farklı sesler ürettiğini gösterir. Her ses kaynağının ürettiği ses farklı işitilir. Ortam ayni olsa bile kalemler farklı

olduğundan çıkan seslerde farklı işitilir.

Ses kaynakları Ayni iken Ortam Değişirse Ne Olur?

ses kaynakları ayni, fakat sesin yayıldığı ortama değiştirelim. Ayni ses kaynağının ürettiği ses farklı olacak mı?

ETKİNLİK - 5:

ARAÇ VE GEREÇLER: iki metal kaşık, su dolu plastik küvet

Önce iki metal kaşığı (ses kaynağı)havada birbirine vuralım. çıkan sesi dinleyelim.Sonra ses kaynağımız (metal kaşıkları)içi su dolu plastik küvet içinde birbirine vurarak tekrar ses oluşturalım ve çıkan sesi dinleyelim. Sesler farklı mi?

SONUÇ:

Yapılan etkinlikte ses kaynakları ayni, yalnız sesin yayıldığı maddesel ortamları değiştirdik. Her iki ortamda da ses yayıldı ve işitildi. Ancak ortamlar farklı olduğu için işittiğimiz sesler farklıdır. Ses kaynağından üretilen ses, farklı ortamlarda farklı duyulur.

3. SESİN YAYIILMASINI ÖNLEYEBİLİR MİYİZ?

3.1 Sesler ve Ortamlar

Okulumuza yakın bir yerde inşaat yapılıyor. Ancak çıkan sesler o kadar şiddetli ki öğretmenimizi

duyamıyoruz. Çok huzursuz oluyoruz. Acaba okulun duvarları farklı maddeden yapılmış olsaydı, bu sesler

bizi yine etkiler miydi? Bu seslerin sınıfımıza kadar ulaşmasına nasıl engel olabiliriz?

Bunu birlikte öğrenelim.


ETKİNLİK-6

ARAÇ VE GEREÇLER:

Cam fanus,

çalar saat, karton kutu,

pamuk, strafor (köpük)

YAPILIŞI:

. Çalar saati fanus içinde çaldıralım.

Çalar saati karton kutu içine koyduktan sonra fanusu

yerleştirelim ve çaldıralım.

Çalar saati karton kutu için koyup, boşluk yerleri pamuk

ile dolduralım. Sonra fanus içine yerleştirelim ve

çaldıralım.

Şimdi çalar saati karton kutu içine koyup, boşluk yerlere pamuk ile doldur alim. Kartonun dış yüzeyini de köpük ile kaplayalım. Fanus içine yerleştirelim ve çaldıralım

. Kulağımıza gelen sesler arasında farklılık var mi?

SONUÇ:

Karton kutu ile oluşturulan tasarımda sesler kulağımıza şiddetli gelir. ikinci tasarımda sesin şiddeti biraz daha az gelir.

* Karton kutu,pamuk ve köpükten oluşan tasarımda sesler kulağımıza çok zayıf gelir. işittiğimiz seslerin şiddetleri farklıdır. Çünkü sesin yayıldığı maddesel ortamlar farklıdır.Kaynağından çıkan ses dalgaları farklı madde taneciklerine takılmıştır. Bu nedenle yayılması

zorlaşmıştır.

Sesin yayılmasının önlenmesine ses yalıtımı denir.

Sesin yayılmasını önlemede farklı özellikte maddeler kullanılır. Yapılan etkinlikte pamuğun ve

köpüğün içinde bulunan hava boşlukları sesin yayılmasını engellemiştir. Köpük, ısı yalıtımında da kullanılan bir maddedir.

O halde; okulun duvarları delikli tuğlalardan yapılırsa ve tuğlalar arasına da köpük yerleştirilirse inşaattan gelen sesler bizi o kadar rahatsız etmez.

ses Yalıtımı ve Teknoloji

Hastane, huzur evi, tiyatro, iş yerleri, kütüphane ve çok katlı binalarda dış ortamdaki gürültü Ve seslerin iç ortama geçmemesi istenir. Bu nedenle bu gibi yerlerde sesin yayılmasını önlemek gerekir.

