III. BASİT ÖLÇME ALETLERİ VE UZUNLUKLARIN ÖLÇÜLMESİ




Indir 38.61 Kb.
TitleIII. BASİT ÖLÇME ALETLERİ VE UZUNLUKLARIN ÖLÇÜLMESİ
Date conversion15.12.2012
Size38.61 Kb.
TypeBelgeleme
Sourcehttp://www.agri.ankara.edu.tr/irrigation/1039__olcme_3.doc
III. BASİT ÖLÇME ALETLERİ VE UZUNLUKLARIN ÖLÇÜLMESİ

Genelde küçük arazi parçaları üzerinde yapılacak olan nisbeten basit ölçme işlemlerinde kullanılan alet ekipmanlara basit ölçme araçları denir. Bu araçlar şunlardır;

  • Jalon

  • Çekül

  • Şeritmetre

  • Dik inme ve çıkma araçları

Nokta ve İşaretlenmesi

Ölçme bilgisinde nokta diye; yeryüzünün bize yararlı olan yerlerine denir. Ölçmeler sırasında kullanılan noktalar iki çeşittir;

  • Sabit Noktalar

  • Geçici Noktalar

Sabit noktalar arazide taş, beton, demir çivi yada boru gibi yer değiştirmesi kolay olmayacak şekilde işaretlenir. Bu noktalar bize sürekli gerekli olacak noktalardır. O nedenle yerlerinin değişmemesi amacıyla yukarıda sözü edilen malzemeler yardımıyla işaretlenirler.

Geçici noktalar ise uzunluk ölçümü yada yüksekliklerin ölçümü çalışmaları sırasında, yalnızca o anda yapılan çalışmalarda gerekli olan noktalardır. Bu gibi noktalar genellikle jalonlarla yada küçük ahşap kazıklarla işaretlenir.

Jalon ve Jalonlarla Yapılan işlemler

Ölçmelerin yapılması yada yapılan ölçme sonuçlarının araziye aplikasyonu aşamasında kullanılan, 2m uzunlukta düzgün ahşap yada metalden imal edilmiş aletlerdir.

Siyah/beyaz yada kırmızı/beyaz gibi uzaktan görünmesini kolaylaştıracak şekilde değişik renklerde olarak imal edilirler. Ayrıca uç kısımları toprağa girmesini kolaylaştırmak amacıyla metal sivri uçlu olarak yapılmışlardır.

Doğrunun araziye çakılması: bir doğrunun arazide uzatılması yada ara noktalarının bulunması işlemine verilen addır.

Jalonlarla yapılan işlemler;

  1. Üzerinde engel bulunmayan doğruların çakılması (Ara noktaların bulunması yada doğrunun uzatılması)

Bu amaçla A ve B gibi iki noktası ile arazide belirtilmiş olan bir doğrunun herhangi bir tarafından uzatılması işlemidir. Bu işlem arazide bir yada iki kişi tarafından yapılabilir. Elinde jalon ile doğrunun dışındaki bir noktada (B’) duran kişi, doğrunun dışındaki bu noktayı arazide işaretler. Daha sonra A ve B noktaları arasında C’ gibi bir noktayı işaretler.


A

B

C’

B’






  1. Üzerinde engel bulunan doğruların çakılması



BC doğrusu çakılır. Daha sonra A noktasından BC doğrusuna dik inilir ve A1 noktası işaretlenir. BC doğrusu üzerinden E1 ve F1 gibi noktalardan dikler araziye çakılır ve aşağıdaki eşitlik çözümlenir.


 =  =  = 


AA1 ve A1B uzunlukları ölçülerek  değeri hesaplanır. Ve EE1 ile FF1 uzunlukları hesaplanır. Alınan E1 ve F1 noktalarından çıkılan dikler yardımıyla E ve F noktaları bulunur ve işaretlenir.



  1. İki doğrunun kesim noktasının bulunması:



A
D’
, B, C ve D noktaları jalonlarla arazide işaretlenmiş olan AB ve CD doğrularının kesim noktasını (E) bulmak için, önceden birer ucundan uzatılmış olan doğruların yaklaşık kesim noktasına elinde jalon ile gelen bir kişi sırasıyla BB’ ve DD’ doğrularını kullanarak kesim noktasını bir kaç deneme sonunda işaretler.


