NOKTALAMA İŞARETLERİ (24 ADET) 1-Nokta (.)




Indir 134.96 Kb.
TitleNOKTALAMA İŞARETLERİ (24 ADET) 1-Nokta (.)
Page6/7
Date conversion10.03.2013
Size134.96 Kb.
TypeBelgeleme
Sourcehttp://www.mersin.gov.tr/images/egitim/turkce/noktalama isaretleri.doc
1   2   3   4   5   6   7

16-Köşeli ayraç [ ]


Köşeli ayraç veya köşeli parantez, bir noktalama işaretidir.

Türkçe'de kullanımı


  • Türkçe'de yay parantez içinde bulunan sözlerin yeniden parantez içine alınması gerektiğinde kullanılır.

Örnek: Nurullah Ataç'a göre "Çocukluğu olmayanın gençliği de olmaz." (Günce [17 Nisan 1953])

Örnek: Cumhuriyet Dönemi şairlerinden Cahit Sıtkı Tarancı, Fazıl Hüsnü Dağlarca, Cahit Külebi (özellikle Orhan Veli Kanık [1914-1950] ve arkadaşları) Türk şiirine yepyeni bir ruh kazandırmışlardır.

  • Bibliyografik künyelerde bazı ayrıntıların belirtilmesi için ayraç yerine kullanılabilir.

Örnek: Halikarnas Balıkçısı [Cevat Şakir Kabaağaçlı] birçok eserini Bodrum'da yazmıştır.

Matematikte de kullanılır en cok matematik dersinde geçer.

İngilizce'de kullanımı


  • İngilizce'de köşeli parantez özellikle alıntı yapılan bir metine açıklayıcı bilgi eklemek için kullanılır.

Örnek: "I appreciate it [the honor], but I must refuse". (Bunu [bu onuru] memnuniyetle karşılasam da kabul etmem mümkün değil.)

  • Köşeli parantez içine alınmış "sic" kelimesi aslında anlamında, köşeli parantez içindeki üç nokta işareti bir metinden çıkartılmış kısımları ifade etmede ve köşeli parantez içine alınmış yorumlar ise metne - açık olasını teminen - ilave bilgi girildiğini gösterir.



17-Kesme işareti ya da apostrof ( ' )

Kesme işareti ya da apostrof (Yunanca απόστροφος, apóstrophos), bir noktalama işareti.

Kullanım


  • İnsan, hayvan, yer adlarına gelen çekim ekleri kesme işareti ile ayrılır.

  • Gereksinme duyulduğunda bütün özel adlardan sonra kesme işareti kullanılabilir. (Örnek: Tuncer'e, Ağrı Dağı'nda.)

  • Ekinden ayrı olarak gösterilmek istenen harf ya da sözcükten sonra kesme işareti konur. (Örnek: K'nin ğ'ye dönüşmesi. Renk'te yalnız bir ünlü vardır.)

  • Rakamlardan sonra gelen ekleri ayırmak için kullanılır. (Örnek: saat 15'te...)

  • Özel adlardan türetilmiş sözcüklerde ekler kesme işareti ile ayrılmaz. (Örnek: Konyalı, Atatürkçü.) Ancak kendi özgün yazımı ile yazılıp da -li yapım eki getirilmiş yabancı sözcüklerin kökünden sonra konur. (Örnek: Bordeaux'lu.)

  • Özel adlara eklenip aile, gil anlamı veren "-ler" ekleri kesme ile ayrılmaz. (Örnek: Ahmetler.) Ancak benzerleri anlamı veren "-ler" ayrılır. (Örnek: Fatih'ler, Atatürk'ler.)

  • Özel adlara getirilen ekler satır sonuna rastlıyorsa, özel ad sonuna yalnız kesme işareti konur, kısa çizgi konmaz. (Örnek: ...Anadolu'da...)

  • Birincinin sonunda ikincinin başında ünlü bulunan iki sözcük birlikte söylenirken, kimileyin birinci sözcüğün sonundaki ünlü düşer. O zaman yerine kesme işareti konur. (Örnek: Karac'oğlan, n'eyleyim.)

  • Sözcük içinde kesme işareti kullanılmaz. (Örnek: san'at değil sanat, meb'us değil mebustur.)