Teknoloji nedeniyle oluşan seslere, yine teknolojiyi kullanarak çözümler getirilmiştir. Demir, bakır,

Taş ,beton, tahta, hava gibi maddeler sesi iletirken; plastik, pamuk, lastik, keçe ve köpüğün sesi az

İlettiği, boşluğun ise sesi iletmediği bilinmektedir. Günümüzde ses yalıtımı ile ilgili teknolojik

Çalışmalarda da bu maddelerden ve boşluktan yararlanılmaktadır. Binalarda ses yalıtımını sağlamak için;

. Pencereler çift cam yapılmalı. Camlar arasındaki hava boşaltılmalı,

.Binaların duvarları delikli Tuzlalardan

yapılmalı,

. Duvar aralarına köpük, lastik gibi malzemeler konmalı,

. Odaların tabanı hali ile döşenmelidir. .

Tiyatro, sinema, konferans ve konser

salonlarında sesin yansıma yapmaması için

taban, tavan ve duvarlar, sesi iyi iletmeyen ve

yansıtmayan sünger, hali, çuha gibi özel

maddelerle kaplanır.

Gürültü çevreyi rahatsız eder.

3.3. Ulaşım Araçlarında Ses Yalıtımı

Uçak, otobüs, araba gibi ulaşım araçlarında tekerlekler ve çalışan motor çevresine ses verir. Bu

ses. Ulaşım aracı içindeki insanları da rahatsız eder.

Ulaşım araçlarında gömültünün iç ve dış ortama gelmemesi için ses yalıtımıyla ilgili teknolojik

çalışmalar şunlardır:

. Kaportanın bazı kısımları yalıtım malzemeleri ile kaplanır.

. Aracın motorundan çıkan sesi aza indirmek için ekzosa susturucu takılır.

Bazı mesleklerin çalışma ortamları çok gürültülüdür. Fabrikalarda çalışan isçiler, hava alanı çalışanları ve yol yapımında çalışan isçiler sesten korunmak için kulak tıpası kullanırlar. Şiddetli sesler

kulak sağlığını bozar ve işitme sorunları ortaya çıkabilir.


4. SESLER SİZE NASIL YARDIMCI OLUR?

4.1. Sesin Tarihsel Yolculuğu

Ses, istenildiği zaman dinlenebilmesi için kaydedilir.

ilk ses kaydı 1877 yılında Edison tarafından fonograf adı verilen alet ile yapıldı.Sonra plaklar üzerine kaydedilen sesler, gramofon denilen aletle dinlendi. Graham Beli sesi kablolarla bir

başka bir yere iletmeyi sağlayarak ilk telefonu icat etti.

Günümüzde kasetlere kaydedilen sesler, kaset çalarda dinlenmektedir. Kameralar hem ses

Hem de görüntü kaydı yapmaktadır. Gelişen teknoloji ile kameralar, kompakt diskler (CD) cep telefonları ile hem ses, hem de görüntü kaydı yapılmaktadır.

Sesin kayıt edilebilir olması, günlük hayatta bizlere bazı kolaylıklar sağlar. Bunlardan bazıları

kaset-teyp-kamera-gramofon-cd

* Eğitim- öğretim alanında,

* Haberleşme alanında,

* Müzik vb. gibi etkinliklerin daha geniş kitlelerce dinlenmesinde,

* Tarihe mal olmuş kişilerin seslerinin daha

sonraki nesillere ulaşmasını sağlar.


Günümüzde sesin şiddetini artırmak için teknolojiler geliştirilmiştir. Küçücük bir mikrofon ve hoparlör ile çok uzak noktalara kadar ses ulaştırılır.

Ses ve Sağlığımız

Canlıları rahatsız eden ve istenmeyen her ses gürültü'dür.

Gürültülü çevrelerde yasayan insanlarda;

* işitme bozuklukları oluşabilir.