B’



D

B



E


A

C


UZUNLUKLARIN ÖLÇÜLMESİ




Uzunlukların (yatay mesafe) ölçülmesi:

Ölçme bilgisinde AB doğrusunun uzunluğu dendiği zaman şekilde görülen, noktalardan izdüşüm düzlemine inilen dikmelerin, izdüşüm düzlemini kestiği A’ ve B’ noktaları arasında kalan mesafe (L) anlaşılmalıdır. AB uzunluğu (l) ise bu değerden Δl kadar daha uzundur.


B

l

A





Δl

L



A’

B’

Eğimli Arazilerde Uzunluk Ölçülmesi (Basamaklı ölçüm)




A

30 m

30 m

h1



C

D

30 m

19.95 m



E

B


A

C’

D’

E’

B’


Burada, A noktasından başlayarak, elimizdeki şeritmetre uzunluğu kadar yatay konumda B noktasına doğru ilerleriz. C, D ve E ara noktalarına birer jalon çakarız. Şeritmetre yataylığının iyi sağlanması gerekmektedir. C, D ve E noktalarında ise bir çekül yardımı ile düşey doğrultudaki noktalar belirlenir. Aranan uzunluk (LAB) aşağıdaki gibi hesaplanır.


 = A’B’ = A’C’ + C’D’+ D’E’ + E’B’

30+30+30+19.95 = 109.95m


Soru: 30 metrelik bir şeritmetre ve 2 m lik jalonlarla en fazla kaç eğimli arazide yükseklik ölçümü yapılabilir?

I= h/L =2/30 = 0.067 = %6.7

Soru: Şerit metre uzunluğu 30 metre ve h1 mesafesi (iki nokta arasındaki yükseklik farkı) 7.2 m ise AC uzunluğu (eğik uzunluk) kaç m?

AC2= h12 + A'C ' 2 = (7.2)2 + (30)2 = 30.85 m ( ∆l = 30.85-30 = 0.85m)


Doğrudan ölçülemeyen uzunlukların ölçülmesi



D ve C ara noktalarından birer dik çıkılır ve E ve F noktaları çakılır. Daha sonra AD, EF ve CB uzunlukları ölçülür.




AB doğrusu uzatılarak C noktası bulunur.C noktasında dik çıkılarak D noktası işaretlenir. B noktasından dik çıkılarak M noktası işaretlenir.M noktasından dik inilerek N noktası işaretlenir.

ABM ve MND üçgenleri benzerdir;





P

AB doğrusu doğrudan ölçülemediğinden ; bir PB doğrusu çakılır. A noktasından PB’ye dik inilir, C noktası işaretlenir;




Uzunluk Ölçmelerinde Hatalar ve Hata Sınırı

Hata çeşitleri;

  1. Kaba Hatalar; (dikkatsizlikten doğan hatalardır).

  2. Düzenli Hatalar; (aynı yönde aynı miktarda veya aynı koşullar altında belirli miktarda oluşan küçük hatalardır).

  3. Düzensiz Hatalar; (alet ayarlamasından yada insan yeteneklerinden kaynaklanır).

Uzunluk ölçümlerinde hata sınırı:




= düzensiz hata = düzenli hata c = kaba hata

ds = Uzunluk hata sınırı (m)

S = Ölçülen uzunluk (m)

a,b,c = Katsayı

ds = 0.005 + 0.0015 S + 0.015

Örnek: AB doğrusunun uzunluğu 2 kez ölçülmüştür ve 182.15m ve 182.22 m bulunmuştur. AB doğrusunun uzunluğu ne kadardır?

AB= (182.15+182.22 ) / 2 = 364.37 / 2 = 182 .185m

Fark (hata) = 182.22 – 182.15 = 0.07 m



0.07< 0.11 olduğundan tekrarlanmasına gerek yoktur.


DİK İNME VE ÇIKMA ALETLERİ

Dik İnme ve Çıkma Araçları

1.Basit Araçlar

  • Şeritmetre

  • İp

2.Geliştirilmiş Araçlar

a)Mimari Gönyeler

  • Diyopterli M.G

  • Aynalı M.G

b)Prizmalar

  • Üçgen Prizma

  • Dörtgen Prizma

  • Beşgen Prizma

  • Çift Prizma

c)Açı Ölçerler


Basit Araçlarla:




C noktasından dik çıkarken CE=CF olarak E ve F noktaları bulunur. Şeritmetrenin yada ipin orta noktasından tutulur ve diğer iki ucu E ve F noktalarındayken dik çıkılacak yöne dogru yurunur. DE ve DF kenarları gergin tutulduğunda D noktası aranan noktadır.

