Türk Edebiyatı’nın ilk yazılı ürünleri, Türk adının geçtiği ilk Türkçe metin Orhun Yazıtları M.Ö. yy




Indir 40.82 Kb.
TitleTürk Edebiyatı’nın ilk yazılı ürünleri, Türk adının geçtiği ilk Türkçe metin Orhun Yazıtları M.Ö. yy
Date conversion12.12.2012
Size40.82 Kb.
TypeBelgeleme
Sourcehttp://www.edebiyatogretmeni.net/edebi/ilkler_ve_bati_edebiyatinda_yazarlar_ve_eserleri.doc
TÜRK EDEBİYATINDA İLKLER

  • Türk Edebiyatı’nın ilk yazılı ürünleri, Türk adının geçtiği ilk Türkçe metin – Orhun Yazıtları M.Ö. 8.yy

  • Orhun Yazıtlarını ilk okuyup çözümleyen – Danimarkalı bilgin Thomsen’dır.

  • İlk Mesnevi, İlk didaktik şiir örneğimiz ve aruzla yazılan ilk eserimiz – Yusuf Has Hacip’in yazdığı Kutadgu Bilig.(11.yy)

  • İlk sözlük – Kaşgarlı Mahmut’un Divan-ı Lügat-it Türk’üdür.

  • İlk biyografik eser – Ali Şir Nevai’nin – Mecalis’ün Nefais

  • Anadolu Türk Edebiyatında ilk biyografik eser – Edirneli Sehi Bey’in – Heşt Behişt’idir.

  • Tasavvuf alanında ilk şair – Ahmet Yesevi olur. ( ? - 1166 )

  • İlk anı türü örneği – Babür Şah – Babürname’dir.

  • İlk gezi türüyle eser – Evliya Çelebi’nin Seyahatnamesi’dir.

  • İlk fabl örneği – Şeyhi’nin Harname’sidir.

  • Divan Edebiyatında mahallileşme akımının temsilcisi ve şarkıyı icad eden: Nedim’dir.

  • İlk özdeyiş örneklerini veren: Ali Bey / Lehçet’ül Hakayık

  • Tanzimat Edebiyatı sanatçısı olan Şinasi, batılı anlamda ilk fabl örneğini vermiştir.

  • İlk roman çevirisi – Fenelon’dan – Telemak ( Yusuf Kamil Paşa)

  • İlk roman örneği – Şemsettin Sami – Taaşşuk-ı Talat ve Fitnat.

  • İlk edebi roman – Namık Kemal – İntibah ( Sergüzeşt-i Ali Bey)

  • İlk tarihi roman – Namık Kemal – Cezmi ( 1880 )

  • İlk köy romanı – Nabizade Nazım – Karabibik ( 1890 )

  • İlk realist roman – Recaizade Mahmut Ekrem – Araba Sevdası.

  • İlk psikolojik roman – Mehmet Rauf – Eylül’dür.

  • İlk modern roman örneklerini –Halit Ziya Uşaklıgil’in – Mai ve Siyah – Aşk-ı Memnu.

  • İlk tezli ( bir görüşü savunan ) romanımız – Nabizade Nazım – Zehra.

  • İlk öykü örneklerini – Ahmet Mithat Efendi – Letaif-i Rivayat ( Bilinene göre ilk)

  • Batılı anlamda ilk öyküye örnek – Saraipaşazade Sezai – Küçük Şeyler.

  • İlk tiyatro çevirileri – Ahmet Vefik Paşa – Moliere’den yapmıştır.

  • Sahneye konulan ilk tiyatro eseri – Namık Kemal – Vatan Yahut Silistre.

  • Şinasi’nin Edebiyata kazandırdığı ilkleri şunlardır:
    * İlk batılı anlamda tiyatro “Şair Evlenmesi” (1859)
    * Şinasi’nin ilk şiir çevirileri – Racine, Lamartine ve Fenelon’dandır.
    * Şinasi’nin ilk ilk fabl çevirileri – Fransız şair La Fontaine’dendir.
    * İlk makale örneği – Mukaddime ( Tercüman-ı Ahval’de yayımlandı.)
    * Noktalama işaretlerini ilk kullanan kişi Şinasi’dir.

  • İlk özel gazate – Tercüman-ı Ahval (1860) Şinasi ve Agâh Efendi tarafından çıkarıldı.

  • İlk epik tiyatro örneği – Haldun Taner – Keşanlı Ali Destanı.

  • İlk uyaksız şiir – Abdülhak Hamit Tahran yazmıştır.

  • Divan şiirinin ilk şairi – Hoca Dehhani’dir.

  • İlk pastoral şiir örneklerini – Abdülhak Hamit Tahran–Sahra’da vermiştir.

  • İlk resmi gazete – Takvim-i Vakayi (1831)

  • İlk yarı resmi gazete – Ceride-i Havadis (1840)

  • İlk dergi örneği – Münif Paşa Mecmua-ı Fünun’dur.

  • İlk mizah dergisi – Teodar Kasap’ın çıkardığı “Diyojen”.

  • İlk antoloji – Harabat (Ziya Paşa)

  • İlk günlük ( batılı anlamda ) Direktör Ali Bey “Seyahat Jurnali”

  • Yusuf Kamil Paşa’nın yazdığı yer adları bakımından zengin sözlük – “Lehçe-i Osmanî”

  • Batı anlayışındaki ilk edebiyat tarihçimiz – Fuat Köprülü

  • Kafiyeyi şiire serperek klasik nazım şekillerinden farklı ilk örnekleri veren – Tevfik Fikret

  • Edebiyatımızdaki milli dönemin açılmasına öncülük eden – Mehmet Emin Yurdakul



BATI EDEBİYATINDAKİ ÖNEMLİ YAZARLAR VE ESERLERİ


Eflatun : Devlet, Kanunlar, Ziyafet, Sokrates’in Savunması

Homeros : İlyada, Odisse

Sophokles : Kral Oidipus, Elektra, Trakhisli Kadınlar

Euripides : İphigeneia Alis’te, Orestes, Andromaque
Heredotos : Tarih

Çiçero : Nutuklar, Hitabet, Cumhuriyet, Dostluk

Vergilius : Bocilica, Georgeia

Seneca : Dialoglar, Troialılar, Agomennon
Dante : Divinia Commedia ( İlahi Komedya )

Ariosta : Çılgın Orlando

Tasso : Kurtarılmış Kudüs, Aminta

Cervantes : Don Quijote ( Don Kişot )
Montaigne : Denemeler
F. Bacon : Denemeler

Cornielle : Le Cid, Horace

Racine : Andromaque, Phedre

Moliere : Gülünç Kibarlar, Tartuffe, Adamcıl, Zoraki Hekim, Cimri, Hastalık Hastası

La Fontaine : Fabller

Pascal : Düşünceler

Montesquieu : Kanunların Ruhu, İran Mektupları

Voltaire : Henriade, Zadig

J.J Rousseau : İtiraflar, Toplum Sözleşmesi, Emile

Lamartine : Şairine Düşünceler, Graziella

V. Hugo : Hemani, Sefiller, Notr Dame de Paris, Cromwell, Cezalar

Balzac : Eugenie Grandot, Goriot Baba, Vadideki Zambak, Mutlağın Peşinde

Stendhal : Kırmızı ve Siyah, Parma Manastırı
Flaubert : Madam Bovary, Salambo, Duygusal Eğitim, Üç Hikâye
A. Daudet : Değirmenimden Mektuplar, Pazartesi Hikâyeleri, Sapho, Küçük Şey

E. Zola : Meyhane, Germinal, Deneysel Roman, Nana
Maupassant : Güzel Dost, Tombalak, Ayışığı, Küçük Roque

Baudelaire : Kötülük Çiçekleri
Albert Camus : Veba, Yabancı, Düşüş

Shakespeare : Venedik Taciri, Hamlet, Romeo ve Juliet, Othello, Kral Lear

Milton : Kaybolmuş Cennet

Daniel Defoe : Robinson, Crusoe

Charles Dickens : Antikacı Dükkânı, David Copperfield

Goethe : Faust

Schiller : Don Carlos, Wilhelm Tell

Puşkin : Maça Kızı, Çingeneler

Gogol : Müfettiş, Kumarcılar, Ölü Canlar

Dostoyevski : Suç ve Ceza, Budala, Karamazov Kardeşler

Tolstoy : Savaş ve Barış, Anna Karanina, İvan İlyiç’in Ölümü,Hacı Murat, Kazaklar

Gorki : Ana

İbsen : Hortlaklar, Halk Düşmanı

Edgar Allan Poe : Kuzgun, Annabel Lee, Canlar

Mark Twain : Missisipi’de Hayat

Jack London : Uçurum Halkı, Martin Eden, Vahşetin Çağrısı

Ernest Hemingurag : Çanlar Kimin İçin Çalıyor, Silahlara Veda

John Steinbeck : Gazap Üzümleri, Fareler ve İnsanlar, Sardalya Sokağı.

TÜRK EDEBİYATINDAN İLKLER

1 Türk edebiyatının ilk yazılı ürünleri : 8.yy’da yazılan Orhun Abideleri

2 İlk anı : Moğol imparatoru Babürşah’ın Babürname’si

3 İlk bibliyografya : Katip Çelebi’nin yazdığı Keşfü’z Zünun

4 Türk edebiyatının ilk tasavvuf şairi : Ahmet Yesevi

5 Türkçenin ilk dil bilgisi kitabı : Süleyman Paşa’nın yazdığı Sarf-ı Türki

6 Edebiyatımızda gezi türünün ilk örneği : Evliya Çelebi’nin Seyahatnamesi

7 Edebiyatımızda ilk Fabl Örnekleri : Şeyhi'nin Harnamesi

8 Batılı anlamda ilk Fabl Örnekleri : Şinasi tarafından verildi

9 İlk çeviri roman : Yusuf Kamil Paşa’nın Fenelon’dan yaptığı

Telemak çevirisidir.

10 İlk yerli roman : Şemsettin Sami’nin Taaşşuk u Talat ve Fitnat

(1872)

11 İlk edebi roman : Namık Kemal’in İntibah eseridir. (1876)

12 İlk tarihi roman : Namık Kemal Cezmi adlı eseri ( 1880 )

13 İlk köy roman : Nabizade Nazım’ın Karabibik eseridir. (1890)

14 İlk realist roman : Recaizade Mahmut Ekrem’in Araba Sevdası.

( 1896 )

15 İlk psikolojik roman : Mehmet Rauf’un yazdığı Eylül adlı eser

(1901)

16 İlk Modern roman örnekleri : Halit Ziya Uşaklıgil’in Mavi ve Siyah (1897)

Aşk-ı Memnu (1900)

17 İlk tezli ( bir görüşü savunan ) roman : Nabizade Nazım’ın Zehra’sıdır. (1896)

18 İlk öykü örnekleri : Ahmet Mithat Efendi’nin Letaif-i Rivayet

(1870-1895)

19 Batılı anlamda ilk öykü : Samipaşazade Sezai’nin Küçük Şeyleri’dir.

(1892)

20 İlk tiyatro çevirisi : Ahmet Vefik Paşa’nın Fransız Moliere’den

yaptığı çevirilerdir.(1869)

21 Sahnelenen ilk tiyatro : Namık Kemal’in Vatan Yahut Silistre.

22 Batılı anlamda ilk öykü : Şinasinin Şair Evlenmesi (1859)

23 İlk şiir çevirileri : Şinasi’nin Racine- Lamatine, Fenalon’dan

yaptığı çevriler (1859)

24 İlk makale : Şinasi’nin Tercüman-ı Ahval’de yayımladığı

Mukaddime (Önsöz)

25 İlk atasözleri kitabı : Şinasi Durub-ı Emsal-i Osmaniye

26 İlk noktalama işaretleri : Şinasi (1859)

27 İlk özel gazete : Şinasi ve Agah Efendi, Tercüman-ı Ahval

(1860)

28 Edebiyat sözcüğünü bizde ilk kullanan : Şinasi’dir.

29 İlk Epik Tiyatro : Haldun Taner’in Keşanlı Ali Destanı (1964)

30 İlk divan şairimiz : Hoca Dehhani (13 yy.)

31 İlk resmi gazete : Takvim-i Vakayi (1831)

32 İlk yarı resmi gazete : Ceride-i Havadis (1840) W. Churchill

33 İlk antoloji : Ziya Paşanın Harabat’ı

34 İlk Pastoral şiir : A.Hamit Tahran-Sahra

35 Aruzla ilk manzum tiyatro eseri yazan : A.Hamit (Eşber ve Sardanapal)

36 Heceyle Yazılan ilk manzum tiyatro eseri : A.Hamit-Nesteren

37 İlk Bibliyografya : Keşfü’z-Zünün-Kitap Çelebi

38 İlk hamse yazarı : Ali Şir Nevai


39 İlk tezkire : Ali Şir Nevai’nin Mecalisü’n-Nefais

40 İlk Mizah dergisi : Diyojen, Teodor Kasap

41 İlk fıkra yazarı : Ahmet Rasim

42 Bilinen ilk Türk yazarı : Yollug Tigin ve Vezir Tonyukuk

43 Türkçe yazılan ilk kitap : Kutadgu Bilig

44 İlk siyasetname : Kutadgu Bilig

45 İlk Mensur şiir örneklerini veren : Halil Ziya Uşaklıgil
46 Şiirde ilk defa “Türk” kelimesini kullanan : M.Emin Yurdakul
47 Dünya Edebiyatında ilk modern roman : Carvantes-Don Kişot

48 İlk edebi bildiriyi yayınlayan topluluk : Fecr-i Ati

49 İlk seyahatname : Mir’atü’l Memalik – Ali Seydi Reis

50 İlk edebiyat tarihçimiz : Abdulhalim Memduh Efendi

51 Batılı anlayıştaki edebiyat tarihçimiz : Fuat Köprülü

52 Dünya Edebiyatındaki ilk hikayeci ve eseri : Boccaio - Decameron

53 İlk natüralist eserimizin yazarı : N.Nazım - Zehra

54 Türkçenin ilk dilbilgisi kitabı : Süleyman Paşa – Sarf-i Türk

55 Divan edb. “Mahallileşme” akımının temsilcisi : Nedim

56 Şarkıyı icad eden : Nedim

57 İlk tarih ve coğrafya ansiklopedisi : Kamus’ül A’lam

58 İlk Türkçe sözlük : Şemseddin Sami Kamus-ı Türki

59 İlk Özdeyiş örneklerini veren : Ali Bey – Lehçetü’l Hakayık

60 Trajedi türünde ilk eser veren : Ali Haydar Bey

61 Türk adının geçtiği ilk Türkçe metin : Orhun Abideleri

62 Edebiyatımızda objektif-eleştirinin nasıl olacağını ilk açıklayan : R.Mahmut Ekrem

63 Edebiyatımızda milli dönemin açılmasına öncülük eden : Mehmet Emin Yuradkul

64 Türkçenin zengin, güçlü bir dil olduğunu savunan ilk eser : Divan-ı Lutgat-it Türk

65 Konuşma dilinde yazılmış ilk hikayenin yazarı : Ömer Seyfettin

66 Kadın sorunun edebiyatımıza ilk kez girdiği roman : A.Mithat – Henüz On Yedi Yaşında

67 Dilde sadeleşmeyi savunan ilk yayın organı : Genç Kalemler

68 Kurtuluş Savaşımızı doğrudan işleyen ilk roman : Ateşten Gömlek

69 Hikayede gerçek anlamda ilk kez Anadoluyu işleyen : Refik Halit – Memleket Hikayeleri

70 Edebiyatımızın ilk kafiyesiz şiiri yazan : A. Hamit Tarhan–Validem

71 İlk köy şiiri : Muallim Naci – Köylü Kızların Şarkısı

72 İlk Alfabemiz : Göktürk alfabesi

73 Tekke şiirimizin babası : Ahmet Yesevi

74 İlk Türk destanı : Alp Er Tunga

75 Bizde Batılı anlamda ilk eleştiriyi yazan : Namık Kemal

76 İlk kadın romancımız : Fatma Aliye Hanım

77 Süslü nesrin ilk temsilcisi : Sinan Paşa

78 Dünyanın bilinen ilk destanı : Sümerlerin Gılgamış Destanı

79 Okullar için hazırlanan ilk edebiyat kitabı : R.Mahmut Ekrem – Talim-i Edebiyat

80 Dünyada Komedi türünün ilk büyük ustası : Aristofanes

81 Dünyada Trajedi türünün ilk büyük ustası : Aiskylos (Aşil)

82 İlk uyarlama tiyatro eserinin yazarı : A. Vefik Paşa

83 Deneme türünün kurucusu : Montaigne

84 En başarılı psikolojik roman yazarımız : Peyami Sefa

85 İlk psikolojik roman ve yazarı : Mehmet Rauf –Eylül

86 İlk çocuk şiirlerini yazan : Tevfik Fikret – Şermin.

Halil İbrahim ARSLANHAN

Sunar Nuri Çomu Lisesi

Türk Dili ve Edebiyatı Öğretmeni www.edebiyatogretmeni.net

Add document to your blog or website

Similar:

Türk Edebiyatı’nın ilk yazılı ürünleri, Türk adının geçtiği ilk Türkçe metin Orhun Yazıtları M.Ö. yy icon2. a) Destan: İslamiyet Öncesi Türk Edebiyatı (2,5 p) b) Halk Hikâyesi: İslami Devir Halk Edebiyatı (2,5 p) c) Mesnevi: Divan Edebiyatı (2,5 p) d) Roman: Batı Etkisindeki Türk Edebiyatı. (2,5 p) 3

Türk Edebiyatı’nın ilk yazılı ürünleri, Türk adının geçtiği ilk Türkçe metin Orhun Yazıtları M.Ö. yy iconKuzey Moğolistan’ın doğusuna düşen Orhun şehri civarına, sekizinci yüzyılın ilk yarısında dikilmiş olan üç yazılı taş Türk kültür tarihinde önemli bir yer

Türk Edebiyatı’nın ilk yazılı ürünleri, Türk adının geçtiği ilk Türkçe metin Orhun Yazıtları M.Ö. yy iconÜnite Başlığı İslamiyet Öncesi Türk Edebiyatı:İslamiyet öncesi Türk yaşantısı ve edebi ürünleri tanıyalım

Türk Edebiyatı’nın ilk yazılı ürünleri, Türk adının geçtiği ilk Türkçe metin Orhun Yazıtları M.Ö. yy iconANLATMAYA BAĞLI EDEBİ METİN İNCELEME YÖNTEMİ ÖRNEĞİ (TÜRK EDEBİYATI 9)

Türk Edebiyatı’nın ilk yazılı ürünleri, Türk adının geçtiği ilk Türkçe metin Orhun Yazıtları M.Ö. yy iconTÜRK EDEBİYATI DESİ I. YAZILI SORULARI

Türk Edebiyatı’nın ilk yazılı ürünleri, Türk adının geçtiği ilk Türkçe metin Orhun Yazıtları M.Ö. yy iconTÜRK EDEBİYATI 11. SINIF DÖNEM YAZILI

Türk Edebiyatı’nın ilk yazılı ürünleri, Türk adının geçtiği ilk Türkçe metin Orhun Yazıtları M.Ö. yy iconC) ( ) Orhun Yazıtları 1893 yılında İngiliz dil bilimci Thomsen tarafından okunmuştur d)

Türk Edebiyatı’nın ilk yazılı ürünleri, Türk adının geçtiği ilk Türkçe metin Orhun Yazıtları M.Ö. yy icon12 FEN A-B-C www edebiyatdersi net SINIFLARI TÜRK EDEBİYATI I. DÖNEM YAZILI

Türk Edebiyatı’nın ilk yazılı ürünleri, Türk adının geçtiği ilk Türkçe metin Orhun Yazıtları M.Ö. yy iconTÜRK EDEBİYATI DERSİ 10 / E SINIFI I. DÖNEM I. YAZILI SORULARI

Türk Edebiyatı’nın ilk yazılı ürünleri, Türk adının geçtiği ilk Türkçe metin Orhun Yazıtları M.Ö. yy iconISPARTA GÜLKENT ANADOLU LİSESİ TÜRK EDEBİYATI 11. SINIF YAZILI

Sitenizde bu düğmeye yerleştirin:
Belgeleme


The database is protected by copyright ©okulsel.net 2012
mesaj göndermek
Belgeleme
Main page