* Uykusuzluk, bunun sonucuna ruhsal ve sinirsel dengesizlikler ortaya çıkabilir.

* Kendini isine veremeyebilir, verimi düşer.

* Baş ağrısı gibi sağlık sorunları oluşabilir.


Gürültüye karşı alabileceği önlemlerden bazıları ise;

* Gürültü yaratabilecek sanayi kuruluşları

şehir dışlarına kurulmalı,

* Evde, arabada, çarşıda müzik aletleri

yüksek sesle çalınmamalı,

* Trafikte dolaşan taşıtlar gereksiz yere korna

çalmamalı,

* Oturduğumuz mekanların ses yalıtımı iyi

yapılmalıdır.

Aşağıdaki boşlukları uygun sözcüklerle doldurunuz.

. Gölge oluşumu ışığın ……………yolla yayılmasının sonucudur.

2. ışığı tam olarak geçiren madde ya da cisimlere …………………..denir.

3. Işık ışınları boşlukta,………….. , ve…………. gibi saydam ortamlarda yayılabilir.

4. Öğle saatlerinde cisimlerin gölgesi en ………..dir.

5. Ay’ın Güneş ile Dünya arasına girmesi olayına............. ……………. denir.

6. Ses maddelerin "………………, ile oluşur.

7. Havasız ortamlarda…………….. yayılmaz.

8. Ses en hızlı……………. en yavaş ………. yayılır.

9. Gürültünün sağlığımızı etkilememesi için....................... ……………….yapılmalıdır.

10. Sesin şiddetini artırmak için……………… ve …………………….kullanılır.

Aşağıdaki cümlelerden doğru olanların başına "D", yanlış olanların başına "Y" yazın.

1. ( ) Ses en hızlı katılarda, ışık en hızlı boşlukta yayılır.

2. ( ) ışığın yayılabilmesi için bir ortama gerek vardır.

3. ( ) Saydam maddelerin kalınlığı artırılırsa ışık geçirgenliği azalır.

4. ( ) Gölge oluşumu için ışık kaynağı ve saydam olmayan madde gereklidir.

5. ( ) Kaset, CD ve DVD' ses kayıt araçlarıdır.

6. ( ) Gırtlağımızdaki ses telleri, akciğerlerimizden gelen hava ile titreşerek ses oluşur.

7. ( ) Ses havada bir doğru boyunca yayılır.

8. ( ) Ses dalgaları katı, sıvı ve gaz maddeler tarafından iletilir.

9. ( ) Işık ve ses madde türleridir.

10. ( ) Ses yalıtımında boşluk kullanılır.

ÇÖZÜMLÜ TEST ..

1. Aşağıdakilerden hangisi ışığın doğrusal yolla yayıldığını göstermez.

A) Gölge oluşumu B) Güneş tutulması

C) Bir odanın aydınlanması D) Ay tutulması

Gölge oluşumu, Güneş ve Ay tutulmaları

ışığın doğrusal yolla yayılmasının

sonucudur. Ama bir odanın aydınlanması

ışığın doğrusal yolla yayıldığını göstermez.

YANIT: C

2-Bir ses kaynağından çıkan sesin

Yayılabilmesi için aşağıdakilerden

hangisi gereklidir?

A) Kaynak B) Boşluk C) Kulak D) Madde ve ortamı

Kaynak, ses üretir. Kulak yayılan sesi duyar. Ses boşlukta yayılmaz. Kaynaktan çıkan sesin yayılması için maddesel bir ortam gerekir. YANIT: D

3. ışıkla ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?

A) Bir enerji türüdür.

B) Yayılması için maddesel bir ortama

gerek yoktur.

C) Tüm yönlerde yayılır.

D) Saydam olmayan maddelerin içinden geçebilir.

Çözüm: Işık saydam olmayan maddelerin içinden

geçemez. Örneğin, demirin içinden geçemez .

YANIT: D

4-Ses ile ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?

A) Ses boşlukta yayılamaz.