Örnekler


1. Özel adlara getirilen iyelik, durum ve bildirme ekleri kesme işaretiyle ayrılır:

a. Kişi adları, soyadları ve takma adlar:


ÖRNEKLER: Atatürk’üm, Fatih Sultan Mehmet’e, Muhibbi’nin, Gül Baba’ya, Sultan Ana’nın, Yurdakul’dan, Kâzım Karabekir’i,


İSTİSNASI: Sonunda p, ç, t, k ünsüzlerinden biri bulunan Ahmet, Çelik, Çiçek, Halit, Mehmet, Mesut, Murat, Özbek, Recep, Yiğit, Bosna-Hersek, Gaziantep, Kerkük, Sinop, Tokat, Zonguldak gibi özel adlara ünlüyle başlayan ek getirildiğinde kesme işaretine rağmen Ahmedi, Çeliği, Çiçeği, Halidi, Mehmedi, Mesudu, Muradı, Özbeği, Recebi, Yiğidi, Bosna-Herseği, Gaziantebi, Kerküğü, Sinobu, Tokadı


UYARI: Özel adlar için yay ayraç içinde bir açıklama yapıldığında kesme işareti yay ayraçtan sonra konur: Yunus Emre (1240?-1320)'nin


b. Millet, boy, oymak adları:


ÖRNEKLER: Türk’üm, Alman’sınız, İngiliz’den, Rus’muş, Oğuz’un, Kazak’a, Kırgız’ım, Özbek’e, Karakeçili’nin, Hacımusalı’ya


c. Devlet adları:


ÖRNEKLER: Türkiye Cumhuriyeti’ni, Osmanlı Devleti’ndeki, Amerika Birleşik Devletleri’ne, Azerbaycan Cumhuriyeti’nden.


ç. Din ve mitoloji ile ilgili özel adlar adları:


ÖRNEKLER: Allah’ın, Tanrı’ya, Cebrail’den, Zeus’u.

d. Kıta, deniz, nehir, göl, dağ, boğaz, geçit, yayla; ülke, bölge, il, ilçe, köy, semt, bulvar, cadde, sokak vb. coğrafyayla ilgili yer adları:


ÖRNEKLER: Asya’nın, Marmara Denizi’nden, Akdeniz’i, Meriç Nehri’ne, Van Gölü’ne, Ağrı Dağı’nın, Çanakkale Boğazı’nın, Zigana Geçidi’nden, Uzunyayla’ya, Türkiye’dir, İç Anadolu’da, Doğu Anadolu’ya, Ankara’ymış, Sungurlu’ya, Ziya Gökalp Bulvarı’ndan, Yıldız Mahallesi’ne, Taksim Meydanı’ndan, Reşat Nuri Sokağı’na.


UYARI: Yer bildiren özel isimlerde kısaltmalı söyleyiş söz konusu olduğu zaman ekten önce kesme işareti kullanılır: Hisar’dan


e. Gök bilimiyle ilgili adlar:


ÖRNEKLER: Jüpiter’den, Venüs’ü, Halley’in, Merih’e, Büyükayı’da, Yedikardeş’ten, Samanyolu’nda.


f. Saray, köşk, han, kale, köprü, anıt vb. adları:


ÖRNEKLER: Dolmabahçe Sarayı’nın, Çankaya Köşkü’ne, Sait Halim Paşa Yalısı’ndan, Ankara Kalesi’nden, Horozlu Han’ın,


g. Kitap, dergi, gazete ve sanat eseri (tablo, heykel, müzik vb.) adları:


ÖRNEKLER: Nutuk’ta, Safahat’tan, Kiralık Konak’ta, Sinekli Bakkal’ı, Hürriyet’te, Resmî Gazete’de, Onuncu Yıl Marşı’nı, Yunus Emre Oratoryosu’nu, Atatürk Uluslararası Barış Ödülü’nü.


ğ. Kanun, tüzük, yönetmelik, yönerge ve genelge adları:


ÖRNEKLER: Millî Eğitim Temel Kanunu’na, Medeni Kanun’un, Atatürk Uluslararası Barış Ödülü Tüzüğü’nde,


UYARI: Belli bir kanun, tüzük, yönetmelik kastedildiğinde büyük harfle yazılan kanun, tüzük, yönetmelik sözlerinin ek alması durumunda kesme işareti kullanılır: Bu Kanun’un 17. maddesinin c bendi...


h. Hayvanlara verilen özel adlar:


ÖRNEKLER: Sarıkız’ın, Karabaş’a, Pamuk’u, Minnoş’tan.


