DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI




Indir 67.84 Kb.
TitleDERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI
Date conversion10.04.2013
Size67.84 Kb.
TypeProgrami
Sourcehttp://www.imamhatipogretmeni.com/depo2/mufredat/1/1/islamTarihi.doc
İMAM-HATİP LİSELERİ
İSLÂM TARİHİ
DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI


GİRİŞ

İslâm Tarihi, en genel çerçevesiyle, VII. yüzyıl başlarından günümüze kadar, on dört asırlık uzun bir süreç içerisinde muhtelif Müslüman toplumların siyaset, kültür ve medeniyet alanlarında yaşadıkları tecrübeleri içine almaktadır.

 

İmam-Hatip Liseleri öğretim programında yer alan İslâm Tarihi dersi, ortak genel kültür derslerinden Tarih dersinin  içeriği dikkate alınarak ağırlıklı olarak Klâsik Dönem (Hz. Muhammed, Dört Halife, Emevî ve Abbasî Dönemleri) siyasî olaylarını ve uygarlık gelişmelerini  kapsamına almaktadır. Bununla birlikte hem tarihte devamlılık fikrinin kaybolmaması hem de İslâm tarihinin  bir Arap tarihi olarak algılanmaması için, Klâsik Dönem sonrası belirleyici nitelikteki siyasî ve kültürel gelişmeler de ana hatlarıyla bu dersin içeriğinde yer almaktadır.

 

Diğer taraftan bu programda, uygarlık tarihi kısmı, her dönemin siyasî olaylarının  bir parçası olarak değil de öğrencinin, kültür ve uygarlık alanında zamana, coğrafyaya ve toplumsal bünyelere bağlı olarak değişen ve değişmeyen unsurları bir arada görebilmesi için bir bütün olarak ele alınmaktadır.

 

İmam –Hatip Lisesi  mezunlarının meslekî alanda veya başka hizmetler verirken, İslâm Tarihinin konusu olan olay ve olgulardan uzak kalmaları mümkün değildir. Kültürel mirasa atıflarda bulunma, tarihsel deneyimlerden seçmeler yapma, güncel olaylarla tarihsel olay ve olgular arasında ilinti kurma, tarihsel deneyimlerden sonuç ve dersler çıkarma vb., İmam-Hatip Lisesi mezununun sıklıkla sergileme durumunda kalacağı davranışlardır. Önemli olan husus, bu davranışların objektifliği, esas alan bir bakış açısı doğrultusunda ve sağlam bir tarihî zemin üzerinde  cereyan etmesidir. İslâm Tarihi dersi, öncelikle bunu sağlamayı amaçlamaktadır. Ayrıca bu dersin, Genel Türk Tarihi, Osmanlı Tarihi  ve Genel Tarih dersleri ile birlikte İmam-Hatip Lisesi öğrencisinin sağlıklı bir tarih bilinci oluşturmasına da katkıda bulunacaktır.

 

İmam-Hatip Liselerinin X. sınıflarında haftada iki saat uygulanacak olan bu öğretim programında, İslâm Tarihi ile ilgili temel bilgileri kazandırmaya yönelik IX ünite yer almaktadır.

 

GENEL AMAÇLAR 

1.      İslâm Tarihinin konusu olan olay ve olguları bilimsel düşünceye uygun olarak kavrama.

2. İslâm tarihini   siyasî, ekonomik, dinî ve kültürel boyutları ile kavrama.

3. İslâmiyeti, benimseyen toplumlarda meydana getirdiği  değişimin ve bu değişimin tarihî yansımalarının farkında olma.  

4 İslâm tarihinin birçok Müslüman topluma ait farklı tarihsel deneyimleri içerdiğini, bu tecrübelerin, farklılıklarıyla birlikte bugün de yararlanılması gereken büyük bir birikim   olduğunun farkında olma.

5. İslâm tarihinin değişik dönemlerinde ortaya çıkan yanlış bilgilerin ve yorumların farkında olma.