B) Farklı maddesel ortamlarda yayılması farklı şekilde olur.

C) Işık hızıyla yayılırlar.

D) Ayni ses kaynağından üretilen sesin

farklı ortamlarda şiddeti farklı olur.

5-Aşağıdakilerden hangisinde saydam madde kullanılır?

A) Gözlüklerde B) Dürbünlerde

C) Televizyonlarda D) Kaynakçı gözlüklerinde

Çözüm:

Kaynak yapılırken ışık çok parlak olduğundan göze zarar verebilir.Bu nedenle kaynakçı gözlüklerinde yarı

saydam madde olan kalın cam kullanılır.YANIT: D

6- Aşağıdakilerden hangisi ses yalıtımında kullanılmaz.

A)Demir B) Halı C) Keçe D) Pamuk

Demir sesi çok iyi ilettiğinden ses yalıtımında kullanılmaz YANIT: A

7-Sesin, gaz ortamlarda kati ortamdan daha yavaş yayılmasının nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

A) Sesin enerji olusu

B) Katı ve gaz ortamların molekül yapısı

C) Sesin, titreşim sonucu oluşması

D)Sesin, dalgalar halinde yayılması

Çözüm: Sesin, gaz ortamlarda daha yavaş ilerlemesinin nedeni moleküller arası uzaklığın katılara göre daha

Fazla olmasıdır. Ses bir molekülden diğerine daha uzun zamanda iletir. Böylece daha yavaş yayılır.

8-Aşağıdakilerden hangisi ışık kaynağı değildir?

A)Yıldız B) Mum C) Ay D) Güneş

Çözüm:Yıldız, mum ve Güneş ışık üreten Kaynaklardır. Ay ise Güneş’ten aldığı ışığı yansıtır. Işık üretmez.

YANIT: C



ışık kaynağından çıkan ışınlar engele çarptığında perde üzerinde şekildeki gibi cismin gölgesi oluşur.

Aşağıdaki olaylardan hangisi bu olaya örnek olamaz?

A) Karagöz oyunlarının gösterilmesi

B) Güneş tutulması

C) Yaprağın yeşil görünmesi

D) Ay tutulması

Çözüm:Yaprağın yeşil görünmesinin nedeni yapısında yeşil renkli madde taşımasıdır.

10. Sadece tam gölgenin oluşması için aşağıda verilenlerden hangisinin olması gerekir?

A) Işık kaynağı engelden küçük olmalı

B) Işık kaynağı engelden büyük olmalı

C) Işık kaynağı engelle eşit büyüklükte olmalı

D) iki ışık kaynağı kullanılmalı

Çözüm:Sadece tam gölgenin oluşması için ışık

kaynağı engelden küçük olmalıdır. Diğer durumlarda tam gölge ile birlikte yarı gölge de oluşur.


IŞIK ve SES

1. Aşağıdakilerden hangisi tutulmasına neden olur?

A) Güneş’in gölgesinin Dünya’nın üzerine

düşmesi

B) Ay’ın gölgesinin Güneş’in üzerine düşmesi

C) Dünya’nın gölgesinin Ay’ın üzerine düşmesi

D) Ay’ın gölgesinin Dünya üzerine düşmesi

2. Işık aşağıdaki ortamların hangisinde en

hızlı yayılır?

A) Katı B) Sıvı C) Gaz D) Boşluk

3. Yarı saydam bir maddeyi saydam

olmayan bir maddeye dönüştürmek için

I- Yarı saydam maddenin kalınlığını arttırmak

II- Yarı saydam maddenin kalınlığını azaltmak.

III- Yarı saydam maddeyi ışığa fazla tutmak.

yukarıdaki verilenlerden hangileri yapılmalıdır?

A) Yalnız I B) Yalnız III C) I ve II D) II ve III

4. Günün hangi saatinde bir ağacın gölgesi en kısadır?

A) Sabah B) Aksam C) ikindi D) Öğle

5. Bir ağacın gölgesi;

1. Sabah güneş doğarken 2. Aksam güneş batarken

3. Öğlen vakti 4. Öğlen ile aksam arası

yukarıda verilen zamanların hangisinde en uzun olur?