Diyopterli Mimari Gönye

Hata sınırı 3′ dür.





Örneğin: Dik çıkma mesafesi 50 m ise b= 0.0437 m= 4.37 cm dir.


Aynalı Mimari Gönye

Aralarında 45o açı ile duran iki düz aynaya gelen ışının 2 yansıma sonucu çıkan ışınla 900 açı yapması prensibine göre çalışır. Hata sınırı 2′ dir. b = 0.000528 r




Üçgen Prizma

Dik açılı ikizkenar üçgen tabanı bulunan prizmaya gelen ışınla iki defa kırılma ve iki defa yansıma sonucunda çıkan ışın arasındaki açının 90o olmasına göre çalışır. (Hata sınırı 2′ dir)




Dörtgen ,Beşgen Prizma

Aynı prensiple çalışırlar.

Çift Prizma

Aynı alet üzerinde üst üstte iki prizma yerleştirilerek doğrunun her iki tarafı ile de aynı anda çalışılabilir. Daha az insan ve jalona gereksinim gösterir.

Add document to your blog or website

Similar:

III. BASİT ÖLÇME ALETLERİ VE UZUNLUKLARIN ÖLÇÜLMESİ icon1 Ayarlanabilir ölçme ve kontrol aletleri: Mikrometrelerin,Komparatörlerin çeşitlerini ve ölçme prensiplerini kavrar ve çeşitli ölçmeleri yapar. 2

III. BASİT ÖLÇME ALETLERİ VE UZUNLUKLARIN ÖLÇÜLMESİ iconÖlçü Aletleri Kontrol Aletleri Ölçme ve kontrol Aletleri

III. BASİT ÖLÇME ALETLERİ VE UZUNLUKLARIN ÖLÇÜLMESİ iconÖLÇME VE KONTROL ALETLERİ

III. BASİT ÖLÇME ALETLERİ VE UZUNLUKLARIN ÖLÇÜLMESİ iconÖLÇME ve ÖLÇÜM ALETLERİ

III. BASİT ÖLÇME ALETLERİ VE UZUNLUKLARIN ÖLÇÜLMESİ iconBilimsel amaçlı ve laboratuarda kullanım amaçlı olanlar dahil ölçme aletleri, cihazları, göstergeler ve laboratuarlarda kullanılan malzemeler

III. BASİT ÖLÇME ALETLERİ VE UZUNLUKLARIN ÖLÇÜLMESİ iconGenel topografik haritalatı okuyabilme, alansal hesaplamaları bilme, basit ölçme aletlerini tanıma, Jalon, mira, şerit metre, nivo, teodolit, prizma ile

III. BASİT ÖLÇME ALETLERİ VE UZUNLUKLARIN ÖLÇÜLMESİ iconÇeşitli durumlarda sözlü olarak kendini ifade etme, bir konu hakkında basit sorular sorma, basit sorulara cevap verme, kendini tanıtma, basit konularda

III. BASİT ÖLÇME ALETLERİ VE UZUNLUKLARIN ÖLÇÜLMESİ iconBasit makineler kuvvetten, hızdan ve yoldan kolaylık sağlarlar. Basit makineler günlük hayatımızı kolaylaştırmak için vardır. Basit makineler olmasa bazı işleri yapmak çok daha zor ve zahmetli olurdu

III. BASİT ÖLÇME ALETLERİ VE UZUNLUKLARIN ÖLÇÜLMESİ iconMiyopinin iki ana tipi vardır. Basit miyopi ve habis miyopi. Basit miyopi 5 diyoptriye kadar olan ve 23-24 yaşlarından sonra ilerlemeyen ya da çok az ilerleyen miyopi türüdür. Basit miyop olan kişiler gözlerini kısarak uzağı net görmeye çalışırlar

III. BASİT ÖLÇME ALETLERİ VE UZUNLUKLARIN ÖLÇÜLMESİ iconBir basit makinenin birinci işlevi hayatımızı kolaylaştırmaktır. Basit makine için aşağıdaki koşullar geçerlidir

Sitenizde bu düğmeye yerleştirin:
Belgeleme


The database is protected by copyright ©okulsel.net 2012
mesaj göndermek
Belgeleme
Main page