UYARI: Kurum, kuruluş, kurul ve iş yeri adlarına gelen ekler kesmeyle ayrılmaz: Türkiye Büyük Millet Meclisine, Türk Dil Kurumundan, Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığına, Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dekanlığına, Hacettepe Üniversitesi Rektörlüğüne, Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü Başkanlığının; Bakanlar Kurulunun, Danışma Kurulundan, Yürütme Kuruluna; Mavi Köşe Bakkaliye


UYARI: Özel adlara getirilen yapım ekleri, çokluk eki ve bunlardan sonra gelen diğer ekler kesmeyle ayrılmaz: Türklük, Türkleşmek, Türkçü, Türkçülük, Türkçe, Müslümanlık, Hristiyanlık, Avrupalı, Avrupalılaşmak, Aydınlı, Konyalı, Bursalı, Ahmetler, Mehmetler, Yakup Kadriler, Türklerin, Türklüğün, Türkleşmekte, Türkçenin, Müslümanlıkta, Hollandalıdan, Hristiyanlıktan, Atatürkçülüğün.

2. Kişi adlarından sonra gelen saygı sözlerine getirilen ekleri ayırmak için konur:

ÖRNEKLER: Nihat Bey’e, Ayşe Hanım’dan, Mahmut Efendi’ye, Enver Paşa’ya.

UYARI: Unvanlardan sonra gelen ekler kesmeyle ayrılmaz: Cumhurbaşkanınca, Başbakanca, Türk Dil Kurumu Başkanına göre

  1. Kısaltmalara getirilen ekleri ayırmak için konur:

ÖRNEKLER: TBMM'nin, TDK'nin, BM'de, ABD'de, TV'ye.

UYARI: Sonunda nokta bulunan kısaltmalarla üs işaretli kısaltmalar kesmeyle ayrılmaz. Bu tür kısaltmalarda ek noktadan ve üs işaretinden sonra, kelimenin ve üs işaretinin okunuşuna uygun olarak yazılır: vb.leri, Alm.dan, İng.yi; cm³e (santimetre küpe), m²ye (metre kareye), 64ten (altı üssü dörtten).

  1. Sayılara getirilen ekleri ayırmak için konur:

ÖRNEKLER: 1985'te, 8'inci madde, 2'nci kat; 7,65’lik, 9,65’lik. 1919 senesi Mayısının 19'uncu günü Samsun'a çıktım. (Mustafa Kema

  1. Şiirde seslerin ölçü dolayısıyla düştüğünü göstermek için kesme işareti kullanılır:

ÖRNEKLER: Bir ok attım karlı dağın ardına, Düştü n'ola sevdiğimin yurduna, İl yanmazken ben yanarım derdine, Engel aramızı

7.Bir ek veya harften sonra gelen ekleri ayırmak için konur:

ÖRNEKLER: a'dan z'ye kadar, b'nin m'ye dönüşmesi, Türkçede -lık'la yapılmış sözler.

UYARI: Akım, çağ ve dönem adlarından sonra gelen ekler kesmeyle ayrılmaz: Eski Çağın, Yükselme Döneminin,

18-Düzeltme işareti (^)

Düzeltme işareti (^), bir noktalama işareti ve bir tipografik işarettir. İnceltme işareti, şapka işareti ve uzatma işareti olarak da adlandırılır.

Alfabetik sıralamalarda kısa ünlüler önce gelir. Örneğin alem kelimesi âlem kelimesinden önce yazılır.

Türkçede kullanımı

Uzatma amaçlı


  • Yazılışları aynı, anlam ve okunuşları farklı olan kelimeleri birbirinden ayırt etmek için okunuşları uzun olan ünlülerin üzerine düzeltme işareti konur.

Örnek:

adem: yokluk

âdem: insan

adet: sayı

âdet: gelenek, alışkanlık

alem: bayrak, minare ve cami kubbelerinin üstündeki hilâl

âlem: dünya, evren

alim: her şeyi bilen

âlim: bilgin

aşık: eklem kemiği, aşık kemiği

âşık: vurgun, tutkun

hakim: hikmet sahibi

hâkim: yargıç

hal: sebze-meyve satılan yer; çözme, çözülme; tahttan indirme

hâl: durum, vaziyet

hala: babanın kız kardeşi

hâlâ: henüz

şura: şu yer

şûra: danışma kurulu

  • Eğer bu tür bir karışıklık meydana gelmiyorsa düzeltme işareti kullanılmaz.[1]

Örnek: tarih, cahil, takip, layık

  • Katil (öldürme) ve kadir (değer) kelimeleriyle karışma olasılığı olduğu hâlde katil (a uzun) (öldüren) ve kadir (a uzun) (güçlü) kelimelerinin düzeltme işareti konmadan yazılması yaygınlaşmıştır.