A) 1 ve 2 B) 1, 2 ve 3 C) 1, 2, 3 ve 4 D) 3 ve 4

6. Ses ve ışık için;

I. ikisi de enerji türüdür.

II. Yalnız ışık dalgalar halinde yayılır

III. Işık boşlukta yayılır , ses yayılmaz.

yargılarından hangileri söylenebilir?

A) Yalnız i B) Yalnız i C) i ve içi D) i ve II

7. Işık ile ilgili;

ı. Doğrusal yolla yayılır.

II. Düştüğü yeri, her zaman gölge yapar.

III. Yayılabilmesi için bir ortam gerekir.

verilen bilgilerden hangileri doğrudur?

8. ışığı az geçiren maddelere ne ad verilir?

A) Saydam madde B) Yarı saydam madde

C) Opak madde D) Yarı saydam madde

9. Aşağıdakilerden hangisi aydınlatılmış cisimdir?

A) Ay B) Floresan lamba C) Güneş D) Yıldız.

10. Çevrelerine ışık yayarak diğer cisimlerin

görülmesini sağlayan cisimlere ışık kaynağı denir.

Bu tanıma göre aşağıdakilerden hangisi ışık kaynağıdır?

A) Mum B) Masa C) Kapı D) Radyo

11-.Aşağıdakilerden hangisiyle ses kaydı yapılmaz?

A) Plak B) Teyp bandı

C)Kompakt disk(CD) D) Hoparlör

12- Ses ile ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?

A) Yayılması için maddesel bir ortama gerek yoktur.

B) Maddelerin titreşmesi sonucu oluşur.

C) Saydam olmayan maddelerin içinden geçebilir.

D) Bir enerji türüdür.

13-Maddeyi oluşturan moleküllerin titreşmesiyle bulunduğu ortama yaydığı enerjiye ne denir?

A) Işık B) Ses C) Isı D) Işık kaynağı

14- I. Buzlu cam II. Cam III. Yağlı kağıt

Yukarıda verilenlerden saydam cisimdir?

hangileri yarı

A) Yalnız I B) I ve III C) II ve III D) I, II ve III

15-Kendisini göremediğimiz uzaktaki bir trenin varlığını en iyi hangi ortamda algılarız?

A) Toprakta B) Havada C) Demir rayda D) Denizde

16. Işık ve sesle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi yanlıştır?

A) Işık hızı, ses hızından büyüktür.

B) Işık doğrusal, ses dalgalar halinde yayılır.

C)Ses ve ışık bir enerji türüdür.

D) Ses, havada ışıktan hızlı yayılır.

17. Sesin daha iyi duyulması için aşağıdakilerden hangisi kullanılır?

A) Megafon B) Radyo C) Televizyon D) Teyp

18. Çalar saati kurarak havası boşaltılmış cam fanusun içine koyan öğrenci, aşağıda verilen olaylardan hangisini

kanıtlamak için bu deneyi yapmaktadır?

A) Sesin havada yayıldığını

B) Ses hızının ortam sıcaklığına bağlı olduğunu

C) Sesin boşlukta yayılmadığını

D) Sesi, camin havadan daha hızlı ilettiğini

19. Bir maddede bulunan hava boşlukları

sesin yayılmasına engel olur.

Bu bilgiye göre aşağıdaki maddelerden hangisi sesi en fazla iletir?

A) Köpük B) Pamuk C) Tahta D). Talaş

20. Sesin yayılma hızı aşağıdakilerden hangisinde iyi iletenden kötü iletene doğru sıralanmıştır?

A) Hava - su – tahta B) Su - tahta - hava

C) Tahta - su – hava D) Hava - tahta - su

ISIK ve SES

1-Şekildeki K, L ve M noktaları ile ilgili aşağıda verilenlerden hangisi doğrudur?