6 İslâm Tarihinde kazanılan bilgileri, diğer alan ve kültür derslerinde kazanılan bilgilerle  karşılaştırma.

 

ÖZEL AMAÇLAR

Bu programda öngörülen öğrenmeleri başarıyla tamamlayan her öğrenci;

1. İslâm Tarihinin konusunu ,alanını ve metodunu açıklar.

2. İslâmiyetin doğuş sürecini açıklar.

3. Dört Halife Döneminin iç olaylarını açıklar.

4. Dört Halife Dönemi fetih hareketlerini özetler.

5. Emevîler Döneminde meydana gelen iç karışıklıkları, neden ve sonuçları ile açıklar.

6. Emevîler Döneminin karakteristik özellikleri hakkında sonuca ulaşır.

7. Emevîler Döneminde İslâmiyetin yayılış süreç ve biçimini açıklar.

8. Abbasî Devletinin kuruluş ve gelişmesini özetler.

9. Abbasîler Dönemi ile Emevîler Dönemi arasındaki temel farklılıkları ayırt eder.        

10. Abbasîler Dönemindeki siyasal parçalanmanın neden ve sonuçlarını açıklar.

11. Türklerin islamiyeti kabul etmeden önceki inanışlarını açıklar

12. Türklerin İslâmlaşma süreci ve şeklini açıklar.

13. Türklerin İslâmiyete girişlerinin siyasal ve dinî sonuçlarını açıklar.        

14. Türklerin İslâm dünyasındaki faaliyetleri ve hizmetlerini açıklar.    

15. İslâm uygarlığının doğuş ve gelişim sürecini açıklar.

16. İslâm uygarlığının ortak temel özelliklerini sıralar.

17. İslâm uygarlığının kendi dışındaki coğrafyalara etkilerini açıklar.    

18. Geçmişte Müslüman devletlerde ortaya çıkan temel kurum ve kuruluşları nitelik ve fonksiyonları  ile açıklar.  

19. Geçmişte İslâm dünyasında bilimsel ve kültürel alandaki gelişmeleri ve durakla-manın nedenlerini açıklar.

20. Müslüman toplumlardaki farklı inançların bir arada yaşama tecrübesinin önemini yorumlar.

21. Günümüz Müslüman ülkelerinin yoğunlaşmış olduğu coğrafî bölgeleri ana hatlarıyla tanır.

  UYGULAMAyla  İLGİLİ GENEL AÇIKLAMALAR

1. Ünitelerle ilgili öğretme ve öğrenme sürecinde öğretim programının genel ve özel amaçlarında belirtilen düzey dikkate alınmalıdır. 

2. Birinci ünite işlenirken İslâm Tarihinin alanı ve metodu üzerinde önemle durulmalı, İslâm kültürünün tanınması ve aktarılmasında bu dersin önemi ve bu yönüyle diğer alan derslerine olan katkısı özellikle vurgulanmalıdır. 

 3.  Hz. Muhammed’in Hayatı (Siyer) dersi ile Lise Tarih I dersi içinde yer alan bir kısım konular, tarihte devamlılık fikrinin kaybolmaması ve bu ders konuları arasında bütünlük sağlanması bakımından kısmen  bu ders konuları içinde de yer almaktadır. Bu nedenle söz konusu konular kısaca hatırlatma yapılarak işlenecek, ağırlık diğer konulara verilecektir.

4. Ders işlenirken tarihin, belli olay, olgu, devlet ve hanedanların menkıbevî bir üslûpla  ve kronolojik olarak ezberlenip sıralanması olmadığı  dikkate alınmalıdır. Bu sebeple olayların tarihî arka plânı, onları meydana getiren dinî, siyasî, sosyal, kültürel ve ekonomik koşullar vurgulanmalıdır.

  5. İslâm tarihinde meydana gelen bazı olayların sonraki dönemlerde yol açtığı dinî, siyasî, fikrî oluşumlar ve günümüze etkisi değerlendirilmelidir.

  6. Üniteler işlenirken tarihsel olayların birbiriyle olan ilintisine sürekli dikkat çekilmek suretiyle, öğrencinin tarihsel gelişmeleri neden-sonuç ilişkisi içerisinde  görme davranışı kazanmasına yardımcı olunmalıdır.

 

7. Dersin başlangıcında öğrencinin ünite konularına dair bilgi düzeyi tespit edilmelidir. Bu yöntemle öğretmen, işleyeceği konu ile ilgili  bilgi boşlukları ve hatalarını belirlenmiş, dolayısıyla sunuş esnasında dersi yönlendirmek için gerekli ipuçlarını yakalamış olacaktır. Konular işlendikten sonra ise “değerlendirme” bölümlerinde söz konusu boşluk ve hataların ne ölçüde giderildiği belirlenmeli, ortaya çıkan sonuca göre gereken yapılmalıdır. 

8-İslâm tarihinde derin etkileri olan Cemel, Sıffîn, Karbelâ vb. olaylar işlenirken asıl amacın bunları anlamak ve ders çıkarmak olduğu, bu günü geçmişin ipoteği altına sokmamak için bu olaylar etrafında geçmişte yaşanan  bölünme ve kamplaşmaları günümüze taşımanın yanlışlığı vurgulanmalıdır.

  9-Tarihsel olay ve olguların anlatımında bilimsellik ve objektiflik ilkesi göz önünde bulundurulmalıdır.

  10-İslâm tarihinin geneli içerisinde uygarlık tarihinin, siyasî ve askerî tarih kadar önemli olduğu gerçeğinden hareketle programda, her iki kısım  arasında bir denge kurulmuştur. Dersin amaçlarına ulaşılabilmesi  için bu dengeye dikkat edilmelidir.

  11-Üniteler işlenirken konuların özelliğine uygun teknolojik araçlardan, görsel  ve işitsel araçlardan yararlanılmalı, böylece derste öğrenilen bilgilerin daha kalıcı olması sağlanmalıdır. Örneğin, İslâm uygarlığında Sanat ve Mimarî konusu işlenirken eğer içinde yaşanılan çevrede, varsa tarihî cami, medrese, kale, ev vb. gezdirilebilir; hat, ebru, tezhip, minyatür gibi İslâm sanatına dair örnekler tanıtılabilir. Müzelerdeki İslâmî eserler görülebilir. İslâm âleminde kitap ve kütüphanelerden söz edilirken bir el yazması örneği getirilip öğrenciye gösterilebilir. Coğrafî ve kültürel farklılıkların sanat ve mimarî üzerindeki yansımalarının iyi kavranması için farklı coğrafyalardan cami ve minare resimleri öğrencilere gösterilebilir.

  Geçmiş Müslüman toplumlarda bir arada yaşama tecrübesi üzerinde durulurken cami-kilise-havra üçlüsünün bir arada bulunduğu tipik örnekler ziyaret edilebilir veya bunlara dair resimlerden yararlanılabilir

12-Sınıfta İslâm Tarihinde yararlanılabilecek özelliklere sahip harita ve atlaslar bulundurulmalıdır. Konuları işlerken öğrencinin atlas kullanımını, bir davranış hâline getirmesi sağlanmalıdır.

  13. Müslüman olan Türk devletleri işlenirken, konunun bütünlüğünün sağlanması için, islamiyetin kabulünden sonra kurulan Türk devletlerinin adlarına, nerede ve ne zaman kurulduklarına kısaca yer verilecektir.  

14. Örnek işlenişte sıralanan basamakların (Öğrenciyi derse hazırlama, dersi sunma, özetleme ve değerlendirme) her biri için  gerekli süre, öğrencinin hazır bulunuşluğu, içinde bulunulan ortam ve konunun önemi göz önünde bulundurularak öğretmen tarafından belirlenir. 

15. Bu programa göre hazırlanacak ders kitabı A4 ebadında 10-13, B5 ebadında 11-15 forma olmalıdır.

ÜNİTELER

I.     İslâm Tarihine Giriş

II.     İslâmiyetin Doğuşu :Hz. Muhammed Dönemi

III.     Dört Halife Dönemi

IV.     Emevîler

V.     Abbasîler

VI.     Türkler ve İslâmiyet

VII.     İslâm Uygarlığı

VIII.     İslâm Uygarlığının Tesirleri

IX.     Günümüz İslâm Dünyası

ÜNİTE AÇILIMLARI

ı. İSLÂM TARİHİNE GİRİŞ

1. İslâm Tarihinin Konusu, Alanı ve Metodu      

2. İslâm Tarihçiliğinin Doğuşu ve Gelişmesi

3. İslâm Tarihinin Temel Kaynakları

4. Müslümanların Kullandıkları Takvimler

5. İslâm Tarihinin Diğer Sosyal Bilimlerle ilişkisi

 

ıı. İSLÂMİYETİN DOĞUŞU: HZ.MUHAMMED DÖNEMİ

1. İslâmın Doğduğu Ortam

2. Hz. Muhammed’in Peygamber Oluşu ve İslâmın Mekke Dönemi

3. İslâmın Medine Dönemi

3.1. Medine Şehir Devletinin Kurulması

3.2 .Siyasî- Askerî Gelişmeler

3.3. İslâmı Tebliğ Faaliyetleri

3.4. Hz. Muhammed Vefatında İslâmiyetin Genişleme Durumu

ııı. DÖRT HALİFE DÖNEMİ

1. Dört Halifenin Hayatı ve Kişilikleri

1.1. Hz. Ebubekir

1.2. Hz. Ömer

1.3. Hz. Osman

1.4. Hz. Ali

2. Dinden Dönme Olayları

3. Fetihler     

4. İlk İç Çalkantılar ve Sonuçları

4.1. Hz. Osman  Dönemi

4.2. Hz. Ali Dönemi

4.2.1 Cemel Olayı

4.2.2. Sıffîn Olayı

ıv. EMEVÎLER

1. Doğu Emevîleri

1.1. Kuruluşu

1.2. Hilâfetin Saltanata Dönüşmesine Tepkiler

1.2.1. Kerbelâ Olayı

1.2.2. Abdullah b. Zübeyr Olayı

1.3. Fetihler ve İslâm Coğrafyasının Oluşumu

1.4. İç Sorunlar

1.5. Dış İlişkiler

1.6. Yıkılış

2. Batı (Endülüs) Emevîleri

2.1. Emirlik Dönemi

2.2. Halifelik Dönemi     

2.3. Yıkılış

2.4. Emevîler Sonrasında Endülüs (1031-1492)

2.5. Endülüs’te Müslüman Varlığına Son Verilmesi

v. ABBASÎLER

1. Kuruluş

2. Yönetimde Mevali Ağırlığı

3. Abbasîlerin Din Politikası

4. İç Sorunlar

4.1. Yönetim Karşıtı Dinî-Siyasî Hareketler

4.2. İslâm Karşıtı Dinî-Siyasî Hareketler

5. Merkezî İdareden Kopmalar

6. Dış İlişkiler

7. Moğol İstilâsı ve Abbasîlerin Yıkılışı

vı. TÜRKLER VE İSLÂMİYET

1.      1.      1.      Türk-Arap İlişkileri

1.1. Emevîler Öncesi

1.2.  1.2.  1.2.  Emevîler Dönemi

1.3.  1.3.  1.3.   Abbasîler Dönemi

2. Türklerin İslâm  Dinine Girişi 

3. Türklerin İslâm Dünyasındaki Faaliyetleri

3.1. Abbasî Halifeliğinin Korunması

3.2. Haçlı Savaşları Karşısında Türkler

3.3. İslâm Coğrafyasının Korunması

3.4. Türklerin Kutsal Topraklara Hizmetleri

3.5. Türklerin İslâm Dininin Yayılmasındaki Rolü

3.5.1. Hint Yarımadasında İslâm Dininin  Yayılması

3.5.2. Anadolu’nun Türkleşmesi-İslâmlaşması

3.5.3. Balkanlar’da İslâm Dininin Yayılması      

4.  Müslüman Olan Türk Devletleri

vıı. İSLÂM UYGARLIĞI

1. Sosyal ve Ekonomik Hayat

    1.1. Dinî ve Toplumsal  Hayat

      1.1.1 Din ve İnanış

      1.1 2. Toplumsal Yapı

         1.1.2.1. Toplumsal Sınıflar

         1.1 2.2. Sosyal Hareketlililk

         1.1.2.3. Ulema ve Toplumsal Etkinliği

         1.1.2.4. Bayram ve Şenlikler

         1.1.2.5. Aile             

1.2.  Ekonomi

        1.2.1. Devlet Gelirleri

        1.2.2. Devlet Harcamaları

        1.2.3 Üretim

          1.2.3.1.Tarım

          1.2.3.2. Sanayi

          1.2.3.3. Madenler

1.2.4. Ticaret

         1.2.5. Para

2. İlim ve Düşünce Hayatı

    2.1 İslâm ve Bilim

     2.1.1. Dinî Bilimler

     2.1.2. Diğer Bilimler

2.2. Eğitim-Öğretim Faaliyetleri

     2.3. İslâm Âleminde Kitap ve Kütüphaneler

     2.4. Dil ve Edebiyat

     2.5. İslâm Düşüncesinde Taklit ve Duraklama

3. Sanat ve Mimarî

    3.1. Sanat ve İslâm

    3.2. İslâm Sanatının Mahiyeti ve Gelişimi

    3.3. İslâm Sanatının Dalları

      3.3.1. Tezhip

      3.3.2. Hüsn-ü Hat

      3.3.3. Minyatür

      3.3.4. Resim ve Heykel

      3.3.5. Musikî

3.4. Mimarî

       3.4.1. Askerî Mimarî

       3.4.2. Sivil Mimarî        

          3.4.2.1. Saraylar

          3.4.2.2. Medreseler

          3.4.2.3. Camiler

          3.4.2.4. Diğer Eserler

4. Kurumlar

  4.1. Halifelik

  4.2. Vezirlik

  4.3. Şeyhülislâmlık

  4.4. Adlî Kurumlar

    4.4.1. Kadılık

    4.4.2. Mahkemeler

4.4.3. Hisbe (Zabıta)

4.5. Polis (Şurta) Teşkilâtı

  4.6.  Ordu

  4.7. Vakıflar

  4.8. Fütüvvet ve Ahilik

VIIı. İSLÂM UYGARLIĞININ TESİRLERİ

1. İslâm Uygarlığının Özgünlüğü ve Özellikleri

2. Batıya Tesirleri

3. Balkanlar’a Tesirleri

4. Hint ve Çin Kültürlerine Tesirleri

5. Rusya’ya Tesirleri

Ix. GÜNÜMÜZ İSLÂM DÜNYASI

1. Asya Kıt’ası’nda Müslümanlar

1.1. Ön Asya ve Körfez Ülkeleri

1.2. Güney Asya ve Uzak Doğu Ülkeleri

1.3. Kafkaslar ve Orta Asya Ülkeleri

2. Afrika Kıt’ası’nda Müslümanlar

3. Balkanlarda ve Diğer Avrupa Ülkelerinde Müslümanlar

4. Amerika Kıt’ası’nda Müslümanlar

5. Türkiye İle Diğer İslâm Ülkeleri Arasında Ekonomik İlişkiler 

ÖRNEK İŞLENİŞ

Özel Amaç: Türklerin İslâmlaşma süreç ve şeklini açıklar.

Öğrenciyi Derse Hazırlama

 

Öğretmen, bugün yeryüzünde yüz elli milyonun üzerinde bir Türk nüfusunun bulunduğunu ve bu nüfusun neredeyse tamamının İslâm dinine mensup olduğunu vurgular. Ayrıca Türklerin Müslüman olduktan sonra kurdukları büyük devletlere, gerek İslâm tarihi gerekse dünya tarihinde oynadıkları önemli role, İslâmın millî kimliğin muhafazasında sağladığı katkıya dikkat çeker. Öğrencinin derse daha fazla ilgi ve katılımını sağlamaya yönelik aşağıdaki soruları sorar:

Türkler, niçin İslâma bu kadar rağbet etmişlerdir veya hangi nedenler Türklerin İslâmı bu ölçüde kabulünde etkili olmuştur?

Atalarımızın İslâmla ilk tanışmaları ne zaman gerçekleşmiş ve nasıl bir süreç izlemiştir?

Bu sorular, konu ile ilgili temel sorular olduğundan tahtaya yazılmalı ve “değerlendirme” kısmı bitene kadar silinmemelidir.

 

Öğretmen, bu sorular etrafında değişik öğrencilerden, birbirinin tekrarı olmayan ve sınıfın genel bilgi düzeyini ölçmeye yarayacak cevaplar alır. Bunlar içinde, büyük bir olasılıkla çelişkiler veya bilgi yanlışlığı ya da  eksikliği görülebilecektir. Öğretmen, bir anlamda sınıftaki belirsizliği gösteren bu cevapların önemli olanlarını tahtaya alt alta not etmelidir. Sonra, bir tarihî olayla ilgili verilen cevaplar arasında, bu denli belirsizliğin ve  farklılığın, büyük ölçüde, bilimsel süzgeçten geçmiş bilgi yetersizliğinden kaynaklandığını ve mevcut dersin bu eksikliği gidermeyi amaçladığını vurgulayıp, “sunuş” aşamasına geçebilir.

(Öğretmen derse, buradaki örnekten farklı olarak konu ile ilgili bir olay, bir fıkra, bir anı anlatmak ve öğrencileri bunlar üzerinde düşünmeye sevk etmek suretiyle de giriş yapabilir. Dolayısıyla girişin ne şekilde olacağının takdiri öğretmene aittir.)             

Dersi Sunma

Öğretmen bu aşamada dersin amacının, Türklerin İslâm dinine giriş sürecini ve bu süreçte etkili olan değişik nedenleri, bilimsel tarihî veriler ışığında kavramak olduğunu belirtir ve bunu tahtaya yazar. 

Bundan sonra iki bölüm hâlinde asıl konuyu ele alır. İlk 30 dakikalık süre içinde, Türklerin İslâmlaşma süreci üzerinde durulur. Bu çerçevede, Türklerin İslâm öncesi inançları ile ilgili  öğrenciye sorular yöneltilir; verilen cevapları dikkate alarak öğretmen kısa bir değerlendirme yapar. Sonra Türklerin İslâmla ilk kez tanışma imkânını hazırlayan Dört Halife ve Emevîler Dönemlerindeki Türk-Arap ilişkileri üzerinde durulur. Bu ilişkilerin önce siyasî-askerî bir nitelik taşıdığı, ancak özellikle Emevîler Döneminde Müslüman Arapların Türk bölgelerine yerleşmelerine bağlı olarak dinî bir nitelik de kazanmaya başladığı belirtilir. Gelinen bu noktada, Emevîler Döneminde gerek bireysel olarak gerekse ufak gruplar hâlinde Türklerin İslâm dinine girmeye başladığı, ancak Emevî idarecilerinin Arap olmayan Müslümanları ikinci sınıf insan statüsünde görmelerinin doğal sonucu  olarak, Türklerle Müslüman Araplar arasında çatışmaların meydana geldiğini, bunun İslâmlaşmanın yavaş yürümesine, hatta İslâma girmiş bazı Türk topluluklarının dinden dönmelerine neden olduğunu açıklar.

Bu hususla ilgili olarak, Arapların üstünlüğünün dile getirildiği hadis edebiyatına da girmiş bulunan bazı rivayetlerden  örnekler sunulur ve bu örnekler öğrencilere yorumlatılır. Sunulan bu örneklerin, Arap üstünlüğünü savunmak için  Hz. Peygamber’in adı kullanılarak üretildiği, dolayısıyla Hz. Peygamber’e ait olmadıkları özellikle belirtilir; ayrıca bu vesileyle, dinî değerlerle kayıtlı olmaksızın kabile, soy veya ırk övgüsünü içeren rivayetler karşısında duyarlı davranılması gerektiği hatırlatılır.

Bununla beraber, Ömer b. Abdülaziz gibi, söz konusu politikanın tamamen aksi yönde hareket edip Türklerin İslâmı sevmelerini sağlayan bazı Emevî idarecilerinin de bulunduğu belirtilir.

Öğretmen, Emevîlerin aksine Abbasîlerin Arap olmayanlara karşı takındıkları olumlu politikanın doğal bir sonucu olarak, Türklerin bu dönemde İslâm dinine girişlerinin hızlandığını, X ve XI. yüzyıllarda Türklerin İslâmlaşması sürecinde doruk noktasına ulaşıldığını açıklar.

Öğretmen, tarihle ilgili konuları işlerken, bir değişimin kendisinden sonraki değişimlere olan etkisini de vurgulamak durumundadır. Böylece, öğrencinin olayları neden-sonuç ilişkisi içersinde görmesine yardımcı olur. İşte bu çerçevede, gelinen bu noktada atılması gereken adım, Türklerin İslâma girişlerinin önemli siyasî ve kültürel sonuçlarına işaret etmektir. Bu bağlamda siyasî açıdan Karahanlılardan  Selçuklulara kadar uzanan bir dizi Müslüman Türk devletinin tarih sahnesine çıktığı belirtilir. Kültürel açıdan Samerra gibi görkemli bir Türk şehrinin doğduğu, Taşkent, Buhara, Semerkant, Rey ve daha sonra birçok Anadolu şehrinin cami, medrese, han, hamam, çarşılarla donanarak birer İslâm şehrine ve medeniyet merkezine dönüştükleri vurgulanır. Bu merkezlerin her biri haritada gösterilir veya öğrenciye buldurulur.

Öğretmen, Türklerin İslâmlaşma sürecini ve sonuçlarını bu şekilde açıkladıktan sonra, ikinci  30 dakikalık bölümde, İslâmlaşmada etkili olan faktörler üzerinde durur. Hem eski Türk inancındaki hem de İslâm dinindeki bazı temel kavramları (Tanrı, âhiret, cennet, cehennem vb.) tahtaya bir şema hâlinde yazar ve bunlardan eski Türk inancı ile ilgili olanlarını açıklar. Aynı kavramların İslâmdaki içeriklerini ise öğrenciye buldurtur. Sonra da verilen bu bilgilerden hareketle eski Türk inançları ile İslâm dini arasındaki benzerlikler konusunda öğrencilerin değerlendirmelerini alır ve bu benzerliklerin Türklerin İslâmlaşmasına olan katkısına dikkat çeker. Emevîler Döneminde başlayıp Abbasîler Döneminde artarak devam eden dinî tebliğ faaliyetleri üzerinde durur. Türk bölgelerindeki Müslüman idarecilerin, Türklerin İslâma girişlerini teşvik için aldıkları bazı önlemleri anlatır. Türk bölgelerine yerleşmiş olan Müslüman Arap tacirlerin, İslâmın tanınmasına yaptıkları katkı üzerinde durur. Türkler arasında yaygınlaşmaya başlayan tasavvuf hareketlerinin İslâma mensubiyet bilincinin halk arasında kökleşmesinde oynadığı rolü, dile getirir. VIII-X. yüzyıllar arasında gelişen İslâm uygarlığının Türkler için bir cazibe merkezi oluşturduğu ve bu durumun İslâmlaşma sürecini kolaylaştırdığını belirtir.

Verilen bu bilgilerden hareketle öğrencinin, Türklerin İslâma girişlerinde birçok etkenin rol oynadığı ve bunların arasında baskı ve şiddetin bulunmadığı sonucuna ulaşması beklenir. Öğretmen, öğrencinin bu sonuca ulaşıp ulaşamadığını uygun sorularla kontrol eder. Bu esnada mümkündür ki, öğrencilerden, “Müslüman Araplar Türk yurtlarını fethederken kılıç kullanmadılar mı? Bu, o bölgelere İslâmın zorla götürülmesi değil midir?” şeklinde sorular gelebilir. Öğretmen bu durumda, bir bölgeyi fethetmekle, o bölge insanının  İslâma  girmesinin birbirinden farklı ve birbirine karıştırılmaması gereken olaylar olduğunu, insanların kılıç zoruyla İslâma sokulmalarının bizzat din tarafından yasaklandığını, dolayısıyla da Türklerin İslâma girişlerinin kendi tercihleriyle gerçekleştiğini özellikle belirtir.                       

 

Dersi Özetleme

 

Öğretmen, 5 dakikalık bir süre içersinde şu bilgileri tekrar hatırlatır:

Türkler İslâm dinini ilk kez Dört Halife Döneminde, daha çok da Emevîler Döneminde tanıma olanağı bulmuşlardır.

Emevîler, Arap olmayan Müslümanlara iyi davranmış olsalardı, Türklerin İslâma girişleri gecikmeyebilirdi.

Abbasîlerin Arap olmayan Müslümanlara sıcak yaklaşımı, bu dönemde Türklerin İslâma girişlerini hızlandırmıştır.

X ve XI. yüzyıllar, Türklerin yoğun bir biçimde İslâmlaştıkları zaman dilimleri olmuştur.

Türklerin İslâma girişlerinde, siyasî, dinî, sosyal nitelikli birden fazla etkeninin rolü olmuştur.

Yukarıda sıralanan etkenler çerçevesinde Türklerin İslâm dinini, kendi iradeleriyle kabul ettikleri sonucu ortaya çıkmaktadır.

 

Değerlendirme

 

Öğretmen, konunun öğrenilip öğrenilmediğini değerlendirmek için çeşitli sorular sorar; ortaya çıkacak sonuca göre eksiklikler varsa bunların telâfi edilmesi için “geri besleme” yapar; dersin yeterince kavrandığı kanaatine varırsa sınıfı takdir ifadeleriyle ödüllendirir.

 

Gelecek Derse Hazırlık

 

Öğretmen, bir sonraki dersin konusunun “Türklerin İslâm Dünyasındaki Faaliyetleri “ olduğunu belirterek öğrencilerden konuyla ilgili araştırma, inceleme yaparak hazırlıklı gelmelerini ister.

 

DEĞERLENDİRME

Öğretmen, belirlenen amaca ne ölçüde ulaşıldığını ölçmek için, öğrencilere uygun sorular yöneltir. Bu sorular, şu şekilde olabilir:

 

1. Eski Türk inançları ile İslâm dini arasındaki benzerlikleri belirtiniz.          

2. Türklerin İslâm dini ile temasları ne zaman ve ne şekilde başlamıştır?

3. Türklerin İslâmlaşma süreci açısından Emevî ve Abbasî politikaları arasındaki temel farkı belirtiniz.

4. Türklerin İslâm dinini kabulünde etkili olan faktörleri sıralayınız.

 

 

Add document to your blog or website

Similar:

DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI icon2011-2012 ÖĞRETİM YILI PEDAGOJİK FORMASYON PROGRAMI ÖZEL ÖĞRETİM VE YÖNTEMLERİ DERSİ BÜTÜNLEME SINAV SONUÇLARI

DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI iconDERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI

DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI iconDERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI

DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI iconFELSEFE DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI

DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI iconCOĞRAFYA DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI

DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI iconHADİS DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI

DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI iconCOĞRAFYA DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI

DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI icon8. Tefsir Dersi Öğretim Programı

DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI iconCOĞRAFYA DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI

DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI iconFEN VE TEKNOLOJİ DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI

Sitenizde bu düğmeye yerleştirin:
Belgeleme


The database is protected by copyright ©okulsel.net 2012
mesaj göndermek
Belgeleme
Main page