İnceltme amaçlı


  • Arapça ve Farsça kökenli sözcüklerde bulunan ince g, k ünsüzlerinden sonra gelen a, u ünlülerinin üzerine düzeltme işareti konur. Bu düzeltme işareti a, u ünlülerinden önce gelen g, k ünsüzlerinin ince okunmasını sağlar.

Örnek: dergâh, gâvur, ordugâh, tezgâh, yadigâr, Nigâr; dükkân, hikâye, kâfir, kâğıt, Hakkâri, Kâzım, mahkûm, mekân, mezkûr, sükûn, sükût, kâr, mezkûr, kâbus, rüzgâr, hikâye

  • Kişi ve yer adlarında ince l ünsüzünden sonra gelen a ve u ünlüleri de düzeltme işareti ile yazılır.

Örnek: Halûk, Lâle, Nalân; Balâ, Elâzığ, İslâhiye, Lâdik, Lâpseki

  • Cins isimlerde ince l'yi göstermek için düzeltme işareti kullanılmaz.

Örnek: ahlak, felaket, ilave, kelam, billur, ilaç, lale, lazım, üslup

Nispet (aidiyet) i'si


  • Nispet i'sinin ismin belirtme hâli ve iyelik eki ile ya da başka bir sözcükle karışabileceği durumlarda nispet i'si üzerine düzeltme işareti konur.

Örnek:

askerî: askerlikle ilgili (askerî okul)

askeri: "asker"in belirtme hâli (Türk askeri)

dinî: dinle ilgili, dinsel (dinî bilgiler)

dini: "din"in belirtme hâli (İslam dini)

ilmî: ilimle ilgili, bilimsel (ilmî tartışmalar)

ilmi: "ilim"in belirtme hâli (fizik ilmi)

millî: milletle ilgili, ulusal (millî meseleler)

milli: mili olan

resmî: devletin olan, devletle ilgili (resmî kuruluşlar)

resmi: "resim"in belirtme hâli (Atatürk'ün resmi)

  • Eğer bu tür bir karışıklık meydana gelmiyorsa düzeltme işareti kullanılmaz.[1]

Örnek: siyasi, hukuki, insani, iktisadi

  • Nispet i'si alan kelimelere Türkçe ekler getirildiğinde düzeltme işareti olduğu gibi kalır. Örnek: millîleştirmek, millîlik, resmîleştirmek, resmîlik.
1   2   3   4   5   6   7

Similar:

NOKTALAMA İŞARETLERİ (24 ADET) 1-Nokta (.) iconNOKTALAMA İŞARETLERİ (24 ADET) 1-Nokta (.)

NOKTALAMA İŞARETLERİ (24 ADET) 1-Nokta (.) iconNOKTALAMA İŞARETLERİ Dilimizde ilk kez Tanzimat döneminde kullanılan noktalama işaretleri,yazı

NOKTALAMA İŞARETLERİ (24 ADET) 1-Nokta (.) iconAlparslan Koleji İpek Tekstil Arif Mobilya Gazete, dergi, şiir, bölüm başlıklarından sonra nokta kullanılmaz. İstiklal Marşı Kaşağı Noktalama İşaretleri

NOKTALAMA İŞARETLERİ (24 ADET) 1-Nokta (.) iconNOKTALAMA İŞARETLERİ ETKİNLİK Aşağıdaki parçada parantez içine gelecek uygun noktalama işaretlerini koyunuz

NOKTALAMA İŞARETLERİ (24 ADET) 1-Nokta (.) iconA şağıdaki metinde noktalama işaretleri konmamıştır. Onların yerine bazı şekiller konmuştur. Hangi şeklin hangi noktalama işaretini

NOKTALAMA İŞARETLERİ (24 ADET) 1-Nokta (.) iconNOKTALAMA İŞARETLERİ

NOKTALAMA İŞARETLERİ (24 ADET) 1-Nokta (.) iconNoktalama İşaretleri

NOKTALAMA İŞARETLERİ (24 ADET) 1-Nokta (.) iconNoktalama İşaretleri

NOKTALAMA İŞARETLERİ (24 ADET) 1-Nokta (.) iconNOKTALAMA İŞARETLERİ

NOKTALAMA İŞARETLERİ (24 ADET) 1-Nokta (.) iconNoktalama İşaretleri

Sitenizde bu düğmeye yerleştirin:
Belgeleme


The database is protected by copyright ©okulsel.net 2012
mesaj göndermek
Belgeleme
Main page