Konu Canlıların Ortak Özellikleri Önerilen Süre (Saat)




Indir 69.39 Kb.
TitleKonu Canlıların Ortak Özellikleri Önerilen Süre (Saat)
Date conversion12.03.2013
Size69.39 Kb.
TypeBelgeleme
Sourcehttp://www.biyolojiokulu.net/sitdep/planlar/drspl/9sinif/01-Canlıların ortak özellikleri.doc


DERS PLANI





Dersin adı

BİYOLOJİ

Sınıf

9

Ünitenin Adı/No

I HÜCRE, ORGANİZMA VE METABOLİZMA

Konu

Canlıların Ortak Özellikleri

Önerilen Süre (Saat)

4

Öğrenci Kazanımları/Hedef ve Davranışlar

1. Hücre ile ilgili olarak öğrenciler;

1.1.Bir hücre üzerinden canlıların ortak özelliklerini açıklar

BAS 1. Varlıkları duyu organlarını ve/veya uygun araç ve gereçleri kullanarak gözlemler.

BAS 3. Biyolojik olaylarla ilgili çeşitli öngörülerde bulunur.

BAS 7. Bilgi toplamak amacıyla çeşitli kaynaklara başvurur.
1.1.Bir hücre üzerinden canlıların ortak özelliklerini açıklar

BAS 1. Varlıkları duyu organlarını ve/veya uygun araç ve gereçleri kullanarak gözlemler.

BAS 3. Biyolojik olaylarla ilgili çeşitli öngörülerde bulunur.

BAS 7. Bilgi toplamak amacıyla çeşitli kaynaklara başvurur.

Ünite Kavramları ve Sembolleri/Davranış Örüntüsü

[!] 1.1. Hücrenin, canlılığın yaşama ve üreme yeteneğindeki temel birimi olduğu vurgulanır. Bir hücrede ifade edilen bu özelliklerin tüm canlılarda bulunduğu örneklerle belirtilir.
| | 1.1. Basit düzeyde ikiye bölünme örneği ile hücrenin kendisine benzer hücreleri bölünerek meydana getirdiği vurgulanır.

Mitoz ve mayoz kavramlarına girilmez.
Beslenme, Sindirim, Adaptasyon, Modifikasyon, Boşaltım, Gutasyon kavramlarının üzerinde durulur.

Güvenlik Önlemleri (Varsa):




Öğretme-Öğrenme-Yöntem ve Teknikleri

Anlatım, Soru – Cevap, Gözlem, Deney , Gösteri, Kavram Haritası, Anahtar Kavram, Tanılayıcı Dallanmış Ağaç Tekniği, Yapılandırılmış Grid Tekniği

Kullanılan Eğitim Teknolojileri Araç ve Gereç Kaynakça

* Öğretmen

* Öğrenci

Biyoloji Ders Kitabı,

ÖSS Biyoloji,

Biyoloji Atlası,

Yaprak Testleri,

Saydamlar

Öğretme-Öğrenme Etkinlikleri

Sözel-Dilsel




Doğacı




Sosyal-Kişiler Arası




Mantıksal Matematiksel

Etkinlik 10: Kelime İlişkilendirme

İçsel-Bireysel




Görsel-Uzaysal

Etkinlik 4: Yaşayan Birim: Hücre

Müziksel-Ritmik




Bedensel-Kinestetik






ÖZET :

A. HÜCRESEL YAPI

Canlı varlıklar ister bir hücreli, ister çok hücreli olsun hücresel bir yapıya sahiptir. Hücreler canlıların ya­pısal ve işlevsel birimidir.

Aşağıdaki resimlerde bir hücreli canlılar görülmektedir. Bu canlılarda yaşamsal olayların tümü bir hücrede gerçekleşir.



Şekil 1.1.1 Bir hücreli canlılar, paramesyum (a), öglena (b), amip (c), bakteri (d).

Hayvan ya da bitki olarak tanıdığımız organizmalar ise, işbirliği içinde olan çok sayıdaki özelleşmiş hüc­relerin oluşturduğu birlikteliklerdir. Bu özelleşmiş hücre gruplarına doku denir. Doku - organ - sistem şeklin­deki organizasyona sahip bu canlılara çok hücreli canlılar denir.





B) BESLENME

Canlılar hayatsal faaliyetlerini sürdürebilmek için beslenmek zorundadır. Yeterli bir beslenme üç temel gereksinimi karşılar:

  • ATP üretimi için gereken yakıt

  • Hücre yapısına katılacak maddelerin sentezi için
    gerekli hammadde

  • Hücre içindeki yaşamsal olayların düzenlenmesi
    için gerekli besleyiciler



Ebeveynleri tarafından beslenen civcivler. Bu civcivler büyüyebilmek için gerekli enerjiyi ebe­veynlerin onlara sunduğu besinden karşılar.


Besin niteliği taşıyan kimyasal bileşikler organik ve inorganik moleküllerdir. Bitkiler ve algler gibi ototrof

(üretici) canlılar besin olarak dış ortamdan su ve mineral alır. Hayvanlar ve mantarlar gibi heterotrof (tüketici)
canlılar inorganik besleyicilere ilave olarak, temel amino asit, temel yağ asidi, glikoz ve vitamin gibi organik
öncül maddeleri de dış ortamdan alırlar.

Bir hücreli canlılardan bir kısmı besinlerini dış ortamdan hazır alırken bir kısmı da sentezleyebilir. Örneğin,
amip besinini yalancı ayak oluşturarak hücre içine alırken, diğer bir hücreli canlı çeşidi olan öglena ışık yar-
dımıyla besinini kendisi sentezler.








C. SOLUNUM

Vücudun tüm hücresel işlevleri için (büyüme, gelişme, üreme, hareket, onarım vb.) gerekli olan enerji hücre
solunumu ile karşılanır. Bu olay besinlerde depo edilen kimyasal bağ enerjisinin açığa çıkarılmasıdır. Solunum,
hücrede gerçekleşen bir yıkım olayıdır ve gerçekleşme biçimine göre ikiye ayrılır. Yakıt hammaddesi olan organik

molekülün oksijen kullanılmadan parçalanmasına oksijensiz solunum, oksijen kullanılarak kimyasal bağ
enerjisinin açığa çıkarılmasına oksijenli solunum denir.




Hücrelerde meydana gelen yapım ve yıkım tepkimelerinin tümüne metabolizma denir.

Yapım tepkimeleriyle canlıya özgü bileşikler üretilir; bu sayede canlı büyür, yıpranan kısımlarını onarır, salgı maddelerini üretir.

Yıkım tepkimeleri ile dış ortamdan alınan ya da vücutta depolanan büyük besin molekülleri sindirime uğ­ratılarak yapıtaşları elde edilir. Yapıtaşı moleküllerinin bir kısmı ise hücre solunumu ile su ve karbon dioksite parçalanır.


D. BÜYÜME VE GELİŞME







Resimde görülen tarla fareleri, buğday tohumu hücrele­rinde şeker olarak depolanan ener­jiyi besin olarak alır.


Canlılarda büyüme, yapım olaylarının, yıkım olaylarından hızlı olması sonucu ger­çekleşir. Canlılar çevrelerindeki hammadde­leri kendi vücut yapısına çevirerek büyürler.

Bir hücreli canlılarda büyüme, hücre hac­minin artışı şeklinde gerçekleşir.

Hücre bölünmesi, var olan bir hücreden iki yeni hücrenin oluşmasıdır. Ancak bu olay bir hücrelilerde çoğalmayı sağlar.

Çok hücreli canlılarda büyüme doku hüc­relerinin bölünmesi ya da hücre kütlesinin artışı ile gerçekleşir. Genç bir bireyden ergin bir birey oluşuncaya kadar geçen sürece gelişme denir. Gelişme ard arda devam eden hücre bölünmesi ve hücre farklılaş­ması sonucu tamamlanır.

Bitkilerde embriyonik doku olan meriste­min, bitki yaşadığı sürece varlığını koruması nedeniyle büyüme ve gelişme sınırsızdır.


E. HAREKET

Bütün canlılar hareket edebilir. Hayvanlarda ve bazı bir hücrelilerde hareket, yer değiştirme şeklinde aktif,
bitkiler gibi belirli bir yere bağlı yaşayanlarda pasif olarak gerçekleşir.





F. BOŞALTIM

Canlılarda metabolizma sonucu oluşan artık, zararlı ya da gereğinden fazla olan maddelerin uzaklaştırılmasına boşaltım denir. Bir hücrelilerde boşaltım, hücre yüzeyinden difüzyonla, ayrıca tatlı suda yaşayan ökaryot bir hücrelilerde su, boşaltım kofuluyla (kontraktil koful) uzaklaştırılır. Bitkilerde terleme, yaprak dökümü ve gutasyon birer boşaltım şeklidir. Hayvanlarda azotlu boşaltım ürünleri idrar şeklinde boşaltım sistemiyle, katı boşaltım artıkları dışkı şeklinde sindirim sistemiyle, karbon dioksit,

su buharı ve bazen ısı, soluk verme şeklinde solunum sistemiyle, ayrıca sıvı halde su, tuz, çok az üre ve ısı terleme yoluyla vücuttan uzaklaştırılır.


G. ÜREME

Üreme, canlıların kendilerine benzer bi­reyler oluşturmasıdır. Bireysel yaşamın de­vamı için zorunlu olmayan bu etkinlik neslin devamını sağlar.

Canlılar eşeysiz ya da eşeyli yolla çoğalır. Eşeysiz üremede, tek bir atadan, ata ile aynı kalıtsal yapıda olan yavrular oluşur. Bira mayasında tomur­cuklanma, bir eşeysiz üreme yöntemidir.

Eşeyli üremede döllenme ve üreme hücrelerinin rolü vardır. Üreme ürünü olan bireyler arasında genetik çeşitlilik vardır.








H. ÇEVRESEL UYARILARA TEPKİ

Uyarı, canlıların çevresinde meydana gelen ve canlıda tepkiye neden olan değişimlerdir. Canlılar uyarılara başta hareket olmak üzere bir çok farklı tepki gösterir. Örneğin, bir köpoğin ses duyduğunda kulaklarını dikmesi, öglenanın ışığın geldiği yöne doğru hareketi, bazı böceklerin ölü taklidi yapması gibi tepkiler uyarılara karşı verilir. Şekil 1.1.15'te venüs sinek kapanının yapraklarının yüzeyindeki tüy hücrelerini uyaran kara sinek ve bitkinin yapraklarını kapatma şeklindeki tepkisi görülmektedir.







I. HOMEOSTASİ:


Canlılar dış ortamdaki değişkenliğe karşılık, iç ortamını belirli sınırlar içinde tutmaya çalışan düzenleyici mekanizmalara sahiptir. Paramesyum kontraktil kofulları ile vücuduna giren suyu boşaltarak, vücutlarının su dengesini korumuş olur. İnsanda kan pH değerini değişmez tutmaya çalışan hemoglobin gibi tampon bileşikler bulunur. Şekil 1.1.16'da görülen maymunlar soğuk havalarda birbirlerine sokulup vücutlarının ısı kaybını azaltır. Böylece vücut sıcaklıklarının homeostasisine katkı sağlarlar


J. ORGANİZASYON

Bir hücreli ya da çok hücreli olan tüm organizmalar belirli bir organi-zasyona sahiptir. Bir hücrelilerde bu organizasyon, hücre düzeyinde olup hücredeki or- ganel ve yapıların belirli bir uyum içinde iş görmesiyle sağlanır. Çok hücreli canlılarda hücreler özelleşerek yapı ve görev bakımından birbirine benzeyen toplulukları yani dokuları oluşturur. Doku-organ- sistem şeklindeki organizasyon çok hücreli canlılara özgüdür. Koloniler bu organizasyondan yoksun oldukları için çok hücreli canlı olarak kabul edilmezler.

Ölçme-Değerlendirme

• Bireysel öğrenme etkinliklerine yönelik Ölçme

Değerlendirme

• Grupla öğrenme etkinliklerine yönelik Ölçme

Değerlendirme

• Öğrenme güçlüğü olan öğrenciler ve ileri düzeyde öğrenme hızında olan öğrenciler için ek Ölçme-Değerlendirme etkinlikleri

  1. I. Enzim kullanabilme
    II. Üreme ile birey sayısını arttırma
    III. İnorganik maddelerden organik besinleri üretebilme
    Yukarıda verilen özelliklerden hangileri bütün canlı türleri için ortaktır?
    A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) II ve III E) Hepsi




  1. Canlıların ortak özelliklerinden bazıları şunlardır:
    I. Boşaltım
    II. Solunum
    III. Üreme
    IV. Beslenme
    Verilenlerden hangileri bireyin canlılığının devamı için zorunludur?
    A) Yalnız I B) Yalnız II C) II ve III D) III ve IV E) I, II ve IV

Dersin Diğer Derslerle İlişkisi







Planın Uygulanmasına İlişkin Açıklamalar




KISALTMALAR:

BTTÇ: Beceri, anlayış, tutum ve değerlere ilişkin kazanımlar “Bilim-Teknoloji-Toplum-Çevre İlişkileri.

İTD: “İletişim Becerileri, Tutum ve Değerler.

BAS: “Bilimsel Araştırma ve Bilimsel Süreç Becerileri.

[!]: Uyarı, | |: Sınırlamalar, ??? : Kavram Yanılgısı, : Ders İçi İlişkilendirme, : Diğer Derslerle İlişkilendirme



Ders Öğretmeni Okul Müdürü

Naci KARHAN

grup 523


Add document to your blog or website

Similar:

Konu Canlıların Ortak Özellikleri Önerilen Süre (Saat) iconKonu Hücre zarından madde geçişi. Önerilen Süre (Saat)

Konu Canlıların Ortak Özellikleri Önerilen Süre (Saat) iconKonu Canlılardaki İnorganik Bileşikleri (Asit, Baz, Tuz) Önerilen Süre (Saat)

Konu Canlıların Ortak Özellikleri Önerilen Süre (Saat) iconKonu Canlılardaki İnorganik Bileşikleri (Mineral Maddeler) Önerilen Süre (Saat)

Konu Canlıların Ortak Özellikleri Önerilen Süre (Saat) icon“Yokuşta ter dökmeyen,inişte gözyaşı döker ” YILI ŞAİR NEDİM İLKÖĞRETİM OKULU SINIF: 6 KONU: Canlıların Ortak Özellikleri Hücre- Madde Geçişi KONU KAVRAMA TEST İ I

Konu Canlıların Ortak Özellikleri Önerilen Süre (Saat) iconKonu Hücre, Hücrenin Keşfi ve Bilim İnsanların Katkıları, Hücrenin Yapısı, Hücre zarı Önerilen Süre (Saat)

Konu Canlıların Ortak Özellikleri Önerilen Süre (Saat) iconKonu DNA ve Genetik Kod Önerilen Süre

Konu Canlıların Ortak Özellikleri Önerilen Süre (Saat) icon[Canlıların ORtak Özellikleri]

Konu Canlıların Ortak Özellikleri Önerilen Süre (Saat) iconCanlıların Ortak Özellikleri

Konu Canlıların Ortak Özellikleri Önerilen Süre (Saat) iconMitokondri: CANLILARIN ORTAK ÖZELLİKLERİ

Konu Canlıların Ortak Özellikleri Önerilen Süre (Saat) icon[canlıların ortak özellikleri-etkinlikler]

Sitenizde bu düğmeye yerleştirin:
Belgeleme


The database is protected by copyright ©okulsel.net 2012
mesaj göndermek
Belgeleme
Main page