A) K tam gölge, L yarı gölge, M aydınlık

B) K aydınlık, L yarı gölge, M tam gölge

C) K aydınlık, L tam gölge, M yari gölge

D) K ve L yarı gölge, M tam gölge

2. Tam gölgenin oluşabilmesi için;

I. Işık kaynağı küçük olmalı II. Cisim büyük olmalı

III. Işık kaynağı çok büyük olmalı

yukarıda verilenlerden hangileri doğrudur?

A) Yalnız I B) I ve II C) II ve III D) i ve III

3- I. Işık ışınları boşlukta doğrular halinde yayılır.

II. Işık bir enerjidir.

III. Ay bir ışık kaynağıdır.

Yukarıda verilen bilgilerden hangileri yanlıştır?


A) i ve ii B) i, ii ve III C) Yalnız i D) Yalnız III

4. Masa, çanta, kapı gibi cisimler ışık geçirgenliği bakımından hangi guruba girer?

A) Saydam madde B) Yarı saydam madde

C) Saydam olmayan madde D) Işık kaynağı

5.



Yukarıdaki şekle göre Ay tutulması , Ay’ın hangi konumunda görülür?

A) 1 B) 2 C) 3 D) 4


Evlerin pencere camlarına buzlu cam takılsaydı;

A) İçerisi daha az aydınlık olurdu.

B)Dışarıdaki cisimler tam olarak görülmezdi.

C)İçerisi çok daha fazla aydınlık olurdu.

Yukarıda verilenlerden hangileri gerçekleşirdi?

A) I B) II C) III D) I ve II

7-Aşağıdakilerden hangisi saydam madde değildir?

A) Cam B) Yağlı kağıt C) Su D) Hava

8-Aşağıdakilerden hangisi Güneş için

söylenebilir ?

A) Yapay ışık kaynağıdır. B) Aydınlatılmış cisimdir.

C) Güneş ışınları boşluktan geçemez.

D) Doğal ışık kaynağıdır.

9- I-Tam gölge II-Yarı gölge III- Aydınlık bölge

Yukarıdakilerden hangileri ışığın doğrusal

yolla yayılması sonucu oluşur?

A) I ve I B) I ve lll C) II ve III D) I, II ve III

10. Saydam cisimlerle ilgili olarak

I. Işık kaynağının önüne yerleştirildiğinde gölgeleri

oluşur.

II. ışığı arka tarafa geçirirler.

III. Hava saydam cisimlere örnektir.

yargılarından hangileri doğrudur?

A) Yalnız II B) II ve III C) I ve II D) I ve III

11. i. ışığı geçiren cisimlere Opak cisim denir.

II. Işık, sesten farklı olarak boşlukta da yayılabilir.

III. Yıldızlar kendiliğinden ışık yayar.

Yukarıdaki anlatımlardan hangileri doğrudur? .

A) i ve II B) Yalnız I C) II ve III D) I, II ve III

Aşağıdakilerden hangisi ses yalıtımında kullanılmaz?

A) Yün B) Sünger C) Köpük D) Tahta

13. Aşağıdaki ortamların hangisinde ışığın hızı en fazladır?

A) Cam B) Demir C)Su D) Hava

14. Aşağıdakilerden hangisi ses kaynağı değildir?

A) Ampul B) Gitar C) Radyo D) Davul

15.



Gece, sokak lambasının altında aynı boyda dört çocuk şekilde belirtilen yerlerde duruyorlar. Hangi çocuğun gölgesi diğerlerininkinden büyük olur? (AB = BC)

A) 1 B) 2 C) 3 D)4

16.



A ve B noktalarında duran çocuklarlar şekildeki çalan zilin şiddetini nasıl algılarlar?

A) C deki en fazla, B deki A ya göre fazla algılar.

B) Üçü de eşit algılar.

C) A deki en fazla, B deki C ye göre fazla algılar.

D) B deki en fazla, A ve C birbirine eşit algılar.

17. Aşağıdakilerden hangisi saydam cisim değildir?

A) Su B) Hava C) Tahta D) Cam

18. Bir cismin gölgesinin hareket etmesi için;

I. Işık kaynağı hareket etmelidir.

II. Cisim hareket etmelidir.

III. iki ışık kaynağı gereklidir.

yukarıda verilenlerden hangileri doğrudur?

A) Yalnız I B) II ve III C) Yalnız III D) I ve II


19. Sesin şiddetini arttıran araçlara aşağıdakilerden hangisi örnek olarak verilir?

A) Mikrofon B) Davul C) Teyp D) Televizyon

20. Aşağıdakilerden hangisi yapılırsa ses

yalıtımı gerçekleşir?

A) Oda duvarları kalın betondan yapılırsa

B) Duvarlarda deliksiz tuğla kullanılırsa

C) Pencerelerde, arasındaki hava boşaltılmış çift cam kullanılırsa

D) Oda tabanları tahta kaplanırsa

Fen Ve teknoloji 5-Sınıf Öğretmen kılavuzu







Add document to your blog or website

Similar:

FEN VE TEKNOLOJİ IŞIK VE SES iconEnerji – ışık yayarak – ışık kaynağı – doğal ışık kaynakları – yapay ışık – yapay ışık – güneş – ateş – elektrik lambası –ısı – ışık – ışık enerjisi –boşluk – havada – saydam – yarı saydam – her doğrultuda – enerjisi – doğrusal yolla – gözlerimize – cisimleri görmemize

FEN VE TEKNOLOJİ IŞIK VE SES iconÖğrenciler, 4 ve sınıf Fen ve Teknoloji dersinde bu üniteye temel oluşturan ışık ile ilgili ışık kaynakları, ışığın görmedeki rolü ve ışığın yayılması, ses

FEN VE TEKNOLOJİ IŞIK VE SES iconFEN VE TEKNOLOJİ DERSİ IŞIK VE SES

FEN VE TEKNOLOJİ IŞIK VE SES icon4/A Sınıfı Fen ve Teknoloji Ünite: Ses ve Işık

FEN VE TEKNOLOJİ IŞIK VE SES iconFEN VE TEKNOLOJİ IŞIK VE SES ÜNİTESİ SORU VE YANIT ETKİNLİKLERİ

FEN VE TEKNOLOJİ IŞIK VE SES icon4. SINIFI FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ “ IŞIK “ KONU TARAMA ÇALIŞMASI

FEN VE TEKNOLOJİ IŞIK VE SES iconAYDINLATMA AYGIT TASARIMI TEMEL İLKELERİ DERSİ
Ф ışık akısının ΔΩ uzay açısına bölümü ile ilgilidir. Eğer ortamın yutması yoksa ΔФ / ΔΩ ‘ya ortalama ışık şiddeti denir. ΔΩ sıfıra...

FEN VE TEKNOLOJİ IŞIK VE SES iconKırmızı ışık cihazın şarj edilmesi gerektiğini, yeşil ışık ise cihazın şarj edilmiş ve kullanıma hazır durumda olduğunu göstermelidir ve pil bozuk ise kırmızı ışık yanıp sönmelidir. 13. Tüketim: yaklaşık 5Watt olmalıdır. 14. Dalga boyu: 450 ~ 470 veya 430~ 490

FEN VE TEKNOLOJİ IŞIK VE SES iconKibriti yaktığımızda ışık verir. Metal tel ısıtılırsa ışık kaynağı haline gelir. Ampul üzerinden akım geçirilirse, ampul ışık kaynağı haline gelir

FEN VE TEKNOLOJİ IŞIK VE SES iconC-1-Çevrelerine ışık yayarak, karanlıkta kendiliğinden görünen ve diğer cisimlerin görünmesini sağlayan ışıklı cisimlere ışık kaynağı denir

Sitenizde bu düğmeye yerleştirin:
Belgeleme


The database is protected by copyright ©okulsel.net 2012
mesaj göndermek
Belgeleme
Main page