İncelenen olayla ilgili elde edilen bütün bilgilere denir. Yıllık (Anal)




Indir 125.33 Kb.
Titleİncelenen olayla ilgili elde edilen bütün bilgilere denir. Yıllık (Anal)
Page3/3
Date conversion13.12.2012
Size125.33 Kb.
TypeBelgeleme
Sourcehttp://sasml.k12.tr/Dosyalar/Dosyalar/file/DERS/tarih/9. Sınıf I. Ünite Tarih Bilimi ve Takvim B
1   2   3

TARİH YAZICILIĞININ GELİŞİMİ

İnsanların, yaşadıkları deneyimleri kayıt altına alarak gelecek nesillere aktarma ihtiyacı tarih yazıcığının ortaya çıkmasını sağlamıştır.

Hititlerde anallar (yıllıklar), Kök Türklerde kitabeler, Osmanlılarda vakayinameler, Ruslarda kronikler tarih yazıcılığına örnek gösterilebilir. Zaman içerisinde insanların düşünce ve ihtiyaçlarında meydana gelen değişiklikler nedeniyle farklı tarih yazım şekilleri ortaya çıkmıştır.


Tarih Yazımının Geçirdiği Aşamalar

1-Hikâyeci (Rivayetçi) Tarih

İlk Tarih yazım şeklidir. Bu tarih anlayışında olaylar yer ve zaman belirtilerek, ancak neden - sonuç ilişkileri kurulmadan, yorum yapmadan hikâye ve efsanelere dayanılarak anlatılır. Söylentilere ve Mitolojik anlatımlara dahi yer verilir. Bu anlayışın öncüsü Herodot’tur. Herodot, Historia isimli kitabında Yunan ve komşu ülke tarihlerini bu yöntemle yazmıştır. XVIII. yüzyıla kadar Avrupa ve İslam dünyasında bu anlayışla yazılan kitaplar olmuştur.

2-Öğretici (Pragmatik) Tarih

Geçmiş olaylardan gelecek için ders çıkarmak ve toplumun ahlaki yönden gelişmesine katkıda bulunmak amaçlanır. Kahramanlar ön plana çıkartılır. Öğretici tarzda eser veren tarihçiler, mensup oldukları toplumu harekete geçirerek milli birlik ve ahlaki değerleri geliştirmeyi istemişlerdir. Kişilerin toplumları için yaptığı hizmetleri anlatır. Onların ahlak, cesaret ve fedakârlıkları övülür.

İlk temsilcisi Yunanlı tarihçi Tukidides’tir. Peleponnes savaşlarını bu tarzda yazmıştır. Avrupa ve Türkiye’de XIX. yüzyıla kadar bu tarih yazıcılığı devam etmiştir.

3-Araştırmacı Tarih

Günümüzdeki tarih yazım şeklidir. Araştırmacı tarih anlayışında, bilimsel yöntem ve kurallardan yararlanılır. Olayların nedenleri ve sonuçları tarih biliminin yöntemleriyle araştırılır. Bu tarz tarih yazıcılığında tarihi olaylar tek bir sebebe dayandırılmamış, dönemin toplumsal, ekonomik, siyasi, dini, kültürel yapıları ayrıntılarıyla ele alınmıştır. Bu tür tarih yazıcılığında tarihi olaylar kaynaklara dayalı olarak araştırılır ve başvurulan kaynaklar eserde dipnot olarak belirtilir. Araştırıcı tarih yazıcılığında olayların gelişimi, yeri, zamanı, sebepleri ve sonuçları ve bunlar arasındaki ilişkiler bir bütün olarak değerlendirilmiştir.

XIX. yüzyılın ortalarından itibaren bilimsel tarihçiliğin kullandığı yöntemdir. XX. yüzyıldan sonra hızla gelişerek bilimsel bir nitelik kazanmıştır. Bu yöntemin kullanılması sonucunda tarih bilgisi, araştırmacı döneme girerek bilim dalı haline gelmiştir.

4-Sosyal Tarih: Öğretici tarihin duygusal yönünün ter edilerek toplumların her türlü faaliyetlerinin incelendiği tarih tarzıdır. Toplumun örf ve adetleri, dini inancı, aile yapısı, hukuk anlayışı vs. incelenir.

5-Neden-Nasılcı (Bilimsel) Tarih: Olaylar sebep-sonuç ilişkisi içinde, neden ve nasıl sorularına cevap aranarak incelenir.

6-Kronik Tarih: Bu yazım şeklinde, olayların isimleri ve gerçekleşme zamanı dikkate alınmıştır. Olaylarla ilgili detaylı bilgi edinmek, bu tür yazım şeklinde mümkün değildir.


Önemli Not: Tarih yazıcılığı Hitit krallarının tutturduğu yıllıklarla (anal) başlar.


TÜRKLERDE TARİH YAZICILIĞI

Osmanlılar Döneminde tarih Yazıcılığı

Osmanlı Devleti’nde tarih yazıcılığı, devlet politikası doğrultusunda yöneticilerin hayatları, başarıları, siyasi ve askeri olayların anlatılması şeklinde bir gelişme göstermiştir.

Osmanlı tarih yazıcılığının amaçları şunlardır:

• Devletin başarılarının gelecek nesillere aktarılması

• Devletin uygulamalarına yönelik, sonradan ortaya çıkabilecek iddia ve taleplere karşı bir kanıt oluşturma düşüncesi

Osmanlı Devletinde olayların kaydını şehnameci adı verilen görevliler tutardı. Osmanlı Devleti XVIII. yüzyıldan itibaren tarih felsefesi ve yazıcılığı konusunda da Avrupa’dan etkilenmeye başlayınca vakanüvislik ortaya çıkmıştır. Vakanüvisler devletin resmi tarihçileridir.

Hoca Sadeddin Efendi, Aşık Paşazade, Oruç Bey, Behişti, Peçevi, Selaniki, önemli bir devlet adamı olan Ahmet Cevdet Paşa’nın da tarih kitapları vardır.

 AHMET CEVDET PAŞA (1822 - 1895)

1822 yılında Bulgaristan’ın Lofça kasabasında doğdu. Asıl adı Ahmet olup Cevdet mahlasını İstanbul’da eğitim gördüğü sırada Şair Süleyman Fehmi Efendi’den aldı. 1839’da İstanbul’da medrese tahsiline başlamıştır. Bu arada, matematik, astronomi, tarih ve coğrafya gibi bilimlerle uğraşarak kültürünü artırmıştır. Tatil günleri Murad Molla tekkesine giderek Farsça öğrenmiş, Mevlana’nın Mesnevi’sini bitirmiştir. Divançe’sinde bulunan şiirlerin çoğunu bu tekkeye devam ettiği sırada yazmıştır.

Medreseyi 1844’te bitirdikten sonra bugün Arnavutluk’ta bulunan Premedi kazası kadılığına atanmıştır. 1845 yılında müderris olarak İstanbul camilerinde ders vermek hakkını elde etmiştir. 1850’de Meclis-i Maarif azalığı ile birlikte Dar-ül-Muallimin (Öğretmen okulu) müdürlüğüne getirilmiştir. 1851 ‘de Encümen-i Daniş’e (Osmanlı Akademisi) asli üye seçilmiştir.

Tarih-i Cevdet adıyla meşhur eserinin üç cildini 1854 yılında bitirip Sultan Abdülmecit’e sunmuştur. Eseri çok beğenen Sultan, rütbesini yükseltmiştir. Bir sene sonra da devletin resmi tarihçisi olmuştur.

1861 ‘de Osmanlı kanunlarını yapacak olan Meclis-i Vala-yı Ahkam-ı Adliye’ye üye olarak atanmıştır. 1866 yılında ilmiye sınıfından vezirliğe geçmiş, Halep valiliğine getirilmiştir. Daha sonra yeni kurulan Divan-ı Ahkam-ı Adliye’ye başkan tayin edilmiş burada, hukuk sistemini devrin ihtiyaçlarına göre düzenlemeye çalışmıştır.

Cevdet Paşa, 1879 yılında Maarif Nazırlığına tayin edilmiştir. Daha sonra da, çeşitli valiliklerde, Adliye, Maarif, Dahiliye, Ticaret nazırlıklarında bulunmuştur. Padişah’ın hususi encümenlerine katılmıştır. 1 895’te İstanbul’da vefat etmiştir.

Ahmet Cevdet Paşa, ilk Türk kadın romancı olarak tanınan Fatma Aliye Hanım’ın babasıdır.


Cumhuriyet Dönemi’nde Tarih Yazıcılığı

Cumhuriyet Döneminde yeni tarih anlayışının ortaya çıkmasında Atatürk’ün büyük rolü olmuştur. Atatürk’ün Çanakkale Cephesi’nde üstlendiği görevleri içeren Arıburnu Muharebeleri Raporu adlı eserinin ilk kelimesi “tarih”tir. Atatürk bu eserini gelecek kuşaklara doğru bilgi aktarmak için kaleme aldığını belirtmiştir.


TÜRK TARİH KURUMU

Atatürk, Türk milletinin çağdaş milletlerin düzeyine çıkabilmesi için önce tarihini araştırarak öğrenmesi gerektiğine inanıyordu. Bu doğrultuda 15 Nisan 1931 ‘de Türk Tarihi Tetkik Cemiyeti kuruldu. Cemiyet’in adı 3 Ekim 1935’te Türk Tarih Kurumuna çevrildi.

Atatürk, 5 Eylül 1938’de düzenlediği vasiyetnamesinde parasal varlığından Kurum için de önemli bir pay ayırdı. Türk Tarih Kurumu’nun ana geliri, bu vasiyetname- ye uygun olarak, Atatürk’ün İş Bankası’ndaki hisse senetlerinden oluşmaktadır.

Türk Tarih Kurumu’nun amacı Türk tarihi ile Türkiye tarihini ve bunlarla ilgili konuları incelemek ve elde edilen sonuçları her türlü yollarla yaymaktır. Belleten (1937), Belgeler (1964) ve Höyük (1991) kurumun düzenli aralıklarla çıkardığı yayınlardandır.

Atatürk, Anadolu ve Türk Tarihi ile ilgili gerçeklerin gün ışığına çıkarılmasına yardımcı olmak amacıyla şu sorulara cevap verilmesini istemiştir: Türkiye’nin en eski yerli halkları kimlerdir? Anadolu uygarlıkları nasıl ve kimler tarafından oluşturulmuştur? Türklerin dünya tarihindeki yeri nedir? Türklerin İslam tarihinde rolü ne olmuştur? 1. Türk Tarih Kongresinde Türk tarihçileri yukarıdaki sorulara cevap aramışlardır. Bu çalışmalar sonucunda ortaya Türk tarih tezi çıkmıştır. Osmanlı tarih yazıcılığının mirası olan İslam merkezli tarih yorumlarına alternatif olarak 1 930’larda ortaya çıkan bu tez, Türklerin dünya uygarlıklarının gelişiminde önemli bir yere sahip olduğunu kanıtlamayı amaçlamıştır.


TARİHİN DİĞER BİLİMLERLE İLİŞKİSİ

Tarih bilimi insanlığı ilgilendiren geniş bir zaman dilimini aydınlatmayı hedeflemektedir. Bu nedenle tarihçiler olayların aydınlatılmasını sağlayacak çok çeşitli kaynaklardan yararlanmak zorundadır. Ancak bu kaynakların her birini incelemelerine ve değerlendirme yapmalarına imkân yoktur. Bu nedenle tarihçiler birçok bilim dalının verilerinden yararlanırlar.


1) Coğrafya: Yeryüzünü beşeri ve fiziki yönden inceleyen bilimdir. Tarihi olayların yerinin tespitinde ve tarihi olaylar üzerindeki coğrafi çevrenin etkisini açıklamada tarihe yardımcı olur.


2) Arkeoloji (Kazı Bilimi)

Kazı Bilimidir. Kazılardan elde edilen tarihi buluntuların hangi döneme ait olduğunu ve hangi uygarlıklar tarafından yapıldığını araştırır ve değerlendirir. Tarihe, özellikle tarih öncesi dönemden kalan eserlerin kazılarla bulunmasında ve değerlendirilmesinde yardımcı olur.


3) Antropoloji (İnsan Bilimi)

Irk bilimidir. İnsan ırklarını sınıflandırır. İnsan ırkının gelişimini, kültürlerin, yazının icadından önceki devirlerden başlayarak bugüne kadarki gelişmeleri inceler. Fiziki Ve Sosyal Antropoloji olmak üzere ikiye ayrılır:

a) Fiziki Antropoloji: İnsan ırkları ile bu ırkların biyolojik yapılarını, özelliklerini ve gelişimlerini konu edinir.

b) Sosyal Antropoloji: Toplumlarca oluşturulan kültürleri inceler.


4) Etnografya (Kavimler Bilimi)

Toplumun örf, adet ve gelenekleri ile sosyal ve kültürel yapılarını inceler. Etnografyanın ortaya çıkardığı bulgular özellikle yazılı kaynakların yetersiz kaldığı dönemlerin aydınlatılmasında önemli katkılarda bulunur.


5) Kronoloji (Takvim Bilimi)

Kronoloji, tarihi olayların zamanının belirlenmesinde ve sıralanmasında tarihe yardımcı olur. Zamanı tespit edilemeyen olayların doğru olarak değerlendirilmesi mümkün olmayacaktır. Tarih boyunca değişik toplumlar farklı takvimler kullanmışlardır. Kronoloji bu takvimlerin günümüzde kullandığımız takvime göre düzenlenmesine de önemli katkılarda bulunmaktadır.

6) Felsefe

İnsana doğru düşünmeyi, veriler arasında ilişki kurmayı, olaylara farklı açıdan bakmayı öğretir. Tarihi tecrübeleri günümüz meselelerinin çözümü için yeniden yorumlamaya Tarih  Felsefesi denir.


7) Paleografya (Yazı Bilimi)

Eski yazıları okuma bilimidir. Eski yazıları ve günümüze ulaşan yazı şekillerinin geçirmiş olduğu evreleri inceler. Mezopotamya tarihi için çivi yazısının, Mısır tarihi için hiyerogliflerin (resim yazısı), Orta Asya Türk tarihi için Göktürk, Uygur ve Çin alfabelerinin, İslam devletlerinin tarihi için Arap alfabesinin, Avrupa milletlerinin tarihi için Latin alfabesinin bilinmesi gereklidir.


8) Epigrafya (Yazıtlar bilimi)

Anıtlar üzerindeki yazıları ve kitabeleri inceleyen, çözümleyen ve yorumlayan bilim dalıdır. Örneğin Göktürklerin Orhun Abideleri, Uygurların Karabalgasun Yazıtları, mezar taşları ve Türk İslam devletlerinde birçok mimari eserde bulunan yazıtların okunması Epigrafya biliminin ilgi alanına girmektedir.


9) Sosyoloji (Toplum bilimi)

İnsan topluluklarının yaşayışlarını, meydana getirdikleri kurumları ve bu kurumların toplumsal yaşama etkilerini inceleyen bilim dalıdır. Tarih insan topluluklarının yaşayışlarını incelediğinden sosyoloji biliminin verilerinden yararlanır.


10) Filoloji (Dil Bilimi)

Geçmişte veya günümüzde var olan dilleri inceler. Diller arasındaki bağları ve sözcük alış verişlerini araştırarak, toplumların kültürel alandaki gelişmişliklerini ve değişik kültürler arasındaki ilişkileri aydınlatır.


11) Diplomatik

Belgeler bilimidir. Belgeleri tür (Ferman, Şeriye Sicili, Antlaşma metinleri vb.), şekil ve içerik bakımından değerlendiren bilim dalıdır. Tarihsiz belgelerin tarihlendirilmesi, belgelerin sahte olup olmadığı, hangi makamdan hangi makam yazıldığı, belgelerin üzerindeki işaretlerin ve şekillerin ne anlama geldiği, kurumlar ve devletlerarası yazışma şekilleri, bürokrasi, hukuk, devlet politikası, yönetim anlayışı vb. konularda tarih bilimine yarar sağlar.


12) Nümizmatik (Meskukat / Para Bilimi)

Eski paraları inceleyen bir bilim dalıdır. Paralar, bir devletin siyasi ve ekonomik durumunun anlaşılması açısından önemli belgelerdendir. Paraların incelenmesi zamanın bilinmesinde, devrin ekonomik ve sosyal yapısının anlaşılmasında tarihçilere yol gösterir.


13) İstatistik

Belirli bir amaç için veri toplama, tablo ve grafiklerle düzenleme, sonuçları yorumlama, özellikler arasındaki ilişkiyi araştırma, çeşitli konularda geleceğe ilişkin tahmin yapma ilkelerini kapsayan bir bilimdir.


14) Ekoloji

Canlıların birbirleri ve çevreleriyle ilişkilerini inceleyen ve doğanın korunmasına yönelik çalışmalar yapan bir bilim dalıdır. Doğal dengedeki bozulmalar insan yaşamı, olayların oluşumu ve tarihin akışını da önemli bir şekilde etkilemiştir.


15) Kimya

Karbon 14 metodu ile tarihi buluntuların madde yapısını inceleyerek ait oldukları zamanı belirler. İnsan, bitki ve hayvan fosillerinin yaşlarını tespit etmekte kullanılan bir metottur. Bu sayede uygarlık gelişimi daha iyi anlaşılır.


16) Sanat Tarihi

Fertlerin ve toplumların bıraktıkları eserleri inceleyerek kültürel gelişmişlikleri hakkında bilgi verir.


17) Psikoloji

İnsan karakteri ve davranışı konularını inceleyen bir bilimdir. Psikoloji bilimi tarihe mal olan önemli kahramanların tutum ve davranışlarının anlaşılmasında tarihçilere yardımcı olur.


18) İktisat (Ekonomi)

Tarihi olayların meydana gelmesinde ekonomik faktörler önemli bir yer tutar. Bu nedenle iktisat bilimi tarihi olayların aydınlatılmasında önemlidir.


19) Toponomi

Yer adlarını inceleyen bilimdir. Tarihi olayların meydana geldiği bölgelerdeki yer isimlerinin nereden geldiğinin ve anlamlarının bilinmesini sağlar.


20) Antrotoponomi

İnsan adlarını araştırır.


21) Arkeometri

Arkeolojik buluntuları tarih sırasına göre tasnif eder.


22) Heraldik

Armalar bilimidir.


23) Sicillografi

Eski dönemlerde kullanılan mühürleri inceleyerek tarihe yardımcı olur.


24) Geneoloji (Şecere bilimi)

Toplumların soy ağacını inceleyerek tarihe yardımcı olur.


25) Teoloji

Din bilimidir. Dinlerin özelliklerini araştırır. Dinlerin insan toplulukları üzerindeki etkilerini araştırarak tarihe yardımcı olur.











1   2   3

Similar:

İncelenen olayla ilgili elde edilen bütün bilgilere denir. Yıllık (Anal) iconSınırları önceden belirlenmiş bir alanda, bilmek amacı ile genel geçer bilgilere ulaşmak için sistemli olarak, belli bir yöntemle elde edilen bilgilerdir

İncelenen olayla ilgili elde edilen bütün bilgilere denir. Yıllık (Anal) iconYüksek fırından elde edilen sıvı ham demirin; kalıplara dökülerek katılaşmasından elde edilen yarı-mamule “PİK” pikin ergitme fırınlarında tekrar ergitilerek ve

İncelenen olayla ilgili elde edilen bütün bilgilere denir. Yıllık (Anal) icon2002 YILINDA GERÇEK KİŞİLERCE ELDE EDİLEN MENKUL KIYMET GELİRLERİNİN VERGİLENDİRİLMESİ VE YILLIK GELİR VERGİSİ BEYANNAMESİ

İncelenen olayla ilgili elde edilen bütün bilgilere denir. Yıllık (Anal) iconİlkokul öğretmenlerine yönelik, program geliştirme, kitap yazım ve yıllık ve haftalık ders planlarıyla ilgili bilgi aktarmak, sözü edilen konularla ilgili

İncelenen olayla ilgili elde edilen bütün bilgilere denir. Yıllık (Anal) iconSilaj; yeşil ve sulu bitkilerin havasız ortamda fermantasyonu ile elde edilen yemlere denir. Çiftçilerimiz tarafından yem turşusu, ot turşusu veya hayvan

İncelenen olayla ilgili elde edilen bütün bilgilere denir. Yıllık (Anal) iconN bir doğal sayı olmak üzere, a+b iki terimlisinin n. Kuvvetini almaya binom açılımı denir a+b nin tam kuvvetlerinin açılımında, elde edilen terimlerin kat sayılarını pascal üçgeni yardımı ile buluruz. PASKAL ÜÇGENİ

İncelenen olayla ilgili elde edilen bütün bilgilere denir. Yıllık (Anal) iconİçmesuyu Elde Edilen veya Elde Edilmesi Planlanan

İncelenen olayla ilgili elde edilen bütün bilgilere denir. Yıllık (Anal) iconANAL FİSSÜR -LATERAL INTERNAL ANAL SFİNKTEROTOMİ (LİS)

İncelenen olayla ilgili elde edilen bütün bilgilere denir. Yıllık (Anal) iconBir ürünün, üretiminden tüketiciye ulaşmasına kadar olan ilişkiler bütününe ekonomi denir. Ekonomi ile ilgili bütün faaliyetlere de

İncelenen olayla ilgili elde edilen bütün bilgilere denir. Yıllık (Anal) iconMuhafaza zinciri standartları, hasat sonrası üretim süreci boyunca sertifikasyon durumu ile ilgili olarak İTU Sertifikalı üretim sürecinden elde edilen

Sitenizde bu düğmeye yerleştirin:
Belgeleme


The database is protected by copyright ©okulsel.net 2012
mesaj göndermek
Belgeleme